Το παιδί μου, όπως ο Ορέστης, θα πληρώσει τις αμαρτίες των προηγούμενων

Posted: Σεπτεμβρίου 3, 2010 in Κουρής Νίκος
  • ΜΕΤΑ ΤΗΝ «ΟΡΕΣΤΕΙΑ» ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ ΣΤΟΝ «ΟΡΕΣΤΗ» ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ
  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 27 Αυγούστου 2010
  • Ο Νίκος Κουρής, εννέα χρόνια μετά, υποδύεται ξανά τον τραγικό Ορέστη. Είναι, βεβαίως, πολύ πιο ώριμος σήμερα -έχει πρωτίστως αυτή τη στωικότητα που δίνει μόνο η πατρότητα. Είναι, συγχρόνως, πιο οργισμένος από ποτέ με τη χυδαία πραγματικότητα που τον περιβάλλει και τον κάνει, όσο κι αν αντιστέκεται, «χειρότερο άνθρωπο». Ευτυχώς, όχι χειρότερο ηθοποιό.

«Σήμερα μου λένε "γίνε χειρότερος, σκουπίδι", και το κάνω. Και δεν μπορεί να με σώσει κανένας», λέει ο Νίκος Κουρής

«Σήμερα μου λένε «γίνε χειρότερος, σκουπίδι», και το κάνω. Και δεν μπορεί να με σώσει κανένας», λέει ο Νίκος Κουρής

Βεβαίως και ο Ορέστης που υποδύεται φέτος είναι ένας «άλλος» μητροκτόνος πρίγκιπας, καθώς την πρώτη φορά ήταν στην αισχυλική τριλογία «Ορέστεια» με τον Γιάννη Κόκκο και σήμερα στην ευριπιδική τραγωδία «Ορέστης», που σκηνοθέτησε ο Γιάννης Χουβαρδάς για το Εθνικό Θέατρο. Την Κυριακή η παράσταση, αφού διέγραψε πετυχημένη πανελλαδική πορεία, επιστρέφει στην Αττική και παρουσιάζεται στο Παλαιό Ελαιουργείο Ελευσίνας. Τη Δευτέρα ο «Ορέστης» έχει ραντεβού με το Κατράκειο της Νίκαιας.

  • Πώς δουλέψατε τον «Ορέστη» με τον Γιάννη Χουβαρδά; Εχει αναπτύξει ειδικούς κώδικες για την αρχαία τραγωδία;

«Δεν μπορώ να σας μεταφέρω τον κώδικα της δουλειάς. Ομως, ο Γιάννης είναι εξαιρετικά οργανωμένος».

  • Δηλαδή, οι υπόλοιποι σκηνοθέτες με τους οποίους συνεργαστήκατε για αρχαίο δράμα, ο Λευτέρης Βογιατζής, ο Ντίμιτερ Γκότσεφ, ο Γιάννης Κόκκος, είναι χαοτικοί;

«Περισσότερο. Ο Γιάννης όταν έρχεται στην πρόβα έχει ήδη ένα υλικό. Δεν είναι έτοιμο, αλλά είναι «ανοιχτό» για να αντλήσει ό,τι χρειάζεται από τον ηθοποιό. Στις πρόβες μιλάμε ελάχιστα. Μόνο όταν χρειάζεται. Πάντως, όλοι οι σκηνοθέτες, και ο Γιάννης και ο Λευτέρης και ο Γκότσεφ, την αλήθεια επιζητούν. Πασχίζουν να φύγουμε από τη βαρύγδουπη, ξεπερασμένη, ψεύτικη εκφορά του λόγου στην αρχαία τραγωδία. Και να βγάλουμε τα πέπλα που έχουν σκεπάσει τα πάντα. Είναι χρέος μας. Γιατί αυτά τα κείμενα είναι σπουδαία».

