Στη ζωή πρέπει να είναι κανείς ωφέλιμος

Posted: Νοέμβριος 14, 2010 in Ληναίος Στέφανος, Φωτίου Ελλη
  • Στέφανος Ληναίος και Ελλη Φωτίου με σαράντα χρόνια θεατρικής πορείας επιστρέφουν στη σκηνή με μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες τους
  • Συνέντευξη στη Γιουλη Επτακοιλη, Η Καθημερινή, Kυριακή, 14 Nοεμβρίου 2010

Είναι ένα σπάνιο ζευγάρι. Μαζί, πενήντα χρόνια στη ζωή και σαράντα στο θέατρο. Με κοινή αισθητική, στόχους και απόψεις. Με ασίγαστο πάθος που ξεχειλίζει στη σκηνή, με αυτήν την μοναδική αίσθηση του χρέους που σου υπαγορεύει να προσφέρεις διαρκώς κάτι, ό, τι μπορείς, και να παίρνεις θέση, ανεξάρτητα από το κόστος. Ανεπιτήδευτα απλοί και μετρημένοι, δίκαιοι, ειλικρινείς, αληθινοί, αγωνιστές, με περίσσευμα αγάπης για τη ζωή, για το θέατρο, για τους ανθρώπους.

Φέτος, ο Στέφανος Ληναίος και η Ελλη Φωτίου αποφάσισαν να ανεβάσουν ξανά στο θέατρο Αλφα μια μεγάλη τους επιτυχία, το, δυστυχώς, πάντα επίκαιρο έργο του Ντάριο Φο «Δεν πληρώνω… Δεν πληρώνω…», δίνοντάς μας την αφορμή για μία εφ’ όλης της ύλης συζήτηση με δυο ανθρώπους που έχουν αφήσει φωτεινό το ίχνος τους στη ζωή και την τέχνη του τόπου.

– Πώς έχετε καταφέρει να μείνετε μαζί πενήντα χρόνια στη ζωή και σαράντα στο θέατρο; Ποιο νήμα σας δένει;

Ελλη Φωτίου: Με τον Στέφανο είμαστε τελείως διαφορετικοί χαρακτήρες. Είναι ενθουσιώδης και εξωστρεφής, εγώ είμαι προσγειωμένη και χαμηλών τόνων. Αυτή η αντίθεση μας έφερε πολλές φορές σε κόντρα, αλλά τον αγαπάω πολύ. Πάντα τον αγαπούσα και ξέρω πως ό, τι κάνει είναι από την αγάπη του· και την επιθυμία να διορθώσει τον κόσμο, γι’ αυτό μερικές φορές φαίνεται κακός στους άλλους.

Στέφανος Ληναίος: Δεν θέλω να διορθώσω τον κόσμο. Απλώς από μικρός έμαθα από την οικογένειά μου ότι πρέπει στη ζωή κανείς να είναι ωφέλιμος. Και ως άνθρωπος και ως επαγγελματίας. Ειδικά ο πνευματικός άνθρωπος δεν είναι ο άνθρωπος του γραφείου, αλλά αυτός που ακουμπάει, αφουγκράζεται, συνομιλεί με τον κόσμο. Κάποια πρότυπα, από τραγουδιστές και ποδοσφαιριστές μέχρι πολιτικούς πρέπει να είναι και στην ιδιωτική τους ζωή πρότυπα. Διαφορετικά δημιουργείς μια απελπισία σ’ αυτούς που σε παρακολουθούν. Την έχω νιώσει με ανθρώπους που θαύμαζα και όταν τους γνώρισα από κοντά απογοητεύτηκα. Γιατί το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων διαμορφώνεται με αυτό που βλέπει, και, δυστυχώς, ένα πολύ μικρό ποσοστό διαμορφώνεται με την ουσία, με αυτά που διαβάζει.

