Μ. Γουίλσον «Κάνω πότε πότε τον ηθοποιό για να γίνω καλύτερος σκηνοθέτης»

Posted: Απρίλιος 30, 2010 in Ουίλσον Μπομπ, Uncategorized
  • Συνέντευξη
  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ
  • Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 30 Απριλίου 2010

Ο «αναγεννησιακός» Ρόμπερτ Γουίλσον, το ερχόμενο Σαββατοκύριακο (8 και 9 Μαΐου) θα είναι, με σάρκα και οστά, στη σκηνή του «Θεάτρου» του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», ο Κραπ από την «Τελευταία μαγνητοταινία του Κραπ» του Σάμουελ Μπέκετ.

«Ως Κραπ δεν προσπαθώ να ερμηνεύσω. Απλώς είμαι», λέει ο Ρ.  Γουίλσον

«Ως Κραπ δεν προσπαθώ να ερμηνεύσω. Απλώς είμαι», λέει ο Ρ. Γουίλσον

Ο πανύψηλος 69χρονος Αμερικανός μάγος του φωτός και της φόρμας, ο συγγραφέας, σκηνοθέτης, περφόρμερ, χορογράφος και ζωγράφος Γουίλσον θα κάνει πράξη με το κορμί και τη φωνή του την αισθητική και τη φιλοσοφία του για τη σκηνή και την τέχνη του θεάτρου.

Βαριά μακιγιαρισμένος, σαν μάσκα από την Απω Ανατολή, φορώντας γκρι κοστούμι στην κάμαρα-φυλακή του σπιτιού του, γρυλίζοντας και χειρονομώντας σαν μαριονέτα, θα υποδυθεί τον απελπισμένα μοναχικό άνδρα που, ανήμερα των εβδομηκοστών γενεθλίων του, είναι έτοιμος να μαγνητοφωνήσει τις σκέψεις του για τη χρονιά που πέρασε. Μια πρακτική που «κρατά» από τα νιάτα του.

Την ώρα που προετοιμάζει τη νέα κασέτα σε ένα γκρι, αποστειρωμένο, ερμητικά κλειστό σύμπαν από μέταλλο και νέον, συμβαίνει το απροσδόκητο: ακούει τη μαγνητοφώνηση που είχε γίνει πριν από τριάντα χρόνια. Αισθήματα, διαδρομές, σχέσεις, φιλοδοξίες… Μια οχληρή υπόμνηση των διαψευσμένων ονείρων του; Δεν αναγνωρίζει πάντως την αισιόδοξη, γεμάτη αυτοπεποίθηση φωνή του.

Μετά το «Hamlet: Α Monologue» του 2000, ο Γουίλσον θέλησε να ξανανέβει στη σκηνή αποκλειστικά και μόνο με έναν Μπέκετ. Ο «Κραπ» παρουσιάστηκε ήδη στο Σπολέτο της Ιταλίας. Και σύμφωνα με τον ιταλικό Τύπο «δίνει ένα εξαιρετικό μάθημα θεάτρου».

  • Εχετε πει ότι πάντα αισθανόσασταν στενή συγγένεια με τον κόσμο του Μπέκετ.

«Ναι. Αισθάνομαι τη δουλειά μου πολύ συγγενική με το έργο του».

  • Ποια είναι τα κοινά σημεία; Τα εντοπίζετε στη φόρμα;

«Ο Μπέκετ καταλαβαίνει τη σιωπή και τις εσωτερικές διεργασίες. Ηταν ένας εικαστικός καλλιτέχνης, στον βαθμό που υπήρξε συνθέτης των λέξεων και συνθέτης των ήχων. Του αρέσαν ηθοποιοί του βοντεβίλ, όπως ο Τσάπλιν κι ο Μπάστερ Κίτον. Ηταν οι αγαπημένοι του. Συμπτωματικά είναι και δικοί μου. Σαφώς υπάρχουν πολλά κοινά σημεία στο έργο μας. Οταν συνέθεσα το πρώτο μου μεγάλης έκτασης θεατρικό, η παράστασή του διαρκούσε 7 ώρες μέσα στη σιωπή. Ηδη από τότε πολλοί μού είπαν ότι έχω επιρροές από τον Μπέκετ. Κι ωστόσο δεν ήξερα ακόμα τίποτα γι’ αυτόν. Λίγα χρόνια μετά, ο ίδιος ο Μπέκετ ήρθε να δει στο Παρίσι το έργο μου «The letter for queen Victoria», ένα αποσπασματικό κείμενο, που συγγενεύει με τη δραματουργία του. Με βρήκε τα παρασκήνια και μου εξέφρασε τον ενθουσιασμό του για τη χρήση των λέξεων και την κατασκευή του λεκτικού σύμπαντος. Κυρίως, όμως, για τη σιωπή».

  • Από το σκηνικό μέχρι τη σκηνοθεσία, τα πάντα, ή σχεδόν τα πάντα, είναι προκαθορισμένα στην μπεκετική δραματουργία. Ως εκ τούτου, τι ακριβώς μένει ανοικτό για να ανακαλύψετε από σκηνής εσείς; Σε ποιο σημείο και πώς ανακαλύπτεται στον «Κραπ» τη δική σας ελευθερία;

«Εχω αναπτύξει μια πολύ άκαμπτη, αυστηρή φόρμα στο έργο, την οποία έπρεπε κιόλας να μάθω. Απαξ και αυτό συμβεί, μπορείς, ακριβώς όπως μπορώ κι εγώ ως Κραπ, να είσαι ελεύθερος μέσα στο ασφυκτικό πλαίσιο της φόρμας. Αν η δομή είναι στέρεα τότε αφήνει πεδίο ανοιχτό στην ελευθερία. Ως περφόρμερ μαθαίνω αργά. Μου παίρνει καιρό ώσπου να αποστηθίσω το κείμενο και να απομνημονεύσω την κινησιολογία. Αλλά αφότου έχω φτάσει σε ένα ασφαλές, θα έλεγα, επίπεδο, δεν χρειάζεται να σκέφτομαι τη φόρμα. Λειτουργώ μέσα σ’ αυτήν ελεύθερος».

  • Από τα έργα του Μπέκετ, γιατί επιλέξατε ειδικά αυτό;

«Εδώ και χρόνια ήθελα να δουλέψω κάποιο θεατρικό του. Τριάντα πέντε χρόνια μετά τη συνάντησή μας, αποφάσισα να αντιμετωπίσω την πρόκληση. «Ηθικός αυτουργός» είναι ο Φραντ Φάιτλερ από το Λουξεμβούργο, ο άνθρωπος που πρότεινε να κάνω τον «Κραπ». Δέχτηκα την πρόταση, καθώς θεώρησα πως ήτανε η κατάλληλη ώρα».

  • Είστε, παρά ένα χρόνο, συνομήλικοι με τον ήρωα του Μπέκετ! Τι στοχεύετε να «πείτε» με την παράστασή σας; Θέλετε να μιλήσετε για τη διάψευση, την ακύρωση, την ανθρώπινη μοναξιά, τη μνήμη, τη νοσταλγία;

«Αντιμετωπίζω τον «Κραπ» σαν μια σύνθετη δουλειά, που αφορά διάφορα θέματα. Είναι, κατά τη γνώμη μου, λάθος να υποδυθείς τον τίτλο του έργου. Κάθε παράσταση είναι ένα προσωπικό ταξίδι, που ανακαλύπτει από μόνο του πάνω στη σκηνή τη δική του ιστορία».

  • Τι ήταν όμως αυτό που σας ώθησε να «σκαρφαλώσετε» ο ίδιος πάνω στη σκηνή; Δεν σας ήταν αρκετό να σκηνοθετήσετε, να σκηνογραφήσετε και να φωτίσετε τον «Κραπ»;

«Κατά διαστήματα γίνομαι ερμηνευτής, εκτελεστής της δουλειάς μου. Διότι αυτό με βοηθά να γίνω καλύτερος σκηνοθέτης».

  • Η ηθοποιία, αυτή καθ’ εαυτή, δεν σας ελκύει;

«Δεν είναι κάτι που θέλω να κάνω συνεχώς. Δεν την απολαμβάνω την ηθοποιία ιδιαίτερα. Προτιμώ να σκηνοθετώ».

  • Η κριτική στην Ιταλία, όπου παρουσιάσατε ήδη τη «Μαγνητοταινία», σας αποθέωσε. Σας περιγράφει σαν μαριονέτα που παραπέμπει στην Απω Ανατολή. Τι είδους περσόνα δημιουργήσατε ως Κραπ;

«Ως Κραπ σκέφτομαι τον εαυτό μου μέσα σε μιαν αναπόφευκτη κατάσταση. Εκτελώ μία σειρά κινήσεων, συνοδευμένος από το κείμενο. Και κάθε παράσταση είναι μια νέα ανακάλυψη. Δεν είμαι δηλαδή προϊδεασμένος για ένα συγκεκριμένο χαρακτήρα. Δεν προσπαθώ να ερμηνεύσω. Απλώς είμαι». *

info*

«Η τελευταία μαγνητοταινία του Κραπ» του Μπέκετ, μια μετάκληση της Αττικής Πολιτιστικής Εταιρείας, παρουσιάζεται στο «Θέατρο» του «Ελληνικού Κόσμου» (Πειραιώς 254) με ελληνικούς υπέρτιτλους, στις 8 και 9 Μαΐου. Εισιτήρια προπωλούνται στα Public Συντάγματος και Πειραιά. Με πιστωτική κάρτα στο 2122540315 και μέσω ιστοσελίδας στο http://www.theatron254.gr. Τιμές: 100, 85, 75, 50 και 30 ευρώ.

Η αυστηρή δομή με κάνει ελεύθερο

  • Οι παραστάσεις σας είναι κλειστά σύμπαντα σκηνικής τελειότητας. Δεν αισθανθήκατε ποτέ την ανάγκη να τα «ανοίξετε»; Να μετατοπιστείτε σε έναν «τόπο» αβέβαιο, ακόμα και χαοτικό;

«Οι σπουδές μου στην Αρχιτεκτονική με επηρέασαν τρομερά στον τρόπο που βλέπω το θέατρο ως τέχνη συνολικά. Προσωπικά, ανακαλύπτω την ελευθερία της έκφρασης μέσα στην αυστηρή δομή. Θεωρώ ότι όσο το θέατρο εξελίσσεται, τόσο ο κόσμος αρχίζει να αντιλαμβάνεται τις καταστάσεις μέσα σε αυτό με τρόπο οπτικό. Ο θεατής όσο περνά ο χρόνος, αρχίζει, χάρη στην εξοικείωσή του με τα close up της κάμερας, να διαβάζει την «επιστήμη» του σώματος και τα αυστηρά σκηνικά «σήματα» που εκπέμπονται».

  • Τι ανακαλύψατε μέσω του θεάτρου για τον εαυτό σας;

«Το θέατρο είναι τρόπος ζωής για μένα. Ξυπνάω το πρωί και σκέφτομαι και ξανασκέφτομαι αυτό που ήδη δημιούργησα. Κι όταν επιστρέφω σπίτι μου, σκέφτομαι ότι πρέπει να δημιουργήσω κάτι νέο. Ο τρόπος της ζωής μου είναι η «ζωή». Η ζωή, για μένα, συνιστά έναν τρόπο σκέψης. Και ο τρόπος που σκέφτομαι, είναι ο τρόπος ενός καλλιτέχνη».

  • Εκτός θεάτρου θα ήσασταν, πιστεύετε, άλλος άνθρωπος;

«Οπως όλοι μας, η περσόνα μου χτίστηκε μέσα από πολλούς και διαφορετικούς «χαρακτήρες»».

  • Το θέατρο έχει δύναμη ως τέχνη; Μπορεί μια θεατρική παράσταση να αλλάξει κάτι απ’ τον κόσμο μας;

«Το θέατρο, όπως και η τέχνη γενικότερα, μπορούν να ενώσουν τους ανθρώπους αν «χρησιμοποιηθούν» με σύνεση. Μπορούν όμως και να τους χωρίσουν, να λειτουργήσουν διασπαστικά. Το θέατρο και η τέχνη είναι σαν τη φωτιά. Μπορούν να μας ζεστάνουν. Εχουν, όμως τη δύναμη και να μας καταστρέψουν».

  • Κάνετε θέατρο για την Ιστορία, για το κοινό, για τον εαυτό σας;

«Το θέατρο είναι κάτι που γευόμαστε. Το βιώνουμε. Είναι μια εμπειρία και αυτό από μόνο του συνιστά έναν τρόπο, μια μέθοδο για να σκέπτεται κανείς. Ευτυχώς, το θέατρο δεν το ερμηνεύουμε. Η ερμηνεία δεν συνιστά ευθύνη του συγγραφέα. Ούτε του σκηνοθέτη, ούτε του συνθέτη, ούτε όμως του ηθοποιού. Η ερμηνεία ανήκει στο κοινό. Ο λόγος που δουλεύουμε είναι για να θέτουμε ερωτήσεις χωρίς να δίνουμε απαντήσεις. Διότι αν γνωρίζουμε τι κάνουμε, τότε δεν έχει και νόημα να το κάνουμε!».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s