Archive for the ‘Μάτεσις Παύλος’ Category

  • Ο συγγραφέας Παύλος Μάτεσις μιλά με αφορμή την ομιλία που θα κάνει στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι

«Η Παιδεία ευνουχίζει, στόχος ο διορισμός»

  • Υπάρχει πνευματική τρομοκρατία. Τα μεγάλα ονόματα ή οι μεγάλες φίρμες ασκούν ένα είδος τρομοκρατίας. Οταν ένα όνομα είναι πολύ μεγάλο, ο κοινός αναγνώστης ή ο κοινός ακροατής ή ο κοινός θεατής διστάζει να σχηματίσει γνώμη. Αν διαφωνεί αισθάνεται ότι είναι βλάκας. Σκέφτεται ότι για να το λένε οι άλλοι έτσι θα είναι». Αυτό επισημαίνει μεταξύ άλλων μιλώντας στον ΕΤ ο διακεκριμένος θεατρικός συγγραφέας, πεζογράφος και μεταφραστής Παύλος Μάτεσις, που εκτός των άλλων χαρακτηρίζεται από το θαρραλέο και για κάποιους «αιρετικό» του λόγο. Διευκρινίζοντας την έννοια της πνευματικής τρομοκρατίας παρατηρεί: «Ο Γκαίτε, για παράδειγμα, υπήρξε μέγας ποιητής, μέγας γλωσσοπλάστης, επιστήμονας κ.λπ. Έτσι κανείς δεν τολμάει να πει ότι ο “Φάουστ” από θεατρική πλευρά είναι μια αποτυχία, είναι κατάπλασμα και όταν βλέπεις τον “Φάουστ” βαριέσαι. Μπορεί να έχει σκέψεις περί φιλοσοφίας, περί ζωής, όμως αυτό δεν είναι θέατρο. Ενα άλλο παράδειγμα είναι αυτό που έγινε στην Αμερική με τον Αντι Γουόρχολ. Οι γκαλερί τον πλασάρισαν τόσο που δεν τολμούσε κανείς να μιλήσει. Και στο τέλος φάνηκε ότι αυτό δεν ήταν ζωγραφική αλλά μια αγυρτεία».
  • Το θέμα αυτό φυσικά παραπέμπει άμεσα στο έλλειμμα Παιδείας από την οποία χαρακτηρίζεται η εποχή μας. Ο Παύλος Μάτεσις διαπιστώνει: «Σήμερα η Παιδεία ευνουχίζει, διότι έχει μεταβληθεί. Κάποτε η βάση της Παιδείας ήταν ο έρως προς τη γνώση. Σήμερα ο στόχος είναι κάποιος να διοριστεί και να βρει επαγγελματικούς προσανατολισμούς. Δεν υπάρχει έρως προς τη γνώση».
  • Από τους πιο πολυμεταφρασμένους στο εξωτερικό Ελληνες συγγραφείς, ο Παύλος Μάτεσις έχει προσκληθεί να μιλήσει την Πέμπτη 12 Μαρτίου στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι. «Τα ρεύματα στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία» είναι ένα θέμα ιδιαίτερα σοβαρό, το οποίο άλλωστε ο ίδιος σκοπεύει να διευρύνει. Όπως τονίζει στον ΕΤ, «αυτό που έχουμε να φοβηθούμε είναι το επίπεδο νοημοσύνης του κοινού. Για παράδειγμα το επίπεδο της Βουλής καθρεφτίζει το επίπεδο νοημοσύνης των ψηφοφόρων. Το επίπεδο του κοινού είναι ένα θέμα που θα το θέσω και στο Ελσίνκι. Η λογοτεχνία επηρεάζεται από την ιστορία κάθε τόπου. Το Βυζάντιο κατέκτησε την Ελλάδα. Η Τουρκία στρέβλωσε τα πάντα. Ακόμη και σήμερα ο Ελληνας δεν έχει την αίσθηση ότι του ανήκει αυτή η χώρα. Υπάρχει και αυτή η δουλοφροσύνη στις ελληνικές κυβερνήσεις». Σαφώς για τη νεοελληνική εικόνα υπάρχουν και αιτίες. Όπως σκοπεύει ο ίδιος να εξηγήσει στην ομιλία του, «έχουμε κακούς και βλαπτικούς γείτονες και η Ελλάδα θα ήταν προτιμότερο να ήταν ένα νησί. Η ελληνική ιστορία είναι πολυκύμαντη και ίσως άτυχη. Κάθε φορά έχει διακοπές και ενάρξεις. Οι Ελληνες σήμερα, κυρίως στη λογοτεχνία, δεν έχουν αυτό τον ανόητο πατριωτισμό ή σοβινιστικές τάσεις ή αλυτρωτισμό. Σήμερα δεν γράφονται πατριωτικά θέματα. Όμως πιστεύω ότι η ελληνική λογοτεχνία σήμερα είναι μια λογοτεχνία σε άνοδο». Και ίσως είναι παρήγορο το γεγονός ότι «όλοι οι Ελληνες, ακόμη και αυτοί που δεν διαβάζουν, ξέρουν ποια είναι τα ουσιαστικά ονόματα της τουρκικής Μικράς Ασίας. Είναι Ιωνία και Αιολίς».

