Δημήτρης Μαυρίκιος: Οι σημερινές μανάδες εμποδίζουν τα όνειρα των παιδιών

Posted: Οκτώβριος 9, 2010 in Μαυρίκιος Δημήτρης

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 9 Οκτωβρίου 2010
  • Η πλατεία Εξαρχείων, ένα ήσυχο μεσημέρι. Με μετανάστες και νεαρά παιδιά να παίζουν, όχι κλεφτοπόλεμο με την αστυνομία, αλλά ποδοσφαιράκι και πινγκ-πονγκ.

Ο Δημήτρης Μαυρίκιος, στη γεμάτη μνήμες κατοικία του, δεν προλαβαίνει να χαζέψει απ’ το μπαλκόνι του την ειρηνική, το τελευταίο διάστημα, γειτονιά του. Ακόμη και μακριά από την πρόβα, παραμένει βυθισμένος στα μυστικά του Κορνέιγ, παραδομένος στη μαγεία της «Φρεναπάτης» του. Εναν ύμνο στην τέχνη του θεάτρου αλλά και στα μυστήρια της ζωής, που τον διασκεύασε με μεράκι και τον σκηνοθετεί για το Εθνικό Θέατρο. Στο αριστούργημα του Κορνέιγ, άλλωστε, ένα εξαιρετικό δείγμα θεάτρου εν θεάτρω, παρακολουθούμε την ζωή του… αγνοούμενου νεαρού Κλίνδωρα (Χρήστος Λούλης), μέσα από τη γυάλα του μάγου στον οποίο προσέφυγε ο πατέρας του. Ο Κλίνδωρας, διωγμένος από την πατρική εστία, ζει την περιπέτεια, για να καταλήξει πρωταγωνιστής της σκηνής.

Η πρεμιέρα, στις 20 του μήνα, συμπίπτει με τα φετινά θυρανοίξια της Κεντρικής Σκηνής. Μετά το «Πουθενά» του Δημήτρη Παπαϊωάννου, η «Φρεναπάτη» θα είναι η δουλειά που, προκειμένου να μας εκτοξεύει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς απ’ την πραγματικότητα στην… ψευδαίσθηση, θα αξιοποιεί φανερά, μπροστά στα μάτια των θεατών, τους θαυμαστούς μηχανισμούς της υπερσύγχρονης σκηνής. Επάνω της θα ακροβατούν, με όλη τους τη δεξιοτεχνία, μαζί με τον Χρήστο Λούλη, οι Εμιλυ Κολιανδρή, Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Γιώργος Γάλλος, Γιάννης Βογιατζής, Εύα Κοταμανίδου και Γιάννης Κότσιφας.

– Στην επιλογή της «Φρεναπάτης» έπαιξε ρόλο η εξοικείωσή σας με το θέατρο εν θεάτρω, μέσω του Πιραντέλο, μία απ’ τις θεατρικές σπεσιαλιτέ σας;

«Ηταν ένα από τα δύο αγαπημένα μου έργα στην ύλη για το «θέατρο μες στο θέατρο», που μας είχε δώσει ο Μπερνάρ Ντορτ, στη Σορβόνη, το πύρινο ’68. Το άλλο αγαπημένο έργο μου ήταν ο «Ερρίκος ο Δ'» του Πιραντέλο. Ηταν δυο έργα που με είχανε στοιχειώσει. Δυο στόχοι ζωής επετεύχθησαν τα τελευταία χρόνια».

