Τζέιμς Τιερέ: Κατάγομαι από διασκεδαστές και θέλω να ευχαριστώ το κοινό

Posted: Ιουνίου 12, 2010 in Τιερέ Τζέιμς

  • Της ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 12 Ιουνίου 2010
  • Δισέγγονος του Ευγένιου Ο’ Νιλ, εγγονός του Σαρλό και γιος της Βικτόρια Τσάπλιν, ο Τζέιμς Τιερέ μεγάλωσε στο «Αόρατο Τσίρκο» των γονιών του, το οποίο πέρυσι απολαύσαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών. Φέτος είναι η σειρά του με τον «Ραούλ», ένα σόλο θέαμα που συνδυάζει χορό, παντομίμα, οπτικό και σωματικό θέατρο

Ποιος είναι ο «Ραούλ» και γιατί ζει απομονωμένος στο παράξενο σπίτι του; Ποια περίεργα πλάσματα τον επισκέπτονται; Και τι θα συμβεί όταν ένας άγνωστος που του μοιάζει, θα εισβάλει στο καταφύγιό του; Για να μάθουμε την εξέλιξη της μαγικής ιστορίας τού Ραούλ θα πρέπει να περιμένουμε μέχρι τη Δευτέρα, όταν ξεκινούν στην Πειραιώς 260 οι παραστάσεις του Τζέιμς Τιερέ. Πάντως, όσο συναρπαστικό κι αν είναι το θέαμα που θα φέρει σε πέρας ολομόναχος στη σκηνή ο 36χρονος «πολυκαλλιτέχνης» (σόουμαν, ακροβάτης, σχοινοβάτης, μάγος, μίμος και χορευτής), εξίσου συναρπαστική μοιάζει και η ζωή του.

Δισέγγονος του Ευγένιου Ο’ Νιλ, εγγονός του Τσάρλι Τσάπλιν (με τον οποίο μοιάζει κι εμφανισιακά) και γιος της Βικτόρια Τσάπλιν και του Ζαν-Μπατίστ Τιερέ, βρέθηκε από πολύ μικρός να περιοδεύει στον κόσμο μαζί με τους γονείς του, το «Αόρατο Τσίρκο» τους και θεάματα (όπως αυτό που είδαμε πέρυσι στην Πειραιώς), τα οποία συνδύαζαν τη «γλώσσα» του τσίρκου με το θέατρο, την παντομίμα με τον χορό, τη μαγεία του παραμυθιού με την ταχυδακτυλουργία. Παρακολουθώντας σποραδικά μαθήματα θεάτρου στο «Πίκολο Τεάτρο» ή στη Σχολή Υποκριτικής του Χάρβαρντ, ο Τζέιμς Τιερέ έκανε την πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση στα 16 του, ερμηνεύοντας τον Αριέλ στα «Βιβλία του Πρόσπερο» του Πίτερ Γκρίναγουεϊ. Μέχρι το 1998, που ίδρυσε τη δική του ομάδα (La Compagnie du Hanneton), είχε συνεργαστεί και με άλλους περίφημους σκηνοθέτες, όπως π.χ. τον Μπομπ Γουίλσον.

Η ομάδα του, όμως, του επέτρεψε να αναπτύξει μια πολύ προσωπική εκδοχή physical theatre, που στέκεται στο «σταυροδρόμι» διαφόρων τεχνών και τεχνικών…

  • Γιατί «Ραούλ»;

«Γιατί ένας Ραούλ στη Γαλλία είναι συνήθως ένας ηλικιωμένος και όχι κάποιος ηρωικός τύπος».

  • Ποιος είναι ο δικός σας «Ραούλ»;

«Σε μία ιδανική ανάγνωση είναι ο οποιοσδήποτε. Ο κόσμος του είναι ψυχαναλυτικός, κάπως σχιζοφρενικός, φιλοσοφικός, αλλά κι ένας κόσμος παρωδίας. Ο Ραούλ είναι απλώς κάποιος που εκπροσωπεί τον τρομερό αγώνα που κάνει καθένας μας ενάντια στις πνευματικές παγίδες που στήνουμε στον ίδιο μας τον εαυτό ή σε όσες παγίδες μας περιμένουν εκεί έξω με τη μορφή φόβων, επιθυμιών, παθών. Ο Ραούλ είναι, δηλαδή, ένα ανθρώπινο πλάσμα απέναντι σε απλά ερωτήματα για τη ζωή, τις επιλογές μας και τους φόβους μας».

  • Είναι η πρώτη φορά που βρίσκεστε μόνος πάνω στη σκηνή. Είναι πολύ μοναχικά εκεί πάνω;

«Μα γι’ αυτό απέφευγα να κάνω περιοδεία μ’ αυτή την παράσταση. Η δυσκολία του «Ραούλ» δεν είχε, όμως, να κάνει τόσο με τη σόλο περφόρμανς όσο με την επινόηση μιας περιπέτειας χωρίς την παρουσία άλλων ανθρώπων. Αυτή ήταν και η μεγάλη πρόκληση, γιατί συνήθως τα εμπόδια αίρονται όταν οι άνθρωποι ενώνουν τις δυνάμεις τους. Αναζητώντας τρόπους για να ξεπεράσω τον «κανόνα» που έθετε η μοναχική μου σκηνική παρουσία, επινόησα τα παράξενα πλάσματα που επισκέπτονται τον ήρωα. Παρότι δεν ανήκουν στο ανθρώπινο είδος, για να τα φτιάξω έπρεπε ή να ταυτιστώ μαζί τους ή να προβάλω στοιχεία μου σ’ αυτά. Η ίδια η διαδικασία ήταν δηλαδή απόδειξη παράβασης του κανόνα που επιβάλλει η μοναξιά στη σκηνή».

  • Χρησιμοποιείτε στοιχεία τσίρκου;

«Οχι. Το τσίρκο εκπροσωπεί τις ρίζες μου, αλλά δεν είναι πια παρόν στις παραστάσεις μου».

  • Πώς θα συστήνατε την παράσταση;

«Είναι κυρίως χορός, παντομίμα και οπτικό και σωματικό θέατρο. Εγώ είμαι περφόρμερ. Λατρεύω το θέατρο και μου αρέσει να συνταξιδεύω με τους θεατές. Δεν μου αρέσει η καθαρή αφαιρετικότητα. Προτιμώ να ταξιδεύω σε κάτι που έχει νόημα και «γεύση» ιστορίας, χωρίς ποτέ να αποκτά τόσο μεγάλη ακρίβεια ώστε να γίνεται κανονική ιστορία. Αυτό που κάνω βρίσκεται στα όρια της αφηγηματικότητας, αλλά κάνει κι ένα βήμα πίσω, ώστε το κοινό να μπορεί να καθρεφτίσει ό,τι επιθυμεί. Αν θέλει μπορεί να αντιμετωπίσει ό,τι κάνω και σαν καθαρή διασκέδαση. Με ικανοποιεί απόλυτα κι αυτό, γιατί κατάγομαι από «διασκεδαστές» και γαλουχήθηκα με την ιδέα ότι πρέπει να ευχαριστείς το κοινό».

  • Τη «γλώσσα» του τσίρκου πώς τη διδαχτήκατε;

«Ακολουθώντας τους γονείς μου στις περιοδείες τους. Το τσίρκο ήταν μέρος της ζωής μας, αλλά κι ένας τρόπος να μάθω να είμαι επίμονος στη δουλειά μου και να αναπτύσσω δεξιότητες. Οι πρώτες εμπειρίες μου ήταν άμεσα συνδεδεμένες με τη σκηνή. Η εικόνα των γονιών μου στη σκηνή είναι η πρώτη πρώτη ανάμνηση που διατηρώ. Ολα αυτά ήρθαν τελικά τόσο φυσιολογικά όσο είναι και ο τρόπος που αναπνέεις ή τρως. Γι’ αυτό είναι δύσκολο να διακρίνω τις στιγμές που μάθαινα από αυτές που απλώς μεγάλωνα».

  • Περάσατε από το «Πίκολο Τεάτρο» αλλά και τη Σχολή Υποκριτικής του Χάρβαρντ…

«Ημουν «επισκέπτης» σ’ αυτές τις σχολές, δεν ολοκλήρωσα, δηλαδή, τον ακαδημαϊκό χρόνο των σπουδών. Καθώς περιόδευα με τους γονείς μου και με το «Αόρατο Τσίρκο» τους, μέναμε τρεις μήνες στη μία πόλη, τέσσερις στην άλλη… Σ’ αυτό το διάστημα «τσιμπολογούσα» διαφορετικές τεχνικές, χωρίς να έχω χρόνο να ασκηθώ σ’ αυτές. Το αποτέλεσμα ήταν ότι έγινα μια «πολλαπλή» καλλιτεχνική προσωπικότητα, που προήλθε από διαφορετικές εμπειρίες, αλλά ποτέ δεν εξειδικεύτηκε πραγματικά σε οτιδήποτε. Και αυτό ακριβώς όρισε και την ταυτότητα-σταυροδρόμι της ομάδας μου».

  • Εξού και η αντισυμβατικότητα στις καλλιτεχνικές επιλογές σας;

«Εχει να κάνει ακριβώς με το σύνδρομο-σταυροδρόμι που με ανάγκαζε να επιλέγω ό,τι ήταν ιδιαίτερα ξεχωριστό. Είναι, όμως, κι ένα είδος εξισορρόπησης. Το αρχικό μου ένστικτο μου υπαγορεύει θεάματα εύληπτα και ψυχαγωγικά. Δεν θέλω το κοινό να βαριέται».

  • Πολύ μικρός συνεργαστήκατε με σκηνοθέτες όπως ο Γκρίναγουεϊ και ο Γουίλσον, που έχουν μια πολύ ιδιαίτερη, εικαστική «γραφή». Μάθατε κάτι από αυτούς;

«Η λέξη «συνεργασία» έχει άλλη βαρύτητα. Απλώς είχα την τύχη να δουλέψω γι’ αυτούς στα 16 μου. Αλλά πράγματι έμαθα αρκετά πράγματα. Ο Γκρίναγουεϊ, π.χ., έχει μια αρχιτεκτονική άποψη των πραγμάτων. Δεν τον ενδιαφέρει τόσο να σκηνοθετήσει τους ηθοποιούς ή να εντοπίσει τον ψυχισμό των χαρακτήρων. Θέλει όμως να ξέρει πού τοποθετείσαι στην κάμερα, προς τα πού κινείσαι και πόσο γρήγορα θα φτάσεις. Φτιάχνει, δηλαδή, κάθε πλάνο του δρώντας ταυτόχρονα σαν ζωγράφος και αρχιτέκτονας. Κοντινή είναι και η άποψη του Μπομπ Γουίλσον, υπό την έννοια ότι κατασκευάζει πολύ συγκεκριμένα και προσεκτικά την εικόνα, προσέχοντας τη λεπτομέρεια και φορτίζοντας ακόμα κι αυτήν με την έμμονη ιδέα που έχει. Αλλωστε κάθε δημιουργός, όπως και κάθε ανθρώπινο πλάσμα, έχει τις εμμονές του».

  • Ποιες είναι οι δικές σας;

«Να είμαι όσο γίνεται πιο εξαντλημένος στο τέλος κάθε παράστασής μου. Κι επίσης, κάθε βράδυ ν’ αφήνω πάνω στη σκηνή κάτι αυθεντικό, ώστε να αισθάνομαι ότι πραγματικά συνέβη κάτι ξεχωριστό. Αυτή η εμμονή με κυνηγά με τον ίδιο τρόπο που στους εφιάλτες βλέπεις να σε κυνηγά μια αγέλη λύκων και τρέχεις για τη ζωή σου. Κι εγώ στις παραστάσεις τρέχω για τη ζωή μου».

  • Πώς προετοιμάζεστε για μια περφόρμανς που απαιτεί να τρέξετε για τη ζωή σας;

«Είναι σαν να συμβαίνει κάθε βράδυ ένα θαύμα. Το ίδιο πρωί μπορεί να είμαι σίγουρος ότι δεν θα καταφέρω να τα βγάλω πέρα. Νιώθω σαν ένας γέρος που στριφογυρίζει στο κρεβάτι του, μέχρι να πείσει τον εαυτό του να οργανώσει το σώμα του και να σηκωθεί σιγά σιγά. Κι εμένα δεν μου είναι πια τόσο εύκολο. Στα 36 μου το σώμα μου ήδη έχει περάσει πολλά, αν μάλιστα υπολογίσετε ότι άρχισα να κάνω ακροβατικά στα δέκα μου. Κι όμως. Δεν ξέρω αν ευθύνεται η ιδέα της ερμηνείας ή η αδρεναλίνη, αλλά στη σκηνή αντιδρώ ακαριαία».

  • Επιδιώκετε οι παραστάσεις σας να είναι κατ’ αρχήν θεαματικές;

«Ξέρω ότι το κοινό που θα θελήσει να δει μια θεαματική περφόρμανς, θα πάει στο Cirque de Soleil. Εγώ προσπαθώ να βρω το κλειδί της ψυχαγωγίας, αλλά και της φυσικότητας, τη μαγεία της ερμηνείας, αλλά και την ανθρωπιά του θεατρικού «μοιράσματος». Θέατρο σημαίνει κατ’ αρχήν συνάντηση και διάλογος μεταξύ του ερμηνευτή και του κοινού, που έχει ανάγκη να αισθανθεί πως ό,τι συμβαίνει στη σκηνή δεν είναι μέρος της συνηθισμένης ρουτίνας ενός καλλιτέχνη. Κι έτσι, όσο κουρασμένος ή κακοδιάθετος κι αν είμαι, όταν βγαίνω στη σκηνή κάτι συμβαίνει. Κάτι μυστηριώδες, που δεν το ελέγχεις απολύτως. Αν το ένα βράδυ καταφέρεις να είσαι αστείος και το επόμενο προσπαθήσεις να επαναλάβεις τη «συνταγή», το κοινό θα αντιληφθεί ότι δεν είσαι αυθεντικός. Πρέπει συνεπώς να ανακαλύπτεις τα πράγματα διαρκώς απ’ την αρχή. Αυτό είναι το παράδοξο του θεάτρου. Οτι εμπεριέχει δύο αντιθετικές έννοιες: την επανάληψη και τον αυθορμητισμό». *

info: Ο «Ραούλ» του Τζέιμς Τιερέ παρουσιάζεται στην Πειραιώς 260 στις 14, 15, 16 και 18 – 19 Ιουνίου (9 μ.μ.). Η παράσταση είναι κατάλληλη για παιδιά από 8 ετών. Τα εισιτήρια στοιχίζουν 20 και 10 ευρώ (φοιτητικό).

Οι οικογενειακές μου ρίζες είναι προνόμιο

  • Εχει καμία σχέση η μοναξιά του Ραούλ μ’ αυτή του ήρωα στον «Χρυσοθήρα»;

«Καμία. Αποφεύγω να αποτίω φόρο τιμής ή να κάνω έμμεσες αναφορές στον παππού μου».

  • Αλήθεια, πώς αντιμετώπιζαν οι συμμαθητές σας στα περιοδικά θεατρικά σας μαθήματα τον δισέγγονο του Ευγένιου Ο’ Νιλ;

«Είχε πλάκα για κάνα πεντάλεπτο. Τόσο διαρκούσε και η απολύτως φυσιολογική περιέργεια των άλλων. Μετά επέστρεφαν όλοι στη δουλειά τους. Ευτυχώς…».

  • Το γεγονός παρ’ όλα αυτά, ότι εκπροσωπείτε τη νεότερη γενιά μιας οικογένειας διασημοτήτων είναι προνόμιο ή βάρος;

«Ειλικρινά, είναι προνόμιο. Είναι όμως και προσωπικό θέμα το αν θα προχωρήσεις μπροστά -κοιτώντας μερικές φορές και πίσω- ή αν θα περιοριστείς να περιφέρεσαι κοιτώντας μόνον πίσω, με τον κίνδυνο να στραμπουλίξεις τελικά τον αυχένα σου. Το αίσθημα που έχω εγώ για την οικογένειά μου δεν διαφέρει απ’αυτό που έχει ένας ξυλουργός, που ξέρει ότι η τέχνη του πέρασε από γενιά σε γενιά. Παίρνω κάποια στοιχεία που μου «κληροδοτήθηκαν» και προχωρώ μπροστά».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s