Αρχείο για 12 Δεκεμβρίου, 2010

  • Συζήτηση με τη Λίλα Καφαντάρη
Λίλα Καφαντάρη

Η Λίλα Καφαντάρη, μετά από χρόνια, επιστρέφει στο θέατρο με ένα μονόλογο δυνατών συγκινήσεων. Μια επιστροφή τολμηρή, βαθιά εσωτερική και υπαρξιακή. Ο Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης οδηγεί σκηνοθετικά την Λίλα Καφαντάρη σε αυτό το ταξίδι, δημιουργώντας μια παράσταση που βασικά συστατικά της είναι ο ηθοποιός και το κείμενο. Με λίγα λόγια, δημιουργεί μια παράσταση αμιγώς θεατρική. Ο μονόλογος «Φύλλα της» είναι έργο του Ανδρέα Φλουράκη, ενός συγγραφέα βραβευμένου τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Το «Φύλλα της» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας με πρωταγωνίστρια την Λυδία Φωτοπούλου. Σήμερα, ο Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης δίνει τη δική του ερμηνεία στο έργο του Ανδρέα Φλουράκη με μια παράσταση ατμοσφαιρική, ευρηματική, μεστή και ανθρώπινη. Η Λίλα Καφαντάρη, με την λιτή ερμηνεία της υπηρετεί με συνέπεια τον σπαραγμό αυτής της γυναίκας, που πονάει, αλλά δεν λυγίζει, που κλαίει αλλά και γελάει, που μοιάζει αδύναμη, αλλά αντέχει… Το έργο έχει μεταφραστεί στα αγγλικά και στα τουρκικά. Η τουρκική μετάφραση κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο Mitos Boyut. Στην Ελλάδα το έργο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αιγόκερως. Σκηνικά: Γιώργος Χατζηνικολάου.

  • Μονόλογος δυνατών συγκινήσεων

Κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή (μέχρι τις 26 Δεκέμβρη), στο black box του θεάτρου «Επί Κολωνώ», μια γυναίκα κάνει τον απολογισμό της. Απολογισμό επιθυμιών, σχέσεων και χωρισμών. Μια γυναίκα που θα μπορούσε να είναι η γυναίκα της διπλανής πόρτας, θα μπορούσε να ζει ανάμεσά μας… Μια γυναίκα με κανονική ζωή, κανονικές αποτυχίες και τον τελευταίο της δεσμό μόλις δια-λυμένο, αναγνωρίζει ότι η συνειδητοποίηση της μοναξιάς είναι μάλλον η αναπόφευκτη μοίρα όλων των συνηθισμένων (ακόμα και των ασυνήθιστων) ανθρώπων. Τουλάχιστον της έχουν μείνει τα φυτά της στο μπαλκόνι που την καλύπτουν με τα πυκνά τους φύλλα. Τοποθετημένη σε μία τυπικά ηδονοβλεπτική θέση, αντιστρέφει τη δυνατότητα παρατήρησης των άλλων. Μπορεί να τους παρατηρεί, χωρίς να μπορούν εκείνοι να την βλέπουν. Με ένα ρυθμό αριθμητικής κατάβασης, επιστρέφει στις δικές της εμπειρίες που είναι περιχαρακωμένες σε έναν κόσμο αντικειμένων μαζικής παραγωγής, σκέψεων για το θάνατο και την υπέρβασή του, διαχείρισης του φαντασιακού της κόσμου, της απώλειας της μητέρας, της δύσκολης σχέσης με τον πατέρα της, των ακόμη δυσκολότερων ερωτικών της σχέσεων…

Σκηνή από το θεατρικό μονόλογο «Φύλλα της»

Η ηρωίδα του «Φύλλα της» – όπως πολλοί άνθρωποι – λέει ιστορίες για να καλύψει την ίδια πάντα αλήθεια που κρύβεται κάτω από ένα κενό. Σε στιγμές κρίσης προσπαθεί να μνημονεύσει τις παλιές της επιτυχίες, τα θέλω της, τα όνειρα και τις προσδοκίες της, καταλήγει όμως – όπως τις περισσότερες φορές συμβαίνει – στις αδυναμίες της, στα ακατόρθωτα. Στιγμιότυπα ερωτικής πίστης, απιστίας, βίας και δυσπιστίας, ολοκλήρωσης και αναβολής ρυθμίζουν συσσωρευτικά τη σχέση της με τη μοναξιά που όσο κι αν προσπαθεί να την αντέξει, την πνίγει.