Για τους κριτικούς

  • «Δεν εμπιστεύομαι καθόλου τους θεωρητικούς που παραπλέουν στη λογοτεχνία. Αυτούς που υποδεικνύουν πώς θα γράψεις. Ο κριτικός οφείλει να κρίνει το πώς έγραψες και όχι να σου υποδεικνύει πώς θα γράψεις».

Για τη συγγραφή

  • «Σήμερα υπάρχει μια απεγνωσμένη υστερία να εισέλθουν στο χώρο του θεάτρου άνθρωποι που είναι άμοιροι του θεάτρου. Το ίδιο ισχύει και στο γράψιμο. Νομίζουν ότι το να συγγράψεις ένα λογοτέχνημα είναι κάτι σαν κοινωνική άνοδος, ένα είδος οικοσήμου».
  • ΠΑΣΑΜΙΧΑΛΗ ΕΛΠΙΔΑ, Ελεύθερος Τύπος, Δευτέρα, 09.03.09

Advertisements

«Υπάρχει μια γενικότερη  δυσφορία στην ελληνική  κοινωνία» λέει ο Παύλος  Μάτεσις. «Και όχι μόνο λόγω  της σημερινής κυβέρνησης. Από  μια άποψη, θα ήταν ευχής έργο  αν αυτή η δυσφορία οδηγούσε  σε ένα νέο 1789 (σ.σ.: χρονιά της  Γαλλικής Επανάστασης). Αλλά αυτά  που ζήσαμε πρόσφατα, ανεξάρτητα  από τη δολοφονία του παιδιού,  είναι απλώς πολιτικό φολκλόρ.  Κινήσεις πολιτικώς αδέσποτες, όσο  και αν κάποιοι προσπαθούν να τις  εκμεταλλευθούν»

function openWindow(theTarget, windowName, Properties){
var newWin = window.open(theTarget, windowName, Properties);
newWin.focus();
}

«Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει αλλά και ποτέ δεν ανασταίνεται», λέει ο Παύλος Μάτεσις. Είναι φανερό ότι μοιράζεται ένα συναίσθημα απογοήτευσης που διακατέχει μεγάλη μερίδα πολιτών, αλλά με τις κεραίες του δημιουργού επιχειρεί να του δώσει ιστορικό βάθος. «Αυτό συμβαίνει ήδη από το 200 π.Χ., που άρχισε να φθείρεται με τις επιδρομές των βαρβάρων, και μετά που κατακτήθηκε από το Βυζάντιο- γιατί άλλο Βυζάντιο, άλλο Ελλάδα – μέχρι την κατάκτηση από τους Τούρκους και την ανακήρυξη του νέου ελληνικού κράτους. Αλλά και μετά το 1832, που ουσιαστικά την ελευθέρωσαν οι ξένοι, όλο κάνει μια καινούργια αρχή και όλο αποτυχαίνει», λέει.

«Τι να θυμηθεί κανείς; Θλιβερές απόπειρες όπως του 1897; Ή την ηθική καταδίκη του αντάρτικου; Οι άνθρωποι που ανέβηκαν στο βουνό, ανεξάρτητα από τους απώτερους σκοπούς και τις επιθυμίες των αρχηγών, θα έπρεπε να θεωρούνται όσιοι. Αντίθετα, μετά την απελευθέρωση προδόθηκαν και τα πράγματα αντιστράφηκαν. Βέβαια, ως μικρό κράτος είμαστε εξαρτημένοι από τις δολοπλοκίες των ισχυρών, της Αγγλίας και των ΗΠΑ. Οι Άγγλοι, που πάντα μας καταδιώκουν, έβαλαν και τότε το χέρι τους. Σήμερα, που έχουν μικρότερη ισχύ, το κάνουν διά του Τύπου και του κουτσομπολιού».

