Δημήτρης Δημητριάδης: «Η χώρα έχει βουλιάξει στη σύμβαση και την αντιγραφή»

Posted: Οκτώβριος 29, 2012 in Δημητριάδης Δημήτρης

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΧΑΪΔΩ ΣΚΑΝΔΥΛΑ, Κυριακή, 28 Οκτωβρίου 2012 | ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Κοινός τόπος ανάμεσα στα δύο έργα του βραβευμένου συγγραφέα Δημήτρη Δημητριάδη που αυτές τις μέρες παρουσιάζονται σε δύο θεατρικούς χώρους της Θεσσαλονίκης (το «In senso» στο «Ορα» και οι «Διαδικασίες διακανονισμού διαφορών» στο στούντιο «Vis Motrix») είναι ο έρωτας πέρα από τα όρια, άμετρος και απροκάλυπτος. Το ακριβώς αντίθετο κάθε κοινοτοπίας ο ίδιος, παραμένει παραβατικός και σήμερα, όπως και πριν από 34 χρόνια που έγραφε το εμβληματικό «Πεθαίνω σαν χώρα». Η συζήτηση μαζί του ξεκίνησε από τον έρωτα, πέρασε στην τέχνη, για να καταλήξει στην πάλη του νέου με το παλιό, μέσα από την οποία υπάρχει ελπίδα να αναδυθεί ένα καλύτερο αύριο.

Αναφερόμενος ο ίδιος στο ερωτικό τρίγωνο που βρίσκεται στο επίκεντρο της παράστασης «Διαδικασίες διακανονισμού διαφορών», ξεκαθαρίζει: «Δεν είχα, βέβαια, σκοπό να προτείνω μία σχέση τριγωνική ή κάτι τέτοιο. Για μένα το ενδιαφέρον του τριγώνου αυτού είναι θεατρικό και δραματουργικό. Δηλαδή, αυτή η συνάντηση των τριών να προκαλέσει κάτι που να έχει αποκαλυπτικό χαρακτήρα όσον αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις και συμπεριφορές. Τι είναι αυτό που ονομάζουμε έρωτας, πόθος; Αυτά είναι τα ερωτήματα που με ενδιαφέρουν. Οταν η σχέση των δύο -που είναι επίσης προβληματική- γίνει σχέση τριών, τότε γίνονται νέες αποκαλύψεις. Κυρίως οι άνθρωποι φτάνουν πιο κοντά στο να υπερβούν το μέτρο και να φτάσουν στο άμετρο, στο ακραίο. Από κει και πέρα αρχίζει η πραγματική, δραματουργική σημασία των πραγμάτων». Το βάρος, όμως, του έργου δεν πέφτει τόσο στα σταθερά σημεία αυτού του τριγώνου όσο στη δυναμική σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα σε αυτά, στη «διαδικασία», μία κομβική λέξη για το συγγραφέα, ο οποίος προσθέτει σχετικά: «Σχηματίζονται περιστροφικές κινήσεις, καθώς τα πράγματα μετατοπίζονται συνεχώς σε κάτι άλλο. Ετσι, η σχέση τους περνά από στάδιο σε στάδιο. Πρόκειται για μια σειρά από αλλεπάλληλες μετατοπίσεις που καταλήγουν κάπου. Βέβαια, όσο αξύμωρο κι αν ακούγεται, η κατάληξη του έργου είναι »ανοιχτή», είναι συγχρόνως τέλος και αρχή. Βέβαια, πάντα με επίκεντρο τον έρωτα. Αυτός είναι που πυροδοτεί συνεχώς νέες εκκινήσεις».

Αντίστοιχη είναι η λειτουργία του έρωτα και στο «In senso», όπου έχουμε μία γυναίκα προδομένη να καταδίδει και να εκδικείται τον πρώην εραστή της;

Ναι. Προσέξετε, όμως, η κόμισσα Σερπιέρι, η ηρωίδα μου, έχει διασχίσει ενάμιση αιώνα για να φτάσει στο σήμερα. Η αρχική ιστορία είχε γραφτεί από τον Μπόιτο πριν από 150 χρόνια και μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Αντονιόνι πριν από 60 χρόνια περίπου. Το θέατρο, όμως, μιλά πάντα για το παρόν. Ετσι, οδηγούμαστε σε μία ακρότητα του λόγου. Δε λειτουργεί, με άλλα λόγια, καμία σύμβαση πια και το πράγμα φτάνει πια στην απόλυτη ωμότητα, αφού δεν κρατιούνται κάποια προσχήματα που υπήρχαν στην ταινία και το αρχικό έργο. Υπάρχει κάτι το απροκάλυπτο.