— Πιστεύεις ότι οι άνθρωποι πολλές φορές κρύβονται πίσω από λέξεις, πίσω από τα «φύλλα» του μπαλκονιού τους ίσως, όπως η γυναίκα αυτή, μέσα στη μοναξιά τους τελικά, προκειμένου να κρύψουν από τον ίδιο τους τον εαυτό αλήθειες που τους πληγώνουν;

«Φοβάμαι ότι το «κουκούλωμα» μιας πραγματικότητας που ζούμε είναι ενδεικτικό στοιχείο της ανθρώπινης συμπεριφοράς στην εποχή μας. Νιώθουμε φόβο να αντιμετωπίσουμε κατάματα την αλήθεια γιατί αυτό συχνά φέρνει πόνο και κυρίως και την ευθύνη να κάνεις κάτι για να αλλάξεις τα πράγματα μέσα σου κι έξω σου. Αν δεν την πάρεις όμως αυτή την ευθύνη, και μόνο απ’ αυτό καταδικάζεις τον εαυτό σου και τους γύρω σου. Είναι αδιέξοδη στάση ζωής. Αυτό δείχνει άλλωστε και η πορεία στη μοναξιά της ηρωίδας του «Φύλλα της»».

  • Παλεύοντας για το μέλλον

Οι προσωπικές ιστορίες, πάντοτε κατασκευασμένες, για να αποκτήσουν σημασία, νόημα, παλεύουν να ενταχθούν σε μία κανονικότητα, σε ένα σύστημα. Και μπορεί αυτή να είναι μία από τις εξυπνότερες στρατηγικές επιβίωσης, όμως το τυχαίο, το αναπόφευκτο, πολλές φορές και οι επιλογές, υπερβαίνουν την προσπάθεια, επιβάλλονται. Μία χαμένη βέρα, ένας θάλαμος περικυκλωμένος από φτερά γαλοπούλας, ένα γέλιο που καλύπτει την πόλη, έρωτες με άδοξο τέλος, ακόμη και η απόλυτη ηρεμία προκαλούν το παράδοξο που μόνιμα μας διασώζει. Μία γυναίκα που κρύβεται και αποκαλύπτεται μέσα από τα φύλλα της, τρομαγμένη αλλά και θελκτική, αντιμετωπίζει μία από τις κρισιμότερες στιγμές της ζωής της; Ποιος αποφασίζει γι’ αυτή; Τώρα πια μόνο η ίδια μπορεί, αλλά… Οδυνηρή η διαπίστωσή της στο φινάλε: «Και τι έγινε; Τίποτε».

— Δεν είναι οδυνηρό σε έναν απολογισμό ζωής να διαπιστώνεις αυτό που διαπιστώνει η ηρωίδα «Ε, και τι έγινε; Τίποτα. Απολύτως τίποτα»;

«Φυσικά είναι οδυνηρό. Η ζωή είναι μια περιπέτεια για όλους. Κλαις, φοβάσαι, ανακαλύπτεις, μαθαίνεις, χαίρεσαι. Ολα αυτά αντανακλώνται μέσα από τις σχέσεις σου με τους άλλους και τελικά με την κοινωνία. Τον ρόλο σου μέσα σ’ αυτή. Το «τίποτα» σημαίνει ότι όλα αυτά τα έχασες. Δηλαδή έχασες τη μοναδική σου ευκαιρία να αναδείξεις την εξέλιξη του ανθρώπου μέσα από σένα».

Το παρελθόν είναι ένα παζλ των επιλογών μας τις περισσότερες φορές, που μας καθορίζουν τελικά, όχι πάντα με τα επιθυμητά αποτελέσματα. Και καθώς δεν είναι εύκολο να επέμβουμε στο παρελθόν για να μεταβάλουμε τις επιλογές μας, υπάρχει τρόπος άραγε να αντέξουμε τα αποτελέσματα χωρίς να χαθούμε;

«Ποτέ δεν πίστευα στην παρελθοντολογία. Καμιά αξία δεν έχει να ανατρέχουμε στο παρελθόν χωρίς την διάθεση να μάθουμε απ’ αυτό για να χτίσουμε σε πιο στέρεες βάσεις το μέλλον. Αρα κατά τη γνώμη μου είναι μονόδρομος για να μη χαθούμε η απόφαση να μεταβάλουμε τις προηγούμενες λάθος επιλογές για να πάμε μπροστά».