– Το γεγονός ότι ο χώρος του θεάτρου, του θεάματος εν γένει, είναι ανταγωνιστικός και με μεγάλες δόσεις φιλοδοξίας, κάνει μια σχέση ακόμη πιο δύσκολη;

Ε. Φ.: Κάποιοι λένε ότι δεν μπορούν να συμβιώσουν δύο άνθρωποι που κάνουν το ίδιο επάγγελμα. Εγώ δεν το πιστεύω. Εχουμε τις ίδιες αναζητήσεις, τους ίδιους σκοπούς, τα ίδια ωράρια και είναι πολύ φυσικό να προχωρούμε πάνω στην ίδια χαραγμένη γραμμή. Ολα αυτά, βέβαια, ισχύουν αν έχεις βρει τον κατάλληλο άνθρωπο. Εγώ τον βρήκα. Και πρέπει να εξομολογηθώ ότι ο Στέφανος με βοήθησε πάρα πολύ και στη ζωή και στο θέατρο. Οταν τον γνώρισα ήμουν παιδάκι, τελείως άπειρη.

Στ. Λ.: Την Ελλη την περνάω 12 χρόνια. Εγώ ήθελα έναν άνθρωπο να πορευτώ. Το πρότυπό μου ήταν ο Λόρενς Ολίβιε και η Βίβιαν Λι. Σε δυο – τρεις κοπέλες που είχα γνωρίσει, δυστυχώς, το εξωτερικό δεν είχε καμμία σχέση με το εσωτερικό! Μέχρι που κάποια στιγμή έρχεται ένα κοριτσάκι 18 χρόνων, η Ελλη, στα σκαλιά του θέατρου Μουσούρη και αυτό ήταν: έπαθα πλάκα μόλις την είδα. Απλώς επειδή αμέσως κατάλαβα ότι με την Ελλη δεν μπορούσα να παίξω, την παίδεψα μέχρι να σιγουρευτώ ότι αυτή είναι ο άνθρωπός μου.

  • Η Ελλη των αποφάσεων

Πρέπει, επίσης, να πω ότι πολλές, μεγάλες αποφάσεις δεν τις πήρα εγώ, αλλά η Ελλη. Οταν έγινε η δικτατορία, ήμουν βέβαιος ότι θα με συλλάβουν. Η Ελλη όχι μόνο δεν είχε σχέση με την πολιτική, αλλά τότε ήταν και στις μεγάλες της δόξες, ήταν το νέο μεγάλο αστέρι. Μάλιστα, ήταν έτοιμη να πάει στην Σοβιετική Ενωση να γυρίσει ταινία με συμπρωταγωνιστή τον Ουλιάνοφ, σε σενάριο του Σεβαστίκογλου και σκηνοθεσία του Μάνου Ζαχαρία. Θα μπορούσε να μείνει πίσω· άλλωστε, δεν είχαμε κάνει ακόμη παιδιά, ήμασταν μόλις δυο χρόνια παντρεμένοι. Οχι μόνο δεν έμεινε, αλλά πήρε το αεροπλάνο, πήγε στο Παρίσι, συναντήθηκε με πολλούς αυτοεξόριστους και προσπάθησε να δει πού θα μπορούσαμε να εγκατασταθούμε. Μετά επέστρεψε στην Ελλάδα, τα μαζέψαμε και πήγαμε τελικά στο Λονδίνο.

– Μια τόσο όμορφη γυναίκα με τι προκλήσεις ήρθε αντιμέτωπη στα πρώτα της βήματα;