  • Δεν ελλοχεύει ο κίνδυνος να γειωθεί αυτός ο λόγος, που δεν είναι οτιδήποτε, αλλά ποίηση, και να γίνει εντελώς καθημερινός;

«Προφανώς υπάρχουν και κίνδυνοι στην τέχνη. Με αυτούς παλεύουμε. Πρέπει να μιλήσουμε για την τραγωδία με όρους αληθινούς. Ενα το κρατούμενο. Δεύτερον, δεν ξεκινάς να αποδομήσεις κάτι που δεν ξέρεις τι είναι. Παίζεις το έργο σε μετάφραση. Ηδη, δηλαδή, πρέπει να μεταφέρεις μια ποιητική δύναμη που δεν ξέρεις. Μόνο να υποψιαστείς μπορείς. Η μεταφορά ενός φορτίου από τα αρχαία ελληνικά στα νέα εναπόκειται στην ευαισθησία του καθένα. Πώς μεταφέρεις στη νεοελληνική μια αρχαία λέξη με 15 ερμηνείες; Ακόμη και σαν μουσική. Γιατί έχουν γίνει τόσο κοινόχρηστες και καθημερινές οι λέξεις. Τα προβλήματα από εκεί ξεκινούν. Αρα, χρέος του ηθοποιού είναι να ηχήσει η γλώσσα ακόμα και στη μετάφραση με πολλά επίπεδα».

  • Μήπως, πάλι, εξιδανικεύουμε σήμερα τα πάντα σε σχέση με την αρχαιότητα;

«Ασφαλώς. Γιατί όταν δεν γνωρίζεις κάτι το μυθοποιείς».

  • Υπήρχε κάτι που ο Χουβαρδάς ήθελε να περάσει άμεσα κι ακαριαία στο κοινό;

«Δεν μιλήσαμε θεωρητικά. Στην ίδια την παράσταση, η οποία έχει μια φόρμα πάρα πολύ συμπαγή, υπάρχει η απάντηση. Ο Γιάννης κατάφερε να φτιάξει ένα αποτέλεσμα ενιαίο από υλικό κατακερματισμένο. Είναι ένα επίτευγμα. Εχει μια συνέπεια και μια νομοτέλεια η πρότασή του».

  • Ο Ορέστης σας ποια χαρακτηριστικά έχει;

«Είναι παράξενο. Διαβάζω κριτικές για την παράσταση και ανακαλύπτω πράγματα που δεν τα είχα σκεφτεί. Δεν έκανα έναν οργισμένο νέο. Δεν θεωρώ ότι ο Ορέστης είναι οργισμένος. Δεν είναι τόσο «λίγος». Είναι πιο σύνθετο πρόσωπο. Ξεκινά από την απόλυτη αρρώστια, την ενοχή που παραλύει. Αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι κάτι πρέπει να κάνει. Εξαντλεί αυτή τη δυνατότητα και καταρρέει. Και ξαναπαίρνει μπρος, για νέο φόνο. Και γίνεται ένα κτήνος».

  • Προσπαθήσατε να τον δικαιολογήσετε για να τον ερμηνεύσετε;

«Δεν τον δικαιολογείς. Γενικά, δεν είμαι άνθρωπος που προσπαθεί να δικαιολογήσει κανέναν. Βλέπεις παράδοξες συμπεριφορές και λες «μα αυτός ο άνθρωπος είναι ο ίδιος με χθες;». Κι, όμως, είναι το ίδιο πρόσωπο. Λίγο «δοχεία» είμαστε όλοι. Ο Ορέστης του Ευριπίδη είναι αμάλγαμα. Πολύ πιο ανθρώπινο και ψυχαναλυτικό, εντός εισαγωγικών, από τον ήρωα του Αισχύλου. Ο Ορέστης είναι ένας από εμάς. Είναι ένας άνθρωπος σε κρίση, ένας άνθρωπος στα κόκκινα, στα όρια του παραλόγου. Είναι όμως κι ένας πρίγκιπας, δεν είναι Χορός. Ενσαρκώνει τη δύναμη, την εξουσία, παρ’ όλο που είναι πιο ανθρώπινος. Ολα γύρω μας, όπως και στην τραγωδία του Ευριπίδη, έχουν το στοιχείο της υπερβολής, η οποία είναι απαραίτητη για να στηρίξουμε το παράλογο. Ανοίγεις, δηλαδή, την τηλεόραση, βλέπεις τη Βουλή και θες να πετάξεις βόμβα. Αναρωτιέσαι αν σου κάνουν πλάκα. Το έργο του Ευριπίδη είναι τόσο πολύ «εδώ και τώρα». Εχει τέτοια λοξή και άγρια ειρωνεία, που είναι σαν να ήταν τώρα εδώ. Δεν ξέρεις στο τέλος τι να κάνεις. Να κλάψεις, να γελάσεις; Το δυστύχημα είναι ότι και σήμερα το ίδιο έργο θα έγραφε!».