  • Δράση συλλογική

Σε ό,τι δεν είναι επιλογή μας, αλλά συνθήκη ανεξάρτητη από μας, που μας επιβάλλεται, πώς την αντιπαλεύουμε;

«Τις περισσότερες φορές τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται με την πρώτη ματιά. Λίγα είναι αυτά στα οποία δεν μπορούμε να παρέμβουμε, όπως ο θάνατος. Ακομα και μια σοβαρή ασθένεια αλλιώς την αντιμετωπίζει ο κάθε άνθρωπος. Αλλωστε κι ο Ιπποκράτης έλεγε ότι δεν υπάρχουν αρρώστιες αλλά άρρωστοι. Εχει μεγάλη σημασία λοιπόν η οπτική γωνία που αντιλαμβάνεσαι τον εαυτό σου και τις δυνατότητες που έχεις να παρεμβαίνεις, όπως επίσης αν το πρόβλημα που έχεις μπροστά σου είναι προσωπικό ή συλλογικό. Να μπορείς να το διαχωρίσεις. Αν ας πούμε ένας άνεργος σήμερα θεωρήσει την ανεργία ως προσωπική του αποτυχία μπορεί έως και να αυτοκτονήσει. Οι αυτοκτονίες στην Ελλάδα έχουν τριπλασιαστεί τον τελευταίο χρόνο. Αν θελήσει να κατανοήσει πού οφείλεται το δικό του πρόβλημα αντί να είναι σε κατάθλιψη, θα θυμώσει. Αν ενώσει τον θυμό του με όλους τους άλλους που βρίσκονται σε ίδια ή ανάλογη κατάσταση και δράσει συλλογικά, θα νιώσει παντοδύναμος και αυτομάτως θα παλέψει για να διαμορφώσει τις συνθήκες ώστε να μπορούν να έχουν όλοι δουλειά».

— Και σήμερα, η εποχή και οι καταστάσεις ενισχύουν τη μοναξιά των ανθρώπων. Κάποιοι χάνονται, συνθλίβονται. Κάποιοι άλλοι ψάχνουν κάπου να πιαστούν, να συνεχίσουν… πώς όμως; Υπάρχει τρόπος να προλάβουμε να ανατρέψουμε το «απολύτως τίποτα» και να το κάνουμε «πολλά»;

«Μόνος του καθένας συνθλίβεται. Εχουμε την τύχη στην Ελλάδα να έχουμε ένα Κομμουνιστικό Κόμμα πιο ώριμο ιδεολογικά, με στρατηγική και κυρίως με πρόταση εξουσίας τέτοια που δίνει αντικειμενικά στο λαό την δυνατότητα, όχι απλώς να πιαστεί από κάπου αλλά να μετατρέψει την προσωπική του αδυναμία, σε συλλογική δύναμη».

— Παρά την απογοήτευση του κόσμου, πιστεύεις ότι η σπίθα της ελπίδας δεν χάνεται ποτέ;

«Το θέμα είναι η ελπίδα να ακουμπάει σε μια ρεαλιστική βάση. Ελπίδα έχουν κι οι θεοσεβούμενοι που πιστεύουν ότι ο Θεός δεν θα τους αφήσει να χαθούν. Το πώς ο Θεός αφήνει να χάνονται εκατομμύρια άνθρωποι κάθε μέρα, δεν μπαίνει βέβαια σαν ζήτημα. Είμαι αισιόδοξη χωρίς να αεροβατώ. Στην προεκλογική περίοδο είδα ανθρώπους πρόθυμους να αλλάξουν τον τρόπο που έβλεπαν τα πράγματα. Να θέλουν να ενημερωθούν και να δράσουν. Δεν ήταν τόσοι όσοι θα θέλαμε, ειδικά κάτω απ’ το βάρος των γεγονότων. Ομως άρχισε να γίνεται. Από τη δουλειά των κομμουνιστών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό, αυτή η τάση, να γίνει ποτάμι που θα εξαλείψει την σαπίλα της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και να κινήσουμε για το χτίσιμο μιας κοινωνίας που θα επιτρέψει να ανθίζουμε και να προοδεύουμε όλοι».