– Το ότι καταπιάνεστε με το αγαπημένο σας έργο 40 χρόνια μετά, σας φέρνει περισσότερο στη θέση του πατέρα; Βλέπετε δηλαδή το έργο σήμερα μέσα απ’ την πατρική οπτική, αποχαιρετώντας εκείνη του άσωτου νεαρού πρωταγωνιστή, με την οποία, φαντάζομαι, ταυτιζόσασταν το ’68;

«Αν όχι του μάγου, γιατί μπορεί να φανεί αλαζονικό, αισθάνομαι περισσότερο ακόμα στη θέση του γιου, του Κλίνδωρα. Του νεαρού επαναστατημένου καλλιτέχνη, ο οποίος δεν βρίσκει τόπο να σταθεί στο σπίτι των γονιών του και ακολουθεί μια πορεία τυχοδιώκτη περνώντας από τα πιο αλλοπρόσαλλα επαγγέλματα. Μάγος, κομπογιαννίτης γιατρός, δικηγόρος της δεκάρας, βγάζει μια μαϊμού στους δρόμους του Παρισιού που χορεύει. Και, στο τέλος, γίνεται ηθοποιός. Ετσι, κατά κάποιον τρόπο, ξεχνά την αδικία που ασκήθηκε πάνω του από την υπερβολική άσκηση γονικής εξουσίας».

– Επαναστατημένο καλλιτέχνη δεν θα μπορούσε σήμερα να σας πει κάποιος. Σε ποιο σημείο λοιπόν ταυτίζεστε με τον ήρωα; Μήπως στο «καταπιεσμένος γιος»;

«Η γονική εξουσία είναι μια δύσκολη υπόθεση για το παιδί που έχει να κάνει με φωτισμένους γονείς, που του έχουν βάλει τον πήχυ στα 2,5 μέτρα. Γιατί αυτό ήταν οι γονείς μου. Δυο άνθρωποι πάρα πολύ διαβασμένοι, πάρα πολύ ανοιχτόμυαλοι, κοσμοπολίτες, και κυρίως αριστεροί. Με φοβερή πίστη σε εμένα. Εκείνοι μου λέγανε «Θα σπουδάσεις εκείνο που θέλεις να σπουδάσεις. Και μακάρι να γίνεις σαν τον τάδε ή τον δείνα». Κι έλεγες από μέσα σου: «Μη σώσω ποτέ και γίνω σκηνοθέτης!». Αυτός είναι ο κίνδυνος…».

– Τι ήταν αυτό που σας κινητοποίησε στο κείμενο; Τι θέλετε να φωτιστεί στην παράστασή σας;

«Αυτό που περισσότερο με συνεπήρε, ξαναδιαβάζοντάς το, είναι ο δραματουργικός του άξονας, ο οποίος μου θυμίζει ένα άλλο αγαπημένο μου έργο, τον «Γυάλινο κόσμο». Είναι δυο έργα με πάρα πολλά κοινά στοιχεία. Οπως η φιγούρα του γονιού! Αμάντα στον «Γυάλινο Κόσμο», Πριδαμάντα στη «Φρεναπάτη»! Ο Πριδαμάντης έγινε Πριδαμάντα. Είναι ένα στοιχείο της διασκευής μου. Οι αυστηροί πατεράδες, που εμποδίζουν την πραγμάτωση των ονείρων των παιδιών τους, γίναν μανάδες!».

– Επειδή οι μανάδες καταπιέζουν περισσότερο τους γιους;

«Ναι. Πάντως, το κλισέ του αυστηρού γονιού που γίνεται εμπόδιο στην ευτυχία του παιδιού του, που ίσχυε στο θεάτρο του 18ου αιώνα, στις μέρες μας δεν είναι απόλυτο. Μπορεί να αλλάξει κάλλιστα το φύλο».

– Η «Φρεναπάτη», δεξιοτεχνικό συνονθύλευμα στοιχείων και υφών -απ’ τη φάρσα ώς το δράμα-, παραμένει στην παράστασή σας τέτοιο; Ή μήπως κλείνετε το μάτι σε ένα είδος, ένα ύφος;

«Ποσοτικά, στο γράφημα του κύκλου, τη μεγάλη φέτα την έχει η κωμωδία».

– Που, παραδόξως, δεν είναι το δικό σας φόρτε.

