ΝΙΚΟΣ ΜΑΣΤΟΡΑΚΗΣ: «Δεν υπάρχει πολιτική στην τέχνη»

Posted: Απρίλιος 30, 2010 in Μαστοράκης Νίκος, Uncategorized
  • Ο «ελεύθερος σκοπευτής» του θεάτρου, με παράσταση του οποίου θα ανοίξει εφέτος το Ελληνικό Φεστιβάλ, μιλάει για την ομοφυλοφιλία, τους διανοουμένους, την απαξίωση της σοβαρότητας και την επιβολή της απομίμησης

O Νίκος Μαστοράκης ανήκει στους ελεύθερους σκοπευτές του ελληνικού θεάτρου καθώς έχει επιλέξει να κάνει παραστάσεις χωρίς ομάδα ή σταθερή στέγη. Με γερές βάσεις από τις σπουδές του στη Βιέννη και μια διαρκή διάθεση για αναζήτηση, είναι ο σκηνοθέτης που έχει βάλει την υπογραφή του σε ορισμένες από τις μεγάλες επιτυχίες των τελευταίων ετών, όπως «Το γάλα» ή «Το ξύπνημα της άνοιξης», που έμελλε να είναι και το κύκνειο άσμα του Κωνσταντίνου Παπαχρόνη. Λάτρης των ταξιδιών, συνηθίζει να κάνει μεγάλα διαλείμματα πηγαίνοντας στην Κίνα, στην Καμπότζη ή κάπου αλλού στην Ανατολή. Ενδιαμέσως όμως δουλεύει. Και δουλεύει πολύ: εφέτος εκλήθη από τον Γιώργο Λούκο να εγκαινιάσει το Φεστιβάλ Αθηνών. Ο ίδιος επέλεξε το πρώτο μέρος της διλογίας του Τόνι Κούσνερ «Αγγελοι στην Αμερική».

– Κύριε Μαστοράκη, γιατί οι ήρωές του Κούσνερ πρέπει να είναι γκέι;

«Κατ΄ αρχάς είναι ο ίδιος γκέι. Πέραν αυτού, παίρνει ως βάση μια κοινότητα ανθρώπων επειδή οι κοινότητες είναι σφικτές και μονοπυρηνικές. Εδώ όμως είναι σε διάλυση. Υπάρχει ο γκέι ο μαύρος, ο γκέι ο εβραίος, ο γκέι ο άρρωστος, ο γκέι που δεν θέλει να παραδεχθεί την ομοφυλοφιλία του. Πάνω απ΄ όλα αυτά υπάρχει η έννοια της Δικαιοσύνης. Και στη δυτική κοινωνία έχει διαμορφωθεί από τη θρησκεία».

– Η θρησκεία παραμένει το ισχυρότερο στοιχείο στις κοινωνίες μας;

«Οταν ήμουν σχολείο, στο μάθημα της ευρωπαϊκής ιστορίας, μου έκανε τρομερή εντύπωση η έννοια του θρησκευτικού πολέμου. Σήμερα ζούμε τον θρησκευτικό πόλεμο χωρίς να ξέρουμε τις διαστάσεις που θα πάρει λόγω της τρομοκρατίας».

– Είναι ταμπού ακόμη σήμερα να είσαι γκέι;

«Ναι. Δεν είναι τυχαίο ότι μια κοινωνία σαν την αμερικανική δεν έχει πάρει θέση πάνω στο θέμα του γάμου των ομοφυλοφίλων, και όχι μόνον. Είναι πολύ σοβαρό θέμα αυτό, να μην μπορείς να έχεις με τον σύντροφό σου τα ίδια δικαιώματα που έχουν οι ετεροφυλόφιλοι. Το βρίσκω τερατώδες. Το έργο μιλάει για τα δικαιώματα των γκέι χρησιμοποιώντας ένα αληθινό πρόσωπο, τον Ρόι Κον. Αυτός είναι που μιλάει για τη διάσταση της δύναμης λέγοντας ότι ομοφυλόφιλος είναι ο αδύναμος».