Σοφία ΑΔΑΜΙΔΟΥ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Κυριακή 12 Δεκέμβρη 2010
  • Ο γνωστός ηθοποιός ερμηνεύει τον επιστάτη στο ομώνυμο έργο του Χάρολντ Πίντερ και κάνει τολμηρές συγκρίσεις με τους χωρίς οικογένεια και χωρίς πατρίδα ανθρώπους

ΜΥΡΤΩ ΛΟΒΕΡΔΟΥ | Κυριακή 12 Δεκεμβρίου 2010

Είναι ο πρώτος Πίντερ που καλείται να ερμηνεύσει και ας έχει επάνω του στοιχεία από τον κόσμο του βρετανού νομπελίστα. Από την προσεχή Πέμπτη ο Δημήτρης Καταλειφός αναμετράται με τον Ντέιβιντ, τον επιστάτη, στο ομώνυμο θεατρικό έργο, συνεχίζοντας τη συνεργασία του με το Απλό Θέατρο και τον Αντώνη Αντύπα. Παρ΄ ότι δεν έχει δει ποτέ τον «Επιστάτη» επί σκηνής, μπήκε στη διαδικασία των προβών με τον ενθουσιασμό που τον χαρακτηρίζει όταν πρόκειται για θέατρο. Καθ΄ οδόν ομολογεί ότι απόλαυσε και απολαμβάνει ένα «σπουδαίο έργο με τρεις εξαιρετικά ενδιαφέροντες ρόλους». Ολα ξεκινούν όταν ο επιστάτης βρίσκει καταφύγιο σε ένα ακατάστατο δωμάτιο ενός εγκαταλειμμένου σπιτιού- αν και παρείσακτος, βρίσκεται στο επίκεντρο της διεκδίκησης ανάμεσα στα δύο αδέλφια που ζουν εκεί.

«Ενα από τα κυρίαρχα θέματα σε αυτό το έργο είναι η θέα του δωματίου-καταφυγίου,κάτι που συναντάμε σε πολλά έργα του Πίντερ» λέει ο Δημήτρης Καταλειφός, ο οποίος κατανοεί το παιχνίδι εξουσίας που ξεκινά ανάμεσα στον Ντέιβις, στον Αστον και στον Μικ. «Καθένας από τους τρεις ήρωες καταφεύγει εκεί για δικούς του, διαφορετικούς λόγους, θέλοντας να ξεφύγει από τον σκληρό και απειλητικό κόσμο.Και εκεί,μέσα στο καταφύγιο, ο καθένας τους θέλει να είναι κυρίαρχος.

Για τον περιπλανώμενο και άστεγο επιστάτη που αναζητεί ζεστασιά, για τον προβληματικό αδελφό τουπου ψάχνει για ασφάλεια και για τον μικρότερο αδελφόπου εκεί μέσα νιώθει πιο δυνατός. Σαν τους ήρωες του Ιψεν και του Ο΄ Νιλ», προσθέτει, «οι οποίοι δεν αντέχουν την πραγματικότητα και χρειάζονται το όνειρο για να ζήσουν, κάπου να αφήσουν τις ψευδαισθήσεις και τις φαντασιώσεις να θριαμβεύσουν».

Εργο γεμάτο από σημειώσεις ρεαλιστικού τύπου, με μια απλή ιστορία γεμάτη μυστικά προς ανακάλυψη, ο «Επιστάτης» έτυχε πολλών και διαφορετικών ερμηνειών από τους ειδικούς, γι΄ αυτό και ο ίδιος ο Πίντερ έδωσε την απάντηση: «Είναι έργο για δύο αδέλφια και έναν επιστάτη»… Και όσο και αν συμφωνεί ο Δημήτρης Καταλειφός με αυτή την εξήγηση (πώς θα μπορούσε άλλωστε να διαφωνήσει με τον συγγραφέα!), ξέρει ότι «πίσω από αυτή την απλή ιστορία υπάρχει το χάος της ανθρώπινης ψυχής». Και προσθέτει: «Μοναξιά, έλλειψη επικοινωνίας, μια γλώσσα που δεν μας βοηθά να έρθουμε κοντά μεταξύ μας,ο εγωισμός,ο φόβος, ο τρόμος, αλλά ο ισχυρός οικογενειακός δεσμός που θα αποδειχθεί καταλυτικός- μια σχέση που ο Ντέιβιντ, ο επιστάτης, δεν μπορεί να κατανοήσει γιατί δεν την έχει ζήσει ποτέ…».

