Βίντα Ογκνιένοβιτς: «Οι μεγάλες ιδέες δεν νικούν τη μοναξιά του ανθρώπου»

Posted: Μαρτίου 31, 2010 in Ογκνιένοβιτς Βίντα
  • Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ,
  • Ελευθεροτυπία, Σάββατο 27 Μαρτίου 2010

Η 69χρονη Σέρβα Βίντα Ογκνιένοβιτς είναι μία γυναίκα ορχήστρα: συγγραφέας, σκηνοθέτις του θεάτρου, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, πρέσβειρα της Σερβικής Δημοκρατίας στην Κοπεγχάγη. Εχει βρεθεί στο τιμόνι του Εθνικού Θεάτρου τής Σερβίας, ενώ σήμερα κρατάει τη θέση του προέδρου της Εταιρείας Σέρβων Συγγραφέων.

Το πρώτο βιβλίο της που μεταφράστηκε στα ελληνικά -και το παρουσίασε η ίδια και ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος πριν από λίγες μέρες, στην Αθήνα- είναι η νουβέλα «Απιστίες» (μετάφραση Μαρίας Κεσίνη, «Μεταίχμιο»). Ενας αριστουργηματικός μονόλογος διακοσίων δέκα σελίