Νίκος Καραθάνος: «Σήμερα είμαστε περισσότερο Κύκλωπες παρά Οδυσσείς»

Posted: Αύγουστος 2, 2013 in Καραθάνος Νίκος

D8A44C246F7B93645CE0408495F7606D«Είναι ωραίο να ζεις σε μια εποχή που αλλάζει ο αέρας» μας λέει ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Νίκος Καραθάνος, που ετοιμάζεται να βρεθεί στην Επίδαυρο ερμηνεύοντας τον Οδυσσέα στον Κύκλωπα του Ευριπίδη, αλλά και να παρουσιάσει στις 17/8 τη μεγάλη επιτυχία της περσινής σεζόν, την Γκόλφω του Σπ. Περεσιάδη. Καλλιτέχνης σε διαρκή αναζήτηση, δεν διστάζει να παραδεχτεί ότι σήμερα η τέχνη είναι μάλλον συντηρητική, «δεν παίρνει χαμπάρι τη ζωή» και τις δυσκολίες της…

Συνέντευξη στον Σπύρο Kακουριώτη,
Η ΑΥΓΗ, 28.07.2013

* Ο Κύκλωπας είναι ένα σατυρικό δράμα, είδος ελάχιστα γνωστό, που σπάνια παίζεται. Τι είναι λοιπόν αυτό το είδος; Πόσο συγγενεύει με την κωμωδία;

Κι εγώ είχα αυτήν την απορία… Μιλώντας μόνο με την εμπειρία του ηθοποιού, θα έλεγα ότι το σατυρικό δράμα είναι ένα μικρής διάρκειας αστείο πάνω σε ένα θέμα, ένα αστείο όπου όλα επιτρέπονται. Και η τραγωδία και η κωμωδία ενυπάρχουν σε αυτό το είδος, που έχει τη μεγάλη μαγεία του σαρκασμού… Μου θυμίζει, όσο κι αν σας φανεί παράξενο, τις βιντεοταινίες της δεκαετίας του 1980, που ενώ είναι άθλιες, έχουν μια περίεργη τρέλα, ειδικά από κάποιους εξαιρετικούς ηθοποιούς, πέραν των ορίων και πέραν του ρίσκου… Πρόκειται για ένα είδος ελάχιστα γνωστό, που δεν το έχω σπουδάσει κι έτσι δεν έχω προειλημμένες αποφάσεις ότι παίζεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Δεν ξέρουμε τι ακριβώς είναι κι αυτό το κάνει πολύ πιο ενδιαφέρον.

* Αυτό το «μετέωρο» είδος, με ποιους κώδικες το προσεγγίζει η σκηνοθεσία;

Ο Βασίλης Παπαβασιλείου προσεγγίζει τον Κύκλωπα μέσα από την πολιτική σκέψη του, που πατάει με το ένα πόδι στο παρόν, στο σήμερα. Πρακτικά, το προσεγγίζει μέσα από μια ξεφτιλισμένη, αποδομημένη κατάσταση. Έχει προσθέσει μια εισαγωγή εντελώς αντιπροσωπευτική του Παπαβασιλείου! Εμφανίζει έναν θίασο απατεώνων, καπήλων, που θα ανεβάσει αυτήν την παράσταση. Κι εγώ που ερμηνεύω τον Οδυσσέα είμαι ο αρχικάπηλος!

* Πιστεύετε ότι ένα τέτοιο έργο στέκεται από μόνο του ή απαιτεί «εκσυγχρονισμό»;

Κατ’ εμέ, κανένα έργο δεν στέκεται σαν να ήταν μουσειακό κομμάτι. Πιο καλά θα το καταλάβεις αν το διαβάσεις μόνος σου. Τα έργα δεν θέλουν ένα «πείραγμα» για να τα εκσυγχρονίσεις, θέλουν μια βουτιά μέσα τους για να τα καταλάβεις. Το σύγχρονο το έχουν μέσα τους.

* Μέσα από την αντίθεση Οδυσσέα – Κύκλωπα αναδεικνύεται η αντίθεση πολιτισμού και φύσης, ενστίκτων;

Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία της παράστασης. Όταν μιλά ο Κύκλωπας, φαίνεται το πώς αντιλαμβάνεται τον κόσμο, και εκεί αναδύεται κι ο ίδιος ο Ευριπίδης: «Εγώ δεν λογαριάζω κανέναν Δία, κανέναν θεό. Έχω τον εαυτό μου», λέει. Είναι η αντίθεση προς τον κόσμο της πόλεως. Λέει κάπου ο Κύκλωπας: «Εμένα αυτό που με νοιάζει είναι η ζαχαρένια μου, το δικό μου, δεν με νοιάζει το άλλο». Πιστεύω πως αυτό συμβαίνει και σήμερα, το ίδιο πράγμα μάς νοιάζει κι εμάς. Είμαστε πολύ μακριά από τους αρχαίους, δεν αποτελούμε πόλιν, δεν νοιαζόμαστε για τα κοινά πράγματα. Έχουμε ένα πεντακάθαρο σπίτι κι ένα βρόμικο πεζοδρόμιο. Μπορεί οι δρόμοι να είναι γεμάτοι λακκούβες και το αμάξι μας να είναι τέλειο… Όλα αυτά είναι η σπηλιά του Κύκλωπα. Σήμερα είμαστε περισσότερο Κύκλωπες παρά Οδυσσείς, όπως εδώ και πάρα πολλά χρόνια.

* Δυο βδομάδες μετά τον Κύκλωπα, θα ξαναβρεθείτε στην Επίδαυρο, παρουσιάζοντας την Γκόλφω. Σας ανησυχεί μήπως υπάρξουν διαμαρτυρίες για την παρουσίασή της εκεί;

Το αντίθετο διέκρινα. Ήμουν τις προάλλες μετά από μια παράσταση στο Λυγουριό και όλοι με ρωτούσαν πότε θα έρθει η Γκόλφω, κάτι που θεωρούσαν πολύ φυσικό. Η Επίδαυρος είναι πάνω απ’ όλα θέατρο. Και το θεωρώ εξαιρετικά τιμητικό, και για το έργο και για την ελληνική πραγματικότητα, το να παιχτεί η Γκόλφω εκεί. Αυτήν την παράσταση την έχω ζήσει ώρες-ώρες σαν αρχαία τραγωδία, έχω αντλήσει στοιχεία από αυτήν. Οι ήρωες του Περεσιάδη είναι απόλυτα καθαροί, όπως στην τραγωδία. Αυτό που θέλουν το λένε, και μάλιστα σε δεκαπεντασύλλαβο. Εγώ δεν κάνω τίποτε παραπάνω από όσα υπάρχουν ήδη μέσα στο έργο του Περεσιάδη.

Κάθε καλό έργο οφείλει κάποια στιγμή να σου γεννά ερωτήματα υπαρξιακά. Αυτό κάνει και η Γκόλφω, στέκεται και αναρωτιέται πώς είναι η ζωή, και αποφασίζει να διαλέξει ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο. Αυτό κάνουν όλες οι αρχαίες τραγωδίες. Δεν υπάρχει σε αυτήν το ήθος του αστικού δράματος, είναι πολύ πιο κοντά στο αρχαίο ήθος.

* Την επόμενη σεζόν θα συνεργαστείτε και πάλι με το Εθνικό Θέατρο, παρουσιάζοντας την Γκόλφω και το Δεκαήμερο του Βοκκάκιου… Πώς κρίνετε την κατάσταση, τόσο στην κρατική σκηνή όσο και έξω από αυτήν;

Εγώ μεγάλωσα ως ηθοποιός με το «Αμόρε». Τότε έξω από το Εθνικό υπήρχε μια κατάσταση φλογοβόλα! Υπήρχαν εξαιρετικά σημαντικοί πόλοι, το Εμπρός, ο Βογιατζής, ο Τερζόπουλος κ.λπ., που εκπαίδευαν ανθρώπους, έφτιαχναν διαφορετικές σχολές, τολμούσαν… Ο Χουβαρδάς έκανε τεράστια δουλειά και στο Αμόρε και στη συνέχεια στο Εθνικό. Από εκεί και πέρα η τράπουλα ξαναμοιράζεται. Το Εθνικό το νιώθω σαν έναν κοινό τόπο στον οποίο ανήκουν όλοι κι όλοι είναι εν δυνάμει περαστικοί από εκεί. Δεν ανήκει σε κάποιον, ανήκει σε όλους μας.