Περίεργος να ανακαλύψει τους συνειρμούς με το σήμερα, ο Δημήτρης Καταλειφός βυθίζεται στον κόσμο του Πίντερ και σκέφτεται τους μετανάστες που τρώνε από τα σκουπίδια, που τρέχουν από ΄δώ κι από ΄κεί για να μαζέψουν τα χαρτιά τους μήπως και επιβιώσουν- γιατί αλλιώς «είσαι ανύπαρκτος, ζεις μέσα στη βρω μιά, χωρίς ρίζες. Και ο Ντέιβιντ το καταλαβαίνει αυτό, όταν του ζητούν ταυτότηταπου δεν έχει. Γι΄ αυτό βολεύονται όλοι μέσα στο καταφύγιο, στον μικρόκοσμό τους. Και εκεί βλέπεις όλα τα μεγάλα θέματα της ζωής, ακόμη και τις συμμαχίες που δημιουργούνται ανάμεσα στους τρεις και θυμίζουν συμμαχίες για την κατάκτηση χωρών…». Θεωρεί άλλωστε «βαθιά πολιτικό» το κείμενο του Πίντερ, ενώ την ίδια στιγμή μοιάζει με «παρτιτούρα». «Ολα δίνονται με δαντελωτό τρόπο,είναι ένας δεξιοτέχνης της γλώσσας» καταλήγει.

Ο «Επιστάτης» αποτελεί έργο-σταθμό για τον νομπελίστα συγγραφέα: γράφτηκε το 1951 και παρουσιάστηκε σχεδόν δέκα χρόνια μετά στο Αrts Τheatre του Λονδίνου (27.4.1960) και έναν μήνα αργότερα στο Duchess- δίνοντας συνολικά 444 παραστάσεις. Εκτοτε παρουσιάζεται συστηματικά, ενώ έχει μεταφερθεί και στη μεγάλη οθόνη. Στην Ελλάδα ήταν ο Κάρολος Κουν που το πρωτοανέβασε στο Θέατρο Τέχνης το 1965. Το πιο ρεαλιστικό, ίσως, έργο του Χάρολντ Πίντερ (1930-2008), καταφέρνει με το γέλιο που προκαλεί στο κοινό να εκλογικεύσει το τραγικό γεγονός της ύπαρξης. «Οσον αφορά εμένα θεωρώ ότι ως ένα σημείο ο “Επιστάτης” είναι αστείος. Πέρα όμως από αυτό το σημείο σταματάει να είναι αστείος και αυτός είναι μάλλον ο λόγος που το έγραψα» σχολιάζει ο ίδιος ο συγγραφέας.

Στην παράσταση του Απλού Θεάτρου τον ρόλο του μικρού αδελφού παίζει ο Χάρης Φραγκούλης, μαθητής του Δημήτρη Καταλειφού από τη Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, ενώ ο Λαέρτης Βασιλείου θα υποδυθεί τον μεγαλύτερο. «Και οι τρεις μας», σχολιάζει ο πρεσβύτερος, «είμαστε κοντά στις πραγματικές ηλικίες των ηρώων,και αυτό το θεωρώ εξαιρετικά θετικό». Οσο για τον Αντώνη Αντύπα, μετρά στο ενεργητικό του πολλά ανεβάσματα έργων του Χάρολντ Πίντερ. Εκτός από την «Προδοσία» και το «Πάρτι γενεθλίων» και τέσσερα άπαιχτα: «Αλλοι τόποι» (Οικογενειακές φωνές, Μια κάποια Αλάσκα, Σταθμός Βικτώρια, 1988), «Φεγγαρόφωτο» (1995), «Νεκρή Ζώνη» (1999-2000) και «Επέτειος» (2001). Αλλωστε ο νομπελίστας συγγραφέας είχε προσκληθεί και είχε παραστεί στο Απλό Θέατρο λίγα χρόνια πριν από τον θάνατό του.

«Ο επιστάτης» του Χάρολντ Πίντερ. Απλό Θέατρο- Νέα Σκηνή (Χαρ.Τρικούπη 4, Καλλιθέα, τηλ.210 9229.605). Πρεμιέρα την Πέμπτη 16 Δεκεμβρίου στις 21.00. Παραστάσεις: Τετάρτη- Πέμπτη- Παρασκευή- Σάββατο στις 21.00, Κυριακή στις 18.30. Τιμές: 22, 18, 16 ευρώ.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=34&artid=372708&dt=12/12/2010#ixzz17ujVrFH5