Ε. Φ.: Πάρα πολλές. Ημουν είκοσι χρόνων όταν άρχισα να πηγαίνω σε φεστιβάλ στη Γερμανία, στη Μόσχα… Οταν πήγα στις Κάννες με την «Προδοσία» (σκην. Κώστας Μανουσάκης) ήταν η πρώτη φορά που έμπαινα σε αεροπλάνο. Και φτάνω εκεί, 20 χρόνων, άβγαλτο κορίτσι, και βρίσκομαι σε μια απίστευτη χλιδή με άντρες να με πολιορκούν, Αμερικανούς παραγωγούς να μου πιάνουν την κουβέντα… Από παιδί, όμως, ήμουν προσγειωμένη, δεν έχασα ποτέ τις αρχές μου. Ισως είχε να κάνει με το γεγονός ότι ήμουν γεννημένη και μεγαλωμένη σε αστικό σπίτι – ο πατέρας μου ήταν τραπεζοϋπάλληλος και πιστεύω ότι η αστική καταγωγή διαμορφώνει και αστική ηθική. Κάποια πράγματα ό, τι και να γίνει τα κουβαλάς μέσα σου, δεν φεύγουν ποτέ.

  • Είμαστε πάντοτε αληθινοί και φυσικοί

– Θέατρο, τηλεόραση ή σινεμά;

Στ. Λ.: Εγώ λατρεύω το θέατρο, ενώ με τον κινηματογράφο και την τηλεόραση δεν είχα ιδιαίτερες σχέσεις.

Ε. Φ.: Εμένα ο κινηματογράφος με ανέδειξε αλλά τα τελευταία χρόνια δεν είμαι ούτε στον κινηματογράφο ούτε στην τηλεόραση. Δεν ξέρω, οι άνθρωποι είναι κουμπωμένοι απέναντί μου, πιστεύοντας ότι θέλω να παίξω κάποιο μεγάλο ρόλο. Δεν θέλω να παίξω μεγάλο ρόλο, ένα ρόλο θέλω που να λέει κάποια πράγματα. Δεν έχω υπάρξει ποτέ ψώνιο στη ζωή μου. Βέβαια, τώρα πια είναι και θέμα παρέας, κλίκας. Ολο οι ίδιοι παίζουν.

– Κοιτώντας πίσω όλη αυτήν την πορεία, τι σκέφτεστε;

Ε. Φ.: Πώς κάναμε όλα αυτά τα πράγματα, τόσο ριψοκίνδυνα, σε δύσκολες εποχές; Τότε δεν μπορούσα να καταλάβω σε τι βάθος πηγαίναμε.

Στ. Λ.: Βλέπω όλα αυτά που έγιναν και καμιά φορά δεν το πιστεύω, αλλά δεν μπορώ και να καμαρώσω, γιατί νιώθω πως δεν κάναμε τίποτα περισσότερο από αυτό που οφείλαμε να κάνουμε. Δεν ξέρω αν είμαστε σπουδαίοι ηθοποιοί, είμαστε, όμως, πάντοτε αληθινοί, φυσικοί.

  • Δεν πληρώνω. Δεν πληρώνω… τίποτα!

– Φέτος, κλείνετε σαράντα χρόνια στο θέατρο Αλφα και ξαναπαρουσιάζετε ένα έργο–ορόσημο για σας: Το «Δεν πληρώνω… Δεν πληρώνω…» του Ντάριο Φο. Το ανεβάσατε για πρώτη φορά το 1979 και από τότε έχετε δώσει 1.400 παραστάσεις. Τι έχει αλλάξει;

Ε. Φ.: Η ουσία του έργου παραμένει η ίδια. Είναι ένα έργο που χαιρόμαστε να παίζουμε γιατί προσφέρει στον κόσμο σημαντικά μηνύματα με απλό και ευχάριστο τρόπο. Η αντίδραση στο έργο είναι κωμική και στο βάθος δραματική γιατί σατιρίζει την εξουσία. Είναι εξαιρετικά επίκαιρο. Και θέλαμε να δώσουμε στον κόσμο μια διέξοδο, μια καθαρή γλώσσα γι’ αυτό που συμβαίνει σήμερα. Για να καταλάβει γιατί έχουμε αυτήν την κρίση, ποιος φταίει και τι πρέπει να κάνουμε.

Στ. Λ.: Τρεις είναι οι ουσιαστικοί λόγοι που θέλαμε να το ξαναπαίξουμε. Ο πρώτος είναι ότι θέλαμε να επιστρέψουμε στη σκηνή, έπειτα από πέντε χρόνια απραξίας, με κάτι που να ταιριάζει στις απόψεις μας. Ο δεύτερος ότι μας έστειλε το έργο φρεσκαρισμένο ο Ντάριο Φο. Οταν το πρωτοπαρουσιάσαμε, η Κίνα ήταν αλλιώς, η Σοβιετική Ενωση υπήρχε ακόμη, δεν είχαμε ευρώ. Ο Ντάριο Φο έχει ενσωματώσει αυτές τις αλλαγές στο έργο. Και ο τρίτος ότι έχει φτιαχθεί ένα κίνημα που ονομάζεται «Δεν πληρώνω… δεν πληρώνω…». Η παράσταση, αφιερώνεται σ’ αυτή τη νέα στάση ζωής που προκαλεί, σήμερα, σε μεγάλες ομάδες συμπολιτών μας, η οικονομική και η ηθική κρίση  που μαυρίζει τη ζωή μας τα τελευταία χρόνια. Και εκδηλώνεται με ένα δυνατό, αυθόρμητο κίνημα, με τίτλο: «Δεν πληρώνω… δεν πληρώνω… ως, δεν μπορούσαμε μόνο για μια βραδιά αποφασίσαμε να το παίξουμε πολλές βραδιές.

Το 1975-76, όταν ο Ντάριο Φο έπαιζε το έργο στο Μιλάνο, δέχθηκε μήνυση από Μιλανέζους εμπόρους με την αιτιολογία ότι τα μηνύματα του έργου προκαλούν και ξεσηκώνουν τις νοικοκυρές. Ηταν τυχερός ο Ντάριο Φο γιατί έπεσε σε έναν φωτεινό εισαγγελέα ο οποίος όταν τελείωσε η ακροαματική διαδικασία είπε «προτείνω φυλάκιση δύο χρόνων στον Ντάριο Φο αλλά να φέρεται κι έναν άλλο που προκαλεί τον κόσμο, τον Αριστοφάνη για τον στείλω κι αυτόν φυλακή’’. Βεβαίως, ο Ντάριο Φο αθωώθηκε.

– Τι θαυμάζετε στον Ντάριο Φο;

Στ. Λ.: Από την πρώτη στιγμή μας ενέπνευσε ο Ντάριο Φο. Το πρώτο έργο του που παίξαμε ήταν το «Τυχαίο ατύχημα». Θαυμάζω τον Ντάριο Φο, γιατί θα ήθελα να είμαι σαν κι αυτόν αλλά δεν θα μπορούσα ποτέ, γιατί εγώ είμαι απλώς ένας ηθοποιός. Εκείνος είναι κλόουν, χορεύει, μιμείται, ζωγραφίζει, γράφει μουσική, είναι μαχόμενος πνευματικός άνθρωπος, είναι σπουδαίος καλλιτέχνης. Πάντα μας παρότρυνε να παίζουμε τα έργα του με απόλυτη ελευθερία να προσθέτουμε και να αφαιρούμε αρκεί να μη μειώνουμε την ουσία του έργου. Επίσης, μας παρότρυνε να αφήνουμε τον κόσμο να συμμετέχει ακόμη και να σταματάμε την παράσταση για να συνομιλήσουμε με το κοινό. Αυτό έχει συμβεί πολλές φορές.

– Θυμάστε κάποιο περιστατικό;

Ε. Φ.: Κάποια στιγμή ήταν στην πρώτη σειρά ένας βουλευτής. Σε μια σκηνή του έργου, οι γυναίκες μπαίνουν με τα κλεμμένα και τα κρύβουν κάτω από το κρεβάτι και λίγο μετά μπαίνει αμέριμνος ο Στέφανος. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή σηκώνεται λοιπόν από την πρώτη σειρά ο βουλευτής και ψιθυρίζει στον Στέφανο: «Κάτω από το κρεβάτι τα έχουν κρύψει!» Το δεύτερο που θυμάμαι ήταν όταν μια κυρία κόντεψε να γεννήσει από το γέλιο. Σταματήσαμε την παράσταση και έφυγε. Πήγε στο νοσοκομείο και γέννησε. Επάνω στη σκηνή πρέπει να είσαι ειλικρινής. Ο κόσμος δεν είναι ηλίθιος.