Στην παράσταση ένας άνδρας ηθοποιός παίζει το ρόλο της Σερπιέρι. Γιατί γίνεται αυτό;

Είναι πέραν του φύλου. Ο ηθοποιός στην παράσταση της «Angelus Novus» στο «Ορα» εκφέρει έναν λόγο, ο οποίος δεν προορίζεται μόνο για το ένα φύλο, τη γυναίκα ή τον άνδρα. Στο βάθος, τα δύο πρόσωπα αυτά είναι αλληλένδετα. Η Σερπιέρι δε μιλά ως γυναίκα αλλά ως ερωτευμένος άνθρωπος. Αλλωστε, το κείμενο το έγραψε ένας άνδρας – εγώ. Δε λέει κάτι αυτό;

Εχετε μιλήσει για το ασύμπτωτο, το οποίο μπορεί να καταργηθεί μόνο μέσα από τον έρωτα. Αυτό ισχύει και για την τέχνη;

Χωρίς το ασύμπτωτο, ως κατάσταση και ως επιδίωξη κατάργησής του, για μένα, δε θα υπήρχε τέχνη. Η τέχνη είναι η προσπάθεια να γεφυρώσουμε την απόσταση. Ο έρωτας έχει την τάση να το υπερβεί – όσο γίνεται. Αλλά μόνο προσωρινά. Η τέχνη από την πλευρά της γεφυρώνει πιο σταθερά, πιο μόνιμα. Είναι ένα μέσο ανάμεσα στα δύο σημεία, στους δύο ανθρώπους.

Μέσα σε «προσωπική απόγνωση» ο Δημήτρης Δημητριάδης είχε γράψει το «Πεθαίνω σαν χώρα» το 1978, «με το αίσθημα του ότι δεν αντέχεται άλλο αυτή η κατάσταση», όπως λέει ο ίδιος, αίσθημα οδυνηρά επίκαιρο στις μέρες μας. «Μπορεί να διαβάστηκε το κείμενο, όμως δεν κατανοήθηκε στις οδυνηρές του πλευρές. Είναι ένα κείμενο παραβατικό. Πηγαίνει κόντρα στους κανόνες, είναι αντι-κανονικό. Το ζητούμενο είναι να αλλάξουν άρδην όλοι οι κανόνες της ζωής. Η χώρα έχει βουλιάξει στη σύμβαση και την αντιγραφή. Χρειάζεται μια τολμηρή λειτουργία επινόησης και εφεύρεσης των πάντων. Πρέπει να τα σκεφτούμε όλα από την αρχή. Το παλιό, σήμερα περισσότερο από ποτέ, παλεύει με το καινούργιο. Είναι ένας αγώνας απίστευτης σκληρότητας. Βλέπω να συνυπάρχει η απίστευτη παρακμή με την ακμή του νέου. Είναι μία πολύ σημαντική στιγμή ιστορικά».

Το νέο -οι νέες ιδέες- είναι πάντα αθώο, είναι πάντα υγιές;

Οχι πάντα. Κυρίως, όμως, δεν είναι αρκετά προκλητικό. Μένω έκθαμβος, συχνά, με το πόσοι νέοι άνθρωποι θέλουν να προσφέρουν. Μέσα σ’ αυτό το χάλι υπάρχουν φωτεινά σημεία. Γιατί να υποτιμάται αυτή η αξία και τελικά να υπερτερεί το γερασμένο και το άσχημο; Κι αυτή η πόλη, ακόμη, που μας έχει τόσο πολύ απογοητεύσει έχει στρώματα ομορφιάς. Και μόνο που δίνει δείγματα ζωής αυτό το νέο, έστω περιθωριοποιημένο, δίνει και ελπίδα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s