* Όμως η απόσυρση του κράτους από τον χώρο του πολιτισμού δεν αλλάζει τα πράγματα εις βάρος του «ελεύθερου θεάτρου»;

Έχει αλλάξει τελείως το σκηνικό, πράγματι. Παλιά είχαμε ΔΗΠΕΘΕ, τώρα έχουν μείνει ελάχιστα. Αλλά επίσης παλιά δεν είχαμε Φεστιβάλ, τώρα έχουμε, το ίδιο και τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών. Υπάρχουν λοιπόν πράγματα και πολλές φορές εξαιρετικά πλούσια. Υπάρχουν όμως αντίστοιχες παραστάσεις εξαιρετικές; Δεν υπάρχουν πάντα. Ο καλλιτεχνικός κόσμος, κατά τη γνώμη μου, είναι λίγο συντηρητικός συγκριτικά με τη ζωή. Πέρα από το ρεπερτόριο, σημασία έχει και το πώς το κάνεις. Τι καταλαβαίνεις από τη ζωή για το σήμερα, αυτό είναι το πιο σημαντικό. Οι παλιότεροι, όπως ο Βογιατζής, ήταν «άγιοι τεχνίτες» της δουλειάς τους, όμως αυτοί φεύγουν… Πρέπει, λοιπόν, να είσαι ανοιχτός στη ζωή. Εγώ διακρίνω μια διάθεση περισσότερο να επιβιώσουμε παρά να ζήσουμε. Ο καλλιτέχνης δεν πρέπει να στέκεται, πρέπει να βρίσκεται συνέχεια σε κίνηση, να ρωτάει, οποιοδήποτε έργο να το ανακαλύπτει για πρώτη φορά.

* Αντιμετωπίζετε λοιπόν το μέλλον μάλλον με αισιοδοξία;

Το μέλλον μού δίνει σφαλιάρες για να δω τα πράγματα αλλιώς! Η ζωή σήμερα δεν παρέχει καμιά ασφάλεια. Είναι πολύ ωραία η στιγμή που μπορείς να ξαναανακαλύψεις τα πράγματα. Γιατί τελειώσανε και το τέλος βρίσκεται πίσω μας, όπως λέει και ο Παπαβασιλείου. Από εκεί πρέπει να ξεκινήσουμε. Πολλά πράγματα τα κηδέψαμε, τα φτιάξαμε τα κόλλυβά μας, σαρανταρίσαμε και πρέπει να το καταλάβουμε αυτό. Πρέπει τα πράγματα να τελειώσουν, να πεθάνουν μέσα μας για να ξαναγίνουν καινούργια.

Αυτή η διαδικασία, βέβαια, έχει και θύματα, που είναι πάρα πολύ κοντά μας, στην οικογένεια του καθενός μας. Στενευόμαστε πάρα πολύ, γυρίσαμε δεκαετίες πίσω. Γι’ αυτό λέω πως καμιά φορά η τέχνη δεν παίρνει χαμπάρι τη ζωή, συνεχίζει να κάνει τα ίδια, ενώ γύρω μας οι οικογένειές μας έχουν πρόβλημα επιβίωσης. Η καλλιτεχνική παραγωγή δεν το παρακολουθεί αυτό, μένει σε ασφαλή νερά του παρελθόντος. Αλλάζουν όλα γύρω μας και είναι σαν ο καλλιτέχνης να αλλάζει τελευταίος.

ΚΥΚΛΩΨ του Ευριπίδη. Μετάφραση – Σκηνοθεσία: Βασίλης Παπαβασιλείου. Σκηνικά – κοστούμια: Μαρί Νοέλ Σεμέ. Μουσική: Δημήτρης Καμαρωτός. Φωτισμοί: Ελευθερία Ντεκώ. Ερμηνεύουν: Νίκος Καραθάνος, (Οδυσσέας), Δημήτρης Πιατάς (Κύκλωπας), Νίκος Χατζόπουλος (Σιληνός). Χορός: Γ. Γιαννακάκος, Θ. Δήμου, Η. Ζερβός, Β. Καραμπούλας, Κ. Κοράκης, Γ. Κότσιφας, Λ. Μαλκότσης, Α. Μπούρας, Μ. Οικονόμου, Χ. Σαπουντζής, Μ. Σαράντης, Γ. Συμεωνίδης, Χ. Τζωρτζάκης, Α. Τριανταφύλλου, Σ. Τσακομίδης, Γ. Τσουρής, Ν. Χανακούλας. ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ, 2-3/8.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: