Δεν μπορώ να δεχτώ την ύπαρξη των φύλων

Posted: Ιουλίου 12, 2010 in Βογιατζής Λευτέρης, Δημητριάδης Δημήτρης
  • Ο «ΤΟΚΟΣ» ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ ΛΕΥΤΕΡΗ ΒΟΓΙΑΤΖΗ
  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 12 Ιουλίου 2010

Μια γέννα. Κι ο παράδοξος εορτασμός της, καλοκαίρι του 2010, στα στενά όρια μιας αυλής. Μόνο που το μωρό, ενώ γείτονες, φίλοι και συγγενείς το γιορτάζουν, η μάνα του το έχει σκοτώσει με τα ίδια τα χεράκια της.

Η  παιδοκτόνος Τέσσα-Λουκία Μιχαλοπούλου στη σκηνή, που τρώει σπασμωδικά το  κεράκι των γενεθλίων της. Την πλαισιώνουν οι ήρωες του «Τόκου»: Γ.  Νταλιάνης, Δ. Ημελλος, Ρένη Πιττακή, Γ. Γάλλος, Αλεξία Καλτσίκη και  Αγγελική Παπαθεμελή

Η παιδοκτόνος Τέσσα-Λουκία Μιχαλοπούλου στη σκηνή, που τρώει σπασμωδικά το κεράκι των γενεθλίων της. Την πλαισιώνουν οι ήρωες του «Τόκου»: Γ. Νταλιάνης, Δ. Ημελλος, Ρένη Πιττακή, Γ. Γάλλος, Αλεξία Καλτσίκη και Αγγελική Παπαθεμελή

Στην τραγική σύγχρονη αυλή των… θαυμάτων, που ενεπνεύθη στον συγκλονιστικό άπαιχτο «Τόκο» του ο Δημήτρης Δημητριάδης και τον ανεβάζει από σήμερα στην «Πειραιώς 260» ο Λευτέρης Βογιατζής, συμβαίνουν ή αποκαλύπτονται κι άλλα αποτρόπαια. Τον αιματοβαμμένο, συχνά χυδαίο ρεαλισμό, ο διακεκριμένος πανευρωπαϊκά Ελληνας δραματουργός τον απογειώνει όμως, σε επίπεδα υπερβατικά. Κορυφαίο παράδειγμα το φινάλε.

Δεν κρύβει ο Δημητριάδης ότι ο «Τόκος», που ανεβαίνει στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών με θίασο εκλεκτό -Ρένη Πιττακή, Δημήτρης Ημελλος, Γιώργος Γάλλος, Παντελής Δεντάκης, Αλεξία Καλτσίκη, Αγγελική Παπαθεμελή, Λουκία Μιχαλοπούλου, Γιάννης Νταλιάνης- είναι μια ζοφερή αλληγορία για τη σημερινή κρίση.

«Το έργο δημιουργεί κάτι το αναπόδραστο. Μας φέρνει «ενώπιος ενωπίω», δείχνοντάς μας καταστάσεις που αποφεύγουμε να δούμε και να κουβεντιάσουμε», υποστηρίζει. «Σήμερα βιώνουμε τέτοιο βαθμό ηθικής παρακμής, που χρειαζόμαστε μια νέα γέννα. Ενα νέο τόκο. Το θέμα, όμως, είναι ότι δεν υπάρχει νέα μήτρα. Χρειαζόμαστε το νέο τόκο με τη δεύτερη έννοια του. Χρειάζεται να ξαναγεννηθούμε, χρειάζεται να πληρώσουμε κι όσα χρωστάμε. Η κρίση που ζούμε οφείλεται στο ότι ποτέ δεν πληρώσαμε τον τόκο που μας αναλογούσε. Την προοπτική ενός αγέννητου κόσμου, πιστεύω, μόνο το θέατρο -φύσει και θέσει- μπορεί να μας υποσχεθεί».

  • Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το έργο;

«Πριν από 10 χρόνια, περιμένοντας μια γνωμάτευση γιατρού για τη μητέρα μου. Ημουν σε άσχημη κατάσταση και ήθελα κάπως να απασχολήσω το μυαλό μου. Τότε σκέφτηκα: «Τι θα συνέβαινε σε μια ομήγυρη ανθρώπων που έχουν συγκεντρωθεί για να γιορτάσουν τη γέννηση ενός μωρού, το οποίο έχει πνίξει η ίδια η μάνα του;». Ηταν ένα είδος εναύσματος. Στο μεταξύ πέρασαν τα χρόνια. Και το 2006 συνέβη κάτι παράδοξο. Είχαν συσσωρευτεί πολλά έργα σε φακέλους, ντοσιέ και σημειωματάρια, τα οποία, Σεπτέμβριο του 2006, με τρόπο ανεξήγητο επανεμφανίστηκαν. Σε διάστημα ενός 3μήνου συνέγραψα 17 απ’ αυτά!»

  • Αυτόματα;

«Σε μια κατάσταση πολύ ψυχρή. Λειτούργησα σαν ρομπότ. Επαιρνα το ένα μετά το άλλο τα ντοσιέ, καθόμουν μπροστά στον υπολογιστή και τα τελείωνα σε 4 μέρες! Ο «Τόκος» γράφτηκε έτσι. Σαν φυσικό φαινόμενο. Η τέχνη, όπως είχε πει ο Ντα Βίντσι, είναι νοητικό γεγονός. Σημασία, βεβαίως, έχουν οι ανάγκες και ιδιομορφίες κάθε έργου. Ο «Τόκος» είχε τις δικές του. Το ότι οι ήρωες μιλάνε με τη γλώσσα που μιλάνε ήταν αίτημα του ίδιου του έργου προκειμένου να γειωθεί. Δεν επέβαλα εγώ κάποια κατάσταση απ’ έξω. Τα πρόσωπα προήλθαν απ’ τον αρχικό πυρήνα. Και από εκεί και πέρα το πράγμα διακλαδίστηκε προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Ετσι διαμορφώθηκε ένα σύνολο από πρόσωπα και θέματα».

  • Ποιο θεωρείτε, όμως, «πυρήνα»;

«Το ζήτημα των φύλων και της γονιμότητας. Ακούμε πάρα πολύ συχνά στο έργο, χωρίς να δίνεται ιδιαίτερη σημασία, τη λέξη ανδρόγυνο. Είναι μια λέξη κεντρικής σημασίας. Διότι στην ύπαρξη των φύλων οφείλεται η θνητότητά μας. Στα αγγλικά ή τα γαλλικά η λέξη sex υποδηλώνει την τομή. Στην προσπάθειά μας να υπερβούμε αυτή τη ρήξη, απ’ τη συνάντηση δύο θνητών γεννιέται επίσης κάτι θνητό, προορισμένο να υποστεί κι αυτό την τομή. Το ζήτημα της θνητότητας, κυρίαρχο και στον «Τόκο», είναι ένα θέμα που πάντα με απασχολεί. Η ύπαρξη των φύλων δεν είναι μια κατάσταση που μπορώ να δεχτώ, όπως το τραπέζι που υπάρχει δίπλα μου. Το φύλο είναι το πεπρωμένο μας. Οι συνέπειές του είναι ολοκληρωτικές. Από εκεί εξαρτώνται όλα. Δεν το εννοώ μόνο από απόψεως σεξουαλικότητας, αλλά ανθρώπινης σύστασης».

  • Το θέμα της αναπαραγωγής το αμφισβητείτε;

«Δεν το θέτω ως ζήτημα προς αμφισβήτηση, αλλά προς επίγνωση. Τα πρόσωπα του «Τόκου» εισδύουν διαρκώς το ένα μέσα στο άλλο, δημιουργώντας την έννοια του ανδρόγυνου σε πολλές παραλλαγές. Ενα είδος ανδρόγυνου αποτελούν και ο Μέρλος με τον Πετρή. Πιο κοντά, από άλλους δρόμους, την έννοια του νέου ανδρόγυνου σχηματίζουν η Τέσσα και ο Μέρλος. Αυτή η συγχώνευση των προσώπων, που ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι ονομάζει sfumato, την καταλάβε απ’ την πρώτη στιγμή ο Βογιατζής. Στον «Τόκο» το ένα πρόσωπο δεν είναι υπεράνω του άλλου. Ολοι εξαρτώνται από όλους. Εξ ου και είναι τραγική η υπόστασή τους. Ο Πετρής εκπροσωπεί την απόλυτη και πλήρως αποδεκτή γονιμότητα, και μάλιστα την εκμεταλλευόμενη. Ο Μέρλος είναι η άλλη πλευρά, καθώς προβληματίζεται πάνω σε αυτό και τις συνέπειές του».

  • Ο φόνος κι ο θάνατος, μόνιμες επωδοί στο έργο σας, αποκτούν και στον «Τόκο» μεταφυσικό χαρακτήρα.

