Χάρρυ Κλυνν: Σπεσιαλίστας της σάτιρας, 70 ετών

Posted: Ιουλίου 17, 2010 in Κλυνν Χάρρυ

  • O Βασίλης Τριανταφυλλίδης από το 1964 ως το 1974 εργάστηκε στη Βόρεια Αμερική ως συγγραφέας και stand-up comedian. Eχει εμφανιστεί στο θέατρο, στην τηλεόραση και στον κινηματογράφο. Εχει γράψει πάνω από δέκα βιβλία, ενώ έγινε ιδιαίτερα γνωστός για τους δίσκους του («Για δέσιμο», «Πατάτες», «Τίποτα» κ.ά.). Ζει στη Θεσσαλονίκη και έχει τρία παιδιά.

Γεννήθηκα στο τότε προσφυγικό «γκέτο» της Καλαμαριάς, στη σημερινή «αριστοκρατική» γειτονιά της Θεσσαλονίκης. Οι γονείς μου ήταν άνθρωποι ξεριζωμένοι από τη γη τους, όπως όλοι οι Πόντιοι και οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Ο,τι καθαρό και όμορφο, από τους γονείς μου το πήρα.

Τα παιδικά μου χρόνια ήταν γεμάτα στερήσεις και όνειρα. O «εθνάρχης», τρομάρα του, Βενιζέλος, όπως και η ελληνική πολιτεία δεκάρα δεν έδιναν αν ζούμε ή αν πεθαίνουμε. Μας πέταξαν στη Μακεδονία να μας φάνε οι λύκοι. Τελικά, τους λύκους τους φάγαμε εμείς. Η ανέχεια μας στιγμάτισε σαν αναμμένο σίδερο, αλλά δεν μας έκαψε. Νικήσαμε τη φτώχεια, τον ρατσισμό και την αδιαφορία της πολιτείας. Μόνο τη νοσταλγία για την «πατρίδα» δεν μπορέσαμε να ξεπεράσουμε. Ακόμη και σήμερα, μας τρώει τα σωθικά.

Τη σάτιρα την έχουμε εγγεγραμμένη στο DNA μας εμείς οι Πόντιοι, είναι αναπόσπαστο κομμάτι της κουλτούρας μας. Ο αυτοσαρκασμός είναι το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ράτσας μας – δεν χαριζόμαστε σε κανέναν, ούτε στον εαυτό μας.

Εγώ και ως νέος γέρος ήμουν. Ημουν ευαίσθητο παιδί, έβλεπα πράγματα που οι άλλοι ίσως δεν έβλεπαν και ήθελα να τους βοηθήσω να τα δουν. Γι’ αυτό επέλεγα την «οδό του γέλιου». Μέσω του γέλιου μπορούσα να μιλήσω για όσα μας πλήγωναν. Ακόμη και τώρα αυτό κάνω. Ηταν ένα εφεύρημα το γέλιο, ένα τέχνασμα. Από κάτω υπήρχαν οργή και θλίψη.

Για να γεννηθεί η κωμωδία, έπρεπε πρώτα η αρχαία ελληνική κοινωνία να κάνει το άλμα του 6ου αιώνα π.X., με τις σπουδαίες ανακαλύψεις στο πολίτευμα, στις επιστήμες και στις τέχνες. Αυτές οι κορυφώσεις υποδείκνυαν ταυτόχρονα στα μάτια ενός ευφυούς λαού το αντίθετό τους. O Αριστοφάνης και οι άλλοι κωμικοί ποιητές, αναδεικνύοντας και στηλιτεύοντας το μη αγαθό, αγκαλιάστηκαν από ένα κοινό που διψούσε για το αγαθό και την αλήθεια. H κωμωδία έχει ανάγκη από αυτό το κοινό, τρέφεται από αυτό.

Ανάμεσα στο χιούμορ και στο κωμικό στοιχείο υπάρχει σαφής διαχωρισμός, γιατί το ένα είναι απλώς αίσθηση, ενώ το άλλο είναι πνεύμα – πνευματική δημιουργία, που σημαίνει ότι καταγράφεται στη συνείδηση και έχει τη δυνατότητα αναπαραγωγής, χωρίς να πεθαίνει. H αίσθηση ζει όσο ζει και ο συγκεκριμένος κάτοχός της. Δεν περνάει από γενιά σε γενιά, όπως συμβαίνει με το πνεύμα, άρα δεν μπορεί να δημιουργήσει ήθος.

