Ο χαρούμενος κύριος Κάφκα

Posted: Φεβρουαρίου 27, 2011 in Γκραουζίνις Τσέζαρις
  • ΤΗΣ ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ, Επτά, Κυριακή 27 Φεβρουαρίου 2011

Ο Κάφκα δεν έγραψε ποτέ για το θέατρο. Ο κλειστός και ακατανόητος κόσμος του τον ήλκυε και τον φόβιζε συγχρόνως. Προσπάθησα λοιπόν να φανταστώ τι παράσταση θα άρεσε στον Φραντς Κάφκα…».

Μ’ αυτές τις σκέψεις ο Λιθουανός Τσέζαρις Γκραουζίνις επέστρεψε στην Ελλάδα, στη Θεσσαλονίκη αυτή τη φορά, για να σκηνοθετήσει το «Deja Vu». Το δραματουργικό υλικό που αποτελεί τον καμβά της παράστασης είναι το τελευταίο κεφάλαιο του ανολοκλήρωτου μυθιστορήματος του τσέχου δραματουργού «Αμερική», καθώς και το μικρό διήγημά του «Η αδελφοκτονία». Τα δύο, άσχετα μεταξύ τους, έργα συνδέει η φαντασία του σκηνοθέτη, που αναλαμβάνει επίσης να δώσει συνέχεια στο βίαιο τέλος της «Αμερικής». Η παράσταση κάνει πρεμιέρα την Παρασκευή στην Πειραματική Σκηνή της Μονής Λαζαριστών, στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Εκεί συναντήσαμε τον σκηνοθέτη που μας μίλησε για το «Deja Vu», το ευρωπαϊκό θέατρο, την Ελλάδα αλλά και τον σοσιαλισμό του τότε και του σήμερα…

Ο Γκραουζίνις, ιδρυτής των ανεξάρτητων εταιρειών θεάτρου Lithuanian New Generation Theatre Community Cezaris Grou, καλλιτεχνικός διευθυντής επί χρόνια της εταιρείας θεάτρου Viirus στο Ελσίνκι της Φιλανδίας, έχει σκηνοθετήσει και διασκευάσει παραστάσεις σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Στην Ελλάδα παρουσίασε τα έργα «Ντε Σαντ στη Ζιστίν…», «Ζορμπάς, η αληθινή ιστορία», «Περιμένοντας τον Γκοντό», «Δάφνις και Χλόη».

«Δεν είμαι μελετητής του Κάφκα, ούτε με ενδιαφέρει η καλύτερη διασκευή του» λέει ο ίδιος. «Το έργο του λειτουργεί ως ενεργειακό υλικό στη δημιουργία του δικού μου οράματος. Θα έλεγα μάλιστα ότι η δική μου εικόνα αντιπαρατίθεται στην κλασική αντίληψη που επικρατεί για την αισθητική του συγγραφέα».

Γι’ αυτό ο σκηνοθέτης τοποθετεί τους χαρακτήρες σε χώρο έξω από τους γκριζόμαυρους τόνους που παραδοσιακά «βάφουν» τις διασκευές κειμένων του Κάφκα στο θέατρο ή στον κινηματογράφο. Το «Deja Vu» κοροϊδεύει με χιούμορ τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον συγγραφέα: στοιχειωμένο στο «καφκικό» περιβάλλον της μελαγχολίας και της ενοχής.

«Πιστεύω ότι ο Κάφκα χαιρόταν τη ζωή. Δεν τον φαντάζομαι ως σοβαρό, βαρετό, περίλυπο κύριο. Η παράσταση βλέπει τον κόσμο του φωτεινό, τρυφερό, σε κάποιο βαθμό μάλιστα, σκανταλιάρικο και ξεκαρδιστικό. Δεν μου αρέσει το θέατρο σύγχρονων συγγραφέων που προσπαθούν να σε τρομάξουν. Απεχθάνομαι τις κραυγές σοβαρότητας του τύπου «όλοι οι άνθρωποι είναι γουρούνια» ή «αυτός ο κόσμος είναι σάπιος»… Αυτά δεν είναι ούτε καινούρια ούτε προκλητικά».

Αλλά στην Ευρώπη και στην Ελλάδα αυτό το είδος θεάτρου ανθεί.

«Το ξέρω», απαντά, «και το θεωρώ υπερβολή. Να το πω αλλιώς: ως θεατής δέχομαι κάθε είδος θεάτρου αρκεί να μη με πλήττει. Οταν όμως δημιουργώ εγώ, η δική μου ηθική και αισθητική αρχή καθορίζει τη δουλειά μου. Προσπαθώ να κάνω κάτι νέο, έτσι όπως το αντιλαμβάνομαι, χωρίς φυσικά να ξαφνιάζομαι αν κάποιος ισχυριστεί ότι η παράστασή μου κάτι του θυμίζει».

Στην Ελλάδα τον έχει εντυπωσιάσει περισσότερο η ανταπόκριση του κοινού παρά οι ίδιες οι παραστάσεις:

«Το θέατρο της Επιδαύρου γεμίζει και οι έλληνες θεατές παθιάζονται, αντίθετα με εκείνους της Βόρειας Ευρώπης. Εκεί κυριαρχεί η υποκριτική άποψη ότι ο καλλιτέχνης μπορεί να κάνει ακόμα και ανοησίες και εν ονόματι του δικαιώματος της έκφρασης είναι αποδεκτός».

Στο «Deja Vu» τον ακολουθούν σταθεροί συνεργάτες: ο Βιτάουτας Νάρμπουτας (σκηνικά-κοστούμια) και ο Μαρτίνας Μπιαλομπζιέσκις (μουσική). Ο Γκραουζίνις έχει σπουδάσει σκηνοθεσία και υποκριτική στην Ακαδημία Θεάτρου της Μόσχας και έχει μαθητεύσει στον Τ. Σουζούκι στην Ιαπωνία. Υπήρξε δάσκαλος υποκριτικής και σκηνοθεσίας στη Λιθουανία, τη Σουηδία και το Ελσίνκι. Στην ερώτηση αν και πώς θυμάται τα «σοσιαλιστικά» χρόνια στην πατρίδα του, μας ξαφνιάζει…

«Η ποιότητα ζωής ήταν απίστευτα καλύτερη της σημερινής σε οποιαδήποτε καπιταλιστική χώρα. Ναι, βλέπαμε ασπρόμαυρη τηλεόραση- και λοιπόν; Δεν υπαινίσσομαι ότι εγώ και οι φίλοι μου πιστέψαμε στο παιχνίδι της πολιτικής, της ιδεολογίας. Στεκόμαστε κριτικά, ειρωνικά απέναντί τους. Δεν επρόκειτο για το τέλειο μοντέλο σοσιαλιστικής κοινωνίας, αλλά ήταν καλό κι ας πιστεύετε το αντίθετο. Οι άνθρωποι ήταν κοντά ο ένας στον άλλον, παρήχθησαν κοινωνικά αγαθά που σήμερα ούτε κατά διάνοια δεν προσφέρονται. Οσο κι αν ακούγεται παράδοξο, στην τότε ΕΣΣΔ υπήρχε κάτι κοντινό στην ιδέα της δημοκρατίας. Μετά την πτώση επικράτησε ένα μόνον πράγμα: ο φασισμός! Αν ακούσω κάποιον στις μέρες μας να λέει δυνατά τη λέξη «δημοκρατία», ξέρω ότι είναι ψεύτης, μπάσταρδος ή ηλίθιος»… 7

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s