«Το μεταφυσικό ή υπερβατικό που ενυπάρχει στον «Τόκο», το εννοώ με τον τρόπο που το εννοεί ο Πολ Ρικέρ λέγοντας «το υπερβατικό αποτελεί στοιχείο του παρόντος». Η ζωή μας είναι γεμάτη από πέραν. Αυτό σημαίνει ότι ο θάνατος είναι μια πόρτα για να καταλάβουμε την ίδια τη ζωή. Εγώ βιώνω καθημερινώς έναν θάνατο εν ζωή και μια ζωή εν θανάτω. Οτιδήποτε μπορώ να ολοκληρώσω σε μορφή έργου έχει προέλευση αυτό το καθημερινό και συνεχές βίωμα».

* Εως και την Πέμπτη. *

Ο Δημητριάδης δεν είναι αντίθετος στις γέννες

  • Ο Λευτέρης Βογιατζής θέλει να εισπράξει ο θεατής το χάος της ζωής του

«Πάντα με απασχολούσε η σκέψη να κάνω ένα έργο του Δημητριάδη», αποκαλύπτει ο Λευτέρης Βογιατζής. «Πρόσφατα, διαβάζοντας αρκετά έργα του, τουλάχιστον τέσσερα μ’ άρεσαν πολύ. Τον «Κυκλισμό του Τετραγώνου», που ανέβηκε στο «Odeon» του Παρισιού, σκοπεύω να τον δουλέψω στο μέλλον».

  • Γιατί σας επιβλήθηκε ο «Τόκος»;

«Αναφέρεται σε ένα περιβάλλον το οποίο δεν έχει ξαναπασχολήσει τον Δημητριάδη. Αυτό, ομολογώ, λειτούργησε εντός μου, παρ’ όλο που δεν ήταν τελειωμένο. Ο Δημητριάδης έλαβε υπόψη του τις συζητήσεις μας και το ξαναέγραψε προβαίνοντας σε γενναίες αλλαγές. Η αυλή στην παράστασή μας έγινε κτήμα στην άκρη ενός προαστίου (σκηνικό Χλόη Ομπολένσκι). Στο μόνο που επέμεινα ήταν να μην κάνει πιο σαφές το έργο».

  • Οταν λέτε «νέο περιβάλλον» στο έργο του, τι εννοείτε; Τη γλώσσα, τους λαϊκούς χαρακτήρες του;

«Εννοώ το λαϊκό, μικροαστικό περιβάλλον, που, πάντως, στο χειρισμό του υπερβαίνει την καθαρή ρεαλιστικότητα. Εχει μια εμφανή παγκοσμιότητα το ύφος του Δημητριάδη. Υπάρχει μια υπερβολή στους μονολόγους του, μια εκρηκτική ποιητικότητα, η οποία σε προκαλεί να την τιθασεύσεις».

  • Στους διαλόγους τα πάντα αιωρούνται και σχεδόν όλα μπορούν να εννοηθούν. Σιγά σιγά ξετυλίγεται μέσα από υπαινιγμούς το κουβάρι της ταυτότητας των ηρώων. Αυτό σας δυσκόλεψε στην πράξη;

«Τρομερά. Το έργο, ενώ είναι στα όρια του ρεαλισμού, σε φέρνει ενώπιον πολύ μεγάλων αισθητικών ζητημάτων. Τι είναι ρεαλισμός; Μήπως αυτός ο ρεαλισμός είναι η μήτρα των πάντων; Οχι ο ρεαλισμός ως μίμηση κάποιου πράγματος, που ονομάζουμε ζωή. Γιατί η ζωή δεν συλλαμβάνεται. Γλιστράει. Με τον Δημητριάδη είχαμε από την αρχή μια άγρια «επιβολή». Οι ήρωές του -εγκληματίες, μη εγκληματίες, μαστροποί, πόρνες, κρατικοί υπάλληλοι- όλοι καταλήγουν να είναι ένα πράγμα. Μπορεί κανείς να εκτιμήσει ότι ο Δημητριάδης είναι εναντίον της γέννας, εναντίον της δημιουργίας, ενώ είναι το αντίθετο. Ο Δημητριάδης, με τον «Τόκο» του είναι εναντίον αυτού του τρόπου γέννας, εναντίον αυτού του κόσμου. Σαν να λέει ότι η ζωή που μας υποδέχεται είναι χειρότερη απ’ το θάνατο».

  • Τι θέλετε να εισπράξει ο θεατής από την παράστασή σας;

«Το χάος της ζωής του».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s