Αυτός που κάνει σάτιρα βλέπει τα κακώς κείμενα δίπλα του και θέλει να πει στον διπλανό του «πρόσεχε, αυτά που ζεις μπορεί να μην είναι όπως δείχνουν». Πρέπει να είναι βαθύς γνώστης των ανθρώπινων καταστάσεων. Kαι επειδή ασχολείται συνεχώς με δυσάρεστα πράγματα, ανακαλύπτοντας συνεχώς «πτώματα», είναι ένας ειδικός επί των «πτωμάτων» – κοινωνικών, πολιτικών ή αισθητικών.

Κάτι φοβερό μού συνέβη προ ημερών. Επειτα από τόσα χρόνια, η τύχη χτύπησε και τη δική μου πόρτα για πρώτη φορά. Αλλά ώσπου να τραβήξω την αμπάρα, να ξεκρεμάσω την αλυσίδα, να ξεκλειδώσω τη μαγνητική κλειδαριά και να κλείσω το σύστημα συναγερμού… ήταν πια αργά.

Το καμπαρέ ήταν μεγάλο σχολείο για μένα. Τραγουδιστές, μάγοι, ζογκλέρ, γυμνές χορεύτριες: η αυλή των θαυμάτων! Πόσα δεν είδα και πόσα δεν έμαθα σε αυτούς τους μαγικούς χώρους που με συμφιλίωσαν με ό,τι φοβόμουν να αγγίξω.

Γελάω και κλαίω με την ίδια ευκολία. Γελάω και κλαίω με οτιδήποτε είναι αληθινό, θαρραλέο, ανατρεπτικό, αντισυμβατικό, με οτιδήποτε έχει αξία.

Ο καλός κωμικός οφείλει να εντάξει τα θέματά του σε ένα σύνολο που έχει αξία ως θέμα, διαφορετικά θα είναι καταδικασμένος να ασχολείται με κοινοτοπίες και ανέκδοτα. Το πρόβλημα αυτό των κωμικών σήμερα είναι μεγάλο.

Σαράντα πέντε χρόνια με τη γυναίκα μου τη Χαρίκλεια τα μοιραστήκαμε και τα μοιραζόμαστε όλα. Το ταξίδι για την Ιθάκη ευχηθήκαμε να έχει δρόμο μακρύ και η ευχή μας πραγματοποιήθηκε. Ούτε Κύκλωπες ούτε Λαιστρυγόνες συναντήσαμε στο ταξίδι μας, γιατί στην καρδιά μας είχαμε μόνο αγάπη, αληθινή αγάπη.

Γύρισα στη Θεσσαλονίκη επειδή ήθελα να κρατήσω ζωντανές τις αναμνήσεις μου. Ο χρόνος δεν με ενδιαφέρει ως αφετηρία ή ως τέρμα. Πιο πολύ τον αισθάνομαι ως συνάνθρωπό μου που αιμορραγεί, και εγώ οφείλω να του γιατρέψω τις πληγές.

Ποτέ δεν κάνω τα ίδια λάθη. Πάντα καινούργια. Ευτυχώς!

Οσο περνάει ο καιρός και οι αξίες ευτελίζονται τόσο περισσότερο πιστεύω ότι οι μοναχικές τέχνες θα είναι τελικά αυτές που θα σωθούν. Οι ποιητές και οι ζωγράφοι δεν εξαρτώνται από το κοινό, δεν χρειάζεται να καταφύγουν σε εντυπωσιασμούς για να συζητηθούν και να αρέσουν. Είναι καταπληκτικό ότι μεγάλοι ποιητές ή ζωγράφοι μπορεί να έγραψαν λέξεις και να ζωγράφισαν εικόνες 100 χρόνια πριν, οι οποίες μπορούν να μας πουν περισσότερα για το παρόν, παρά για το παρελθόν. Γι’ αυτό γράφω ποίηση και ζωγραφίζω, για να παραμένω ελεύθερος.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s