  • Οπότε βλέπετε να υπάρχει ένας ισχυρότατος σύνδεσμος του κειμένου με το σήμερα.

«Δεν πιστεύω στις γενικεύσεις. Μας αφορά όμως ο «Ορέστης» ως έργο που μιλά για μια ακραία βία, που υφίστανται τα πρόσωπα. Και δεν μιλώ μόνο για τον φόνο που διαπράττει ο Ορέστης. Ο κατήφορος της κοινωνίας παρασύρει και τα υπόλοιπα πρόσωπα. Προσπαθούν να δώσουν μια πειστική απάντηση, προκειμένου να κρατηθούν σε μια κανονικότητα. Αλλά δεν μπορούν. Κι όλα οδεύουν στην καταστροφή. Ισως αυτό είναι το σημείο όπου το έργο συναντά την εποχή μας. Αλλά το ερώτημα «γιατί φτάσαμε εδώ; Γιατί πρέπει να πληρώνω τέτοιο εξωφρενικό ενοίκιο;», «γιατί να πληρώσω εγώ το χρέος που προκάλεσαν άλλοι;» δεν μπορεί να μου το αλλάξει κανένας Απόλλωνας. Κι αυτό είναι αποτρόπαιο».

  • Ακούγεστε εξαιρετικά απαισιόδοξος.

«Εγώ είμαι απαισιόδοξος ή τα ίδια τα πράγματα; Το κοινωνικό μοντέλο είναι λάθος. Θα πληρώνουν, δηλαδή, τα παιδιά μου τις αμαρτίες των προηγούμενων, όπως ο Ορέστης, σε ένα φαύλο κύκλο χωρίς τέλος; Σε αυτόν τον κόσμο όμως γεννιέσαι χρεωμένος -και δεν εννοώ μόνο οικονομικά. Μπορείς να ξεκινήσεις από την αρχή; Δεν μπορείς. Δεν νομίζω να υπάρχει άνθρωπος, ακόμα και ο πιο ευνοημένος, ο οποίος να αισθάνεται καλά με ένα σύστημα που λέει «γίνε κλέφτης για μια θέση στο ήλιο». Αυτό είναι το σύστημα. Κι έτσι μεγαλώνουν τα παιδιά. Και στη γενιά μου υπήρχε ανεργία, αλλά σκεφτόμασταν ότι θα σπουδάσουμε για να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι. Σήμερα μου λένε «Γίνε σκουπίδι, γίνε ο χείριστος για να υπάρξεις». Και το κάνω. Και δεν μπορεί να με σώσει κανένας. Κι εγώ γίνομαι χειρότερος. Δεν χρειάζεσαι νομιμοποίηση ή πρόφαση γι’ αυτή τη χυδαιότητα. Και ο Ευριπίδης στον «Ορέστη» είχε συλλάβει το τετελεσμένο του συστήματος. Το μήνυμά του ήταν «η κατρακύλα δεν έχει σωτηρία». Ο,τι ζούμε και σήμερα».

  • Οταν δεν κάνετε θέατρο…;

«Το ονειρεύομαι. Κι αυτό είναι, πολλές φορές, πολύ πιο ισχυρό. Δεν είμαι άνθρωπος της πραγματικότητας εγώ. Πιο πολύ ζω με τα πράγματα όταν μου λείπουν». *

INFO: Ο «Ορέστης» στις 6 Σεπτεμβρίου θα παρουσιαστεί στο Ρωμαϊκό Ωδείο Πάτρας και στις 10 Σεπτεμβρίου στο Αττικό Αλσος Γαλατσίου. Ηλέκτρα είναι η Στεφανία Γουλιώτη. Ελένη, η Τάνια Τρύπη. Μενέλαος, ο Ακύλλας Καραζήσης. Φρύγας, ο Νίκος Καραθάνος.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s