– Συμφωνείτε με αυτό;

«Ναι. Τυπικά στην ελληνική κοινωνία ένας ομοφυλόφιλος είναι πλέον αποδεκτός… Πόσες φορές τα όρια δεν ξεπερνιούνται; Μπαίνει λοιπόν το θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το ίδιο δεν ισχύει για τους τσιγγάνους; Καταλήγουμε λοιπόν στο συμπέρασμα ότι ομοφυλόφιλος είναι για την ευρύτερη κοινωνία ο “ξένος”, όπως “ξένη” ήταν και η γυναίκα πριν από μερικά χρόνια. Σε πόσες κοινωνίες η γυναίκα παραμένει πολίτης δεύτερης κατηγορίας;».

– Σε όλες;

«Κατά βάθος σε όλες- φανερά ή κρυφά. Να σου πω και κάτι ακόμη: η κοινωνία ήταν και είναι υποκριτική. Βεβαίως και δέχεται την εργαζόμενη γυναίκα ως ύπαρξη. Πίσω όμως από την αποδοχή της αυτή βρίσκεται το ότι η εργαζόμενη μητέρα είναι μια γυναίκα που παραμελεί το παιδί της. Αρα λοιπόν την ακυρώνει. Για όλα αυτά τα πράγματα μιλάει πολύ έντονα ο Κούσνερ, όπως και για την έννοια της αρρώστιας και της δικής μας ευθύνης».

– Ως τιμωρία;

«Πάντα η αρρώστια ήταν και είναι τιμωρία. Το ίδιο ισχύει και για το ΑΙDS, που υπάρχει μέσα στο έργο».

– Η ευθύνη του ατόμου πού τελειώνει;

«Ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για τις πράξεις του αλλά διαμορφώνει τον χαρακτήρα του μέσα στην κοινωνία. Και αυτά τα θίγει το έργο: ότι πρέπει οι άνθρωποι να ξαναμπούν στη διαδικασία να ζήσουν μαζί γιατί τώρα δεν ζουν. Παγκοσμίως σήμερα βλέπεις ότι υπάρχει το αίτημα του συνασπισμού. Δεν μπορούμε να ζούμε ερήμην μας. Εχει δημιουργηθεί η Ευρωπαϊκή Ενωση με έναν στραβό τρόπο. Τι πάει να πει αυτό; Ποια είναι τα κριτήρια που τη δημιούργησαν; Οικονομικά. Δεν είμαστε οι μόνοι που υποφέρουμε, είμαστε ίσως ο αδύναμος κρίκος».

– Μήπως το αντιμετωπίζουμε όλο αυτό εθνικιστικά;

«Κι αυτό είναι το κακό. Το πρώτο πράγμα που σκεφθήκαμε ως Ελληνες είναι ότι οι άλλοι έχουν άδικο κι εμείς δίκιο. Εμείς φέραμε τον πολιτισμό και τα λοιπά».

Ελεύθερος σκοπευτής στο θέατρο;

«Ναι, το έχω επιλέξει. Δεν έχω τις δυνατότητες να μπω σε μια κατάσταση υπαλλήλου, δεν μπορώ ούτε με ενδιαφέρει. Από την άλλη, ελάχιστες φορές κάνω αυτό που θέλω, μια που πρέπει να συμπλέω με τους κανόνες είτε ενός κρατικού θεάτρου είτε ενός ελεύθερου. Δεν είμαι ο άνθρωπος που θα πάρει πρωτοβουλία να στήσει ομάδα. Τελικά, πληρώνεις τις επιλογές σου. Τίποτε δεν έρχεται δωρεάν».

– Αξίζει τον κόπο όλο αυτό;

«Το “αξίζει” τον κόπο είναι προσωπικό, το λέει ο καθένας για τη δουλειά του. Για μένα έχει σημασία το τι κάνουμε και τι θα κάνουμε, τι μπορούμε να κάνουμε. Εμένα με ενδιαφέρει τι γίνεται γύρω μου. Εζησα έξω, τη δεκαετία του ΄80, τις μεγάλες αλλαγές στο θέατρο. Και τώρα βλέπω πολλά, ταξιδεύω».

– Ποιο πιστεύετε ότι είναι το πρόβλημα;

«Τελευταίως βλέπω την ανάγκη της απομίμησης. Φέρνουμε το West Εnd στην Ελλά δα με όρους βαλκάνιους ή κάνουμε μια τηλεόραση α λα ιταλικά και μπερδεύουμε το CΝΝ με το κανάλι του Μπερλουσκόνι. Αυτό υποβιβάζει την ποιότητα των πραγμάτων. Θυμάμαι το “Τέταρτο” του Χατζιδάκι. Δεν εμιμείτο τίποτα».

– Στην Ελλάδα αμφισβητούμε το κλασικό, το ακαδημαϊκό;

«Ισως επειδή ήταν ένας χώρος συντήρησης για πάρα πολλά χρόνια. Ξαφνικά, όταν άνοιξαν οι πόρτες για να μπει ο φρέσκος αέρας, δεν μπήκε η σήτα και έτσι μαζί με τον φρέσκο αέρα κυκλοφόρησε πάρα πολλή βρώμα, κουνούπια, αιωρούμενα σωματίδια. Τα όρια πλέον είναι δυσδιάκριτα. Ολα πρέπει να προκύπτουν από μια αναγκαιότητα. Οχι όμως την αναγκαιότητα σαν πρετα-πορτέ. Εχουμε την haute couture στο Φεστιβάλ και όλα τα άλλα είναι πρετ-απορτέ».

  • ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ
  • «Αγγελοι στην Αμερική» του Τόνι Κούσνερ
  • Μετάφραση: Γιώργος Δεπάστας. Σκηνοθεσία: Νίκος Μαστοράκης
  • Φεστιβάλ Αθηνών, Πειραιώς 260 (Δ)
  • Από 1ης Ιουνίου (παραστάσεις ως τις 7/6)
  • «Κουλτουριάρης είναι ο ακατανόητος, ο περιθωριακός»

«Ομοφυλόφιλος είναι για την ευρύτερη κοινωνία ο “ξένος”, όπως “ξένη” ήταν και η γυναίκα πριν από μερικά χρόνια. Σε πόσες κοινωνίες η γυναίκα παραμένει πολίτης δεύτερης κατηγορίας;» λέει ο Νίκος Μαστοράκης
– Κύριε Μαστοράκη, τι είμαστε;
«Μια φτωχή χώρα, αυτό είμαστε».
– Μια φτωχή χώρα που παράγει πολιτισμό;

«Οχι βέβαια. Παράγει πολιτισμό αλλά πώς και τι γίνεται αυτός ο πολιτισμός; Αυτή τη στιγμή στον χώρο του θεάτρου γίνονται καλά πράγματα, με καλούς ηθοποιούς, καλούς σκηνοθέτες, βλέπουμε καλές παραστάσεις. Και; Ποια είναι η πολιτική στον πολιτισμό; Βλέπαμε ότι πηγαίνουμε προς τα εκεί. Γιατί εμείς οι Ελληνες είμαστε από τους λίγους λαούς που έχουμε την έννοια του διανοουμένου απαξιωτικά. Κουλτουριάρης είναι ο ακατανόητος, ο μη εμπορικός, ο περιθωριακός… Εμείς το δημιουργήσαμε αυτό».

– Και έτσι δεν υπάρχει διάθεση να υποστηριχθεί οικονομικά;

«Φυσικά. Δεν μπορούν να κάνουν τονωτικές ενέσεις σε μια κοινωνία που απαξιώνει την έννοια της σοβαρότητας. Δεν υπάρχει πολιτική στην τέχνη. Ξαφνικά αποφασίσαμε να κάνουμε Μπιενάλε. Ε, και; Η πρώτη πήγε καλά. Η δεύτερη; Η τρίτη που θα γίνει μεθαύριο; Ενδιαφέρει την κοινωνία αυτό, το έχουμε ανάγκη; Βλέπουμε τον θεσμό των ΔΗΠΕΘΕ. Εγινε, ήταν έξυπνος, είχε προοπτικές. Τώρα; Υπάρχουν δεκαέξι που συντηρούν δημοσίους υπαλλήλους. Και το πληρώνουμε όλοι μας. Τι γίνεται λοιπόν; Δεν είναι σοβαρό θέμα ότι ζητάμε έναν τουρισμό πολιτιστικού επιπέδου και τα μνημεία μας είναι αχούρια ή κλειστά ή με πεσμένα στέγαστρα;».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s