Περί θεάτρου και κοινωνίας συζήτησε πρόσφατα σε εκδήλωση του «Μegaron Ρlus» με τον Ιάκωβο Καμπανέλλη και τον Κώστα Γεωργουσόπουλο. Δεν θέλει να μιλήσει γι΄ αυτό. Θέλει να μιλήσει για τη «φθορά» που ζούμε σήμερα: «Υπάρχει μια φθορά στο ήθος του Έλληνα πολίτη. Ίσως είναι η κούραση, και η κούραση οδηγεί σε εκτροπή της ορθής λογικής. Είναι μια κόπωση από τις πολλές προσπάθειες και τις πολλές αποτυχίες. Αυτή η φθορά είναι ύπουλη, γιατί περίπου παροτρύνει και εξωθεί ακόμη και όσους κάνουν σωστά τη δουλειά τους ως πολίτες και ως εργαζόμενοι προς μια αίσθηση ματαιοπονίας. Έτσι, πολίτες καλών προαιρέσεων συμπαρασύρονται προς τη φθορά».

Όλα αυτά ο θεατρικός συγγραφέας και μυθιστοριογράφος τα συνδέει με την πολιτική: «Έχουμε να δούμε ηγέτη από την εποχή του Ελευθερίου Βενιζέλου. Αυτή η απουσία παίζει τρομακτικό ρόλο. Βέβαια ο πολίτης που ψηφίζει δεξιά πρέπει να γνωρίζει ότι η παράταξή του φέρει το άλγος όλων των κακουργημάτων της πολιτικής- δικτατορίες, βασιλείες κ.λπ. Από την άλλη, και ο αριστερός χώρος έχει φέρει απογοήτευση, όπως δείχνει μια ψύχραιμη παρατήρηση των ποσοστών του ΚΚΕ, το οποίο ποτέ δεν μπόρεσε να τα αυξήσει. Σέρνει βέβαια και τα του σοβιετικού καθεστώτος που ξεπεράστηκε».

«Η φθορά του ήθους είναι ύπουλη, γιατί εξωθεί ακόμη και όσους κάνουν σωστά τη δουλειά τους ως πολίτες και ως εργαζόμενοι προς μια αίσθηση ματαιοπονίας»

  • «Οι ήρωές μου είναι πρόσφυγες»

«Στο μυθιστόρημα είμαι λαθρεπιβάτης», λέει ο Παύλος Μάτεσις, του οποίου τα μυθιστορήματα μεταφράζονται σε πολλές γλώσσες. Πρόσφατα στην Τσεχία μεταφράστηκε ο «Παλαιός των ημερών» ενώ η «Μητέρα του σκύλου», που είχε ήδη μεταφραστεί, θεατροποιήθηκε από τον γνωστό Τσέχο συγγραφέα Πάβελ Κόχουτ και παίζεται εδώ και μήνες με επιτυχία. Τον ζόφο των ημερών τον αντιμετωπίζει ενεργητικά, με μεταφράσεις (τώρα μεταφράζει νουβέλες του Τόμας Χάρντι και «Άμλετ»), επιστροφή στο θέατρο (γράφει δύο έργα), με διαλέξεις (θα δώσει διάλεξη για το έργο του στο μακρινό Ελσίνκι) αλλά και δείχνοντας εμπιστοσύνη στους νέους.

«Είδα σε φεστιβάλ στην Ορεστιάδα την Ομάδα Εν Δράσει, που εδρεύει στον Ταύρο, να παίζει Λαμπίς και μου έκανε εξαιρετική εντύπωση.

Κατόπιν έπαιξαν το «Αρσενικό και παλιά δαντέλα» σε δική μου μετάφραση. Το καλοκαίρι θα παίξουν ένα έργο δικό μου, την “Εξορία”. Επίσης ξεκίνησα συνεργασία με ομάδα της Καλαμάτας. Ανεβάζουν την “Όπερα της πεντάρας” σε δική μου μετάφραση.

Είχα αποθαρρυνθεί και αποτραβηχτεί από τα θεατρικά πράγματα βλέποντας την κατάσταση που επικρατεί με 200 θέατρα στην Αθήνα. Αυτό καταντάει φαιδρό. Δεν έδινα έργα αλλά και δεν μου ζητούσαν. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είχα σταματήσει να ασχολούμαι με το θέατρο. Ξέρετε, με επισκέπτονται τα πράγματα. Αν μια ιδέα επιμείνει, ξεκινάω να γράφω.

Και αμέσως ξέρω αν πρόκειται για μυθιστόρημα ή για θέατρο. Άλλωστε και τα μυθιστορήματά μου έχουν μια προφορικότητα. Μυρίζουν θέατρο. Και μου αρέσει να περιφέρω τους ήρωές μου από το ένα μυθιστόρημα στο άλλο, σαν πρόσφυγες. Τη μια πρωταγωνιστές, την άλλη κομπάρσοι».

  • Του Μανώλη Πιμπλή, ΤΑ ΝΕΑ: Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου 2009