«Δεν πληρώνω… Δεν πληρώνω… Τίποτα». Η σκηνοθεσία είναι του Στέφανου Ληναίου και τα σκηνικά του Μάριου Ζαφείρη. Τους ρόλους ερμηνεύουν ο Στέφανος Ληναίος, η Ελλη Φωτίου, ο Τρύφων Παπουτσής, ο Θοδωρής Προκοπίου, η Μαρία Βλάχου, ο Θανάσης Μπριάνας. Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο θέατρο Αλφα. Πατησίων 37 – Στουρνάρη 51, τηλ. 210-52.38.742 – 210-52.21.444.

  • Οι συνδικαλιστές έχουν γίνει υπηρέτες των κομμάτων

– Κύριε Ληναίε έχετε αγωνιστεί πολύ στη ζωή σας, έχετε διωχθεί, περάσατε και από το ΠΑΣΟΚ ως βουλευτής. Εχετε μετανιώσει για το τελευταίο;

Στ. Λ.: Ενα άλλο ΠΑΣΟΚ φτιάξαμε, στηρίξαμε, πιστέψαμε. Ομως, δεν μετάνιωσα καθόλου. Αντίθετα χαίρομαι γιατί μπαίνοντας στη Βουλή απέκτησα τεράστια εμπειρία. Κατάλαβα ότι η Βουλή είναι επάγγελμα και εγώ δεν είχα καμία διάθεση να το ακολουθήσω. Η πολιτική υπηρετεί την σκοπιμότητα και δεν μπορεί να κάνει αλλιώς, ενώ η τέχνη υπηρετεί την αλήθεια.

– Ησασταν στο Σωματείο των Ηθοποιών αρκετά χρόνια. Ο συνδικαλισμός εκείνα τα χρόνια έχει καμιά σχέση με τον συνδικαλισμό σήμερα;

Στ. Λ.: Δώσαμε μεγάλες μάχες. Πετύχαμε την αργία. Πέρασα τόσα βάσανα εκείνη την περίοδο. Τι πράκτορα της Μόσχας με λέγανε, τι ότι ήθελα να καταστρέψω τους επιχειρηματίες, με τρέχανε στα δικαστήρια. Καταφέραμε όμως πολλά γιατί τότε ο συνδικαλισμός ήταν πολυπαραταξιακός. Τώρα, το Σωματείο Ηθοποιών είναι μονοκομματικό. Οι ηθοποιοί σήμερα χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες. Στους δημοφιλείς, τα μεγάλα ονόματα που δεν πατάνε στο σωματείο· ούτε που θέλουν να ακούσουν για σωματείο. Σε αυτούς που βολεύονται με δουλειές στην τηλεόραση και δεν θέλουν να «μπλέξουν», και στους λούμπεν που σκέφτονται αν έχω μια ελπίδα να παίξω σε κάποιο σίριαλ δεν θα με πάρουν ποτέ αν είμαι στο σωματείο. Φταίνε λοιπόν οι ίδιοι οι ηθοποιοί αλλά και η διοίκηση του σωματείου που δεν μπορεί να επιβληθεί. Γιατί; Γιατί το σωματείο είναι μονοκομματικό αλλά και γιατί επιδοτείται για να κάνει εταιρικούς θιάσους οπότε θέλει να τα έχει καλά με υπουργούς. Αυτή είναι η αλήθεια. Γενικά ο συνδικαλισμός δεν ακούγεται. Οι περισσότεροι συνδικαλιστές είναι υπηρέτες κομμάτων. Και ένα μεγάλο ποσοστό χρησιμοποιεί τον συνδικαλισμό για να μπει στη Βουλή και τα υπουργεία.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s