«Θα έλεγα, αδικημένα. Δεν δοκιμάστηκα στην κωμωδία, παρά μόνο σε έργα με κωμικές σκηνές, όπως ο «Ερρίκος ο Δ’. Θα ανέβαζα όμως κωμωδίες. Γκολντόνι ή Μολιέρο. Θα ανέβαζα με μεγάλη χαρά και Μποστ! Η «Φρεναπάτη» στα πρώτα 2/3 της παράστασης είναι μια κωμωδία, που εξελίσσεται σε δράμα, το οποίο στο τέλος παίρνει και μορφές τραγωδίας. Οχι, δεν αντιτίθεμαι στα μέρη του έργου που δεν είναι κωμωδία. Διασκεδάζω πάρα πολύ με την κωμωδία του. Εκεί όμως που σοβαρεύει και μας τρομάζει, λέγοντάς μας πως η ζωή είναι μάλλον ένας κλαυσίγελος, το φχαριστιέμαι. Και μπαίνω και στα πιο γνωστά χωράφια όταν αγριεύουν τα πράγματα, με την αποκάλυψη ότι όλα αυτά δεν ήταν παρά μόνο θέατρο».

– Το θέατρο εν θεάτρω και μαζί το ρευστό στοιχείο της ψευδαίσθησης πώς αποδίδονται σκηνικά;

«Το στοιχείο της ψευδαίσθησης σχετίζεται με την υλική υπόσταση του θεάτρου και τη χρήση των θεατρικών μηχανισμών, προδίδοντας στοιχεία για το θέατρο εν θεάτρω. Δεν είναι το μέλημά μου ο θεατής να πέσει από τα σύννεφα, διαπιστώνοντας ότι όλα όσα είδε ήταν θέατρο. Είναι απλώς σαν να τον προετοιμάζουμε και να τον προϊδεάζουμε για το πόσο θαυμαστή εμπειρία είναι το θέατρο».

– Η παράσταση είναι, όπως και το έργο, ένας ύμνος στην τέχνη του θεάτρου;

«Σαφώς. Το θέατρο υπερασπίζεται τον εαυτό του στη «Φρεναπάτη» και αυτοανακηρύσσεται σε καλό Θεό».

– Σε τι ακριβώς έγκειται η διασκευή του κειμένου, πέρα από το ότι ο πατέρας έγινε μητέρα;

«Χτενίζονται» λίγο κάποια σημεία του έργου που είναι παραφορτωμένα από πληροφορίες που απευθύνονταν στους θεατές της εποχής του Κορνέιγ και οι σημερινοί δεν θα καταλάβουν ή θα πρέπει να έχουν ειδική παιδεία για το θέατρο εκείνης της εποχής».

– Το θέατρο της εποχής του Κορνέιγ είναι πολύ διαφορετικό, στην ουσία και την «τσαγκαρική» του, από το σημερινό;

«Οχι. Και γι’ αυτόν το λόγο έχουν πολύ μεγάλη ισχύ τα θεατρικά αριστουργήματα της εποχής του. Ισως μόνο, επειδή είναι μια παραφορτωμένη εποχή, να ψάχνει κανείς σκάβοντας πίσω από τις πολλές νταντέλες και τις πούδρες να βρει τους φέροντες οργανισμούς και ιστούς. Για να τους παρουσιάσει λίγο πιο αποστομωτικούς για το σημερινό θεατή, παρά κρυμμένους…».

– Ηταν υποβοηθητικός ο ρόλος των βίντεο στην αποκωδικοποίηση αυτού του παραφορτωμένου σύμπαντος, που έχει τρομακτική πυκνότητα ακόμη και στη γλώσσα;

«Το έργο, συγκριτικά και με άλλα της εποχής του, είναι ένα «παράξενο τέρας». Ετσι το λέει ο ίδιος Κορνέιγ. Περιέχει πολλά είδη θεάτρου, με αποτέλεσμα αυτός ο φόρτος να αποζητά έναν πιο οργανικό συντονισμό των επιμέρους στοιχείων. Σαφώς ο κινηματογράφος, μαζί με τη μουσική και τους φωτισμούς, θα μας δώσουν μια γερή βάση για απογείωση του έργου. Θα μας δώσουν το παρελθόν του, για να κινηθούμε με επιτάχυνση μέσα στο παρόν και το μέλλον του. Ανατρέχουμε, δηλαδή, στο παρελθόν του ήρωα κυρίως μέσα από τό σινεμά».

– Ο μέσος θεατής, εθισμένος σε έναν αντιποιητικό αγοραίο καθημερινό λόγο, θα τα βγάλει πέρα με την εκπληκτική έμμετρη ομοιοκατάληκτη μετάφρασή σας;

«Δεν μπορείς να αγνοήσεις τη μουσική δυναμική των έργων του Κορνέιγ ή του Ρασίν. Προσωπικά, δεν θα τολμούσα να τους μεταφράσω ποτέ πεζά. Από εκεί και πέρα, το στοίχημα είναι πώς μπορούν να εκφέρονται σήμερα στίχοι έμμετροι, ομοιοκατάληκτοι, έχοντας συγχρόνως τη δύναμη να σε καθηλώνουν περισσότερο από τον πεζό λόγο. Το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς μας με τους ηθοποιούς αυτό ήταν».

– Η Ελλάδα είναι βυθισμένη στην κρίση, η οποία δεν είναι μόνον οικονομική αλλά και ηθική. Τι σας προβληματίζει περισσότερο;

«Με προβληματίζει ότι η γενιά-σίφουνας, στην οποία ανήκω, στο διάβα της άφησε πολλά συντρίμμια. Κάποιος που ήταν έφηβος ή νέος στα ’60s είχε από τη μια την ομορφιά της γενιάς των λουλουδιών και από την άλλη μεριά το Βιετνάμ και διάφορες χούντες. Ηρθε μετά η επόμενη γενιά, με τα Τσέρνομπιλ και το AIDS. Προς Θεού, ανάμεσα στις δυο γενιές και πάλι τη δική μου θα διάλεγα. Το σύνδρομο του Φάουστ που με κατατρύχει, δεν έχει σχέση με το ότι θα ήθελα ν’ αλλάξω γενιά. Θα ήθελα να αλλάξω ηλικία».

– Γιατί δεν… αποποιείστε τη γενιά σας;

«Θεωρώ ότι είναι η πιο τυχερή. Η γενιά των γονιών μου ήταν η γενιά του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ η μετά τη δική μου, η γενιά με την τρύπα του όζοντος. Αφήστε τα μετά την 11η Σεπτεμβρίου! Βλέπω τους σημερινούς 20άρηδες, πάντως, και σε κάποιες περιπτώσεις τους θαυμάζω. Εχουνε πάρει την απόφαση που η γενιά των 35άρηδων-40άρηδων δεν πήρε. Κάτι που μου θυμίζει πολύ τα οδοφράγματα του Μάη του ’68».

– Υπάρχει περίπτωση να ξαναζήσουμε απ’ τους σημερινούς 20άρηδες ένα νέο Μάη του ’68;

«Νομίζω προς τα εκεί πάει το πράγμα. Δεν αντέχει άλλο το «παιχνίδι» περί ευρωπαϊκού σπιτιού, στο οποίο όλοι ανήκουμε. Δεν μπορεί να κρατήσει πολύ ακόμα η παντομίμα που ζούμε. Πιστεύω πως η δυναμική «να τ’ αλλάξουμε όλα» υπάρχει στους σημερινούς 20άρηδες. Δεν υπήρχε λίγα χρόνια πριν».

– Πότε προβλέπετε ότι θα βγούμε από την κρίση;

«Μπορεί να βγούμε από την οικονομική κρίση, αλλά η βαθιά ηθική και πολιτισμική κρίση, που πυροδοτήθηκε από τα μεγάλα λάθη και τα μεγάλα ψέματα της δικής μου γενιάς, δεν ξεπερνιέται ούτε σε 1, ούτε σε 2, ούτε σε 3 χρόνια. Μάθαμε να λέμε ψέματα. Μάθαμε να κλέβουμε λιγάκι, αν όχι το βιος του άλλου, την ψυχή του. Κι αυτό δεν ξεμαθαίνεται ύστερα από ένα χρόνο. Ξεμαθαίνεται από τη μια γενιά στην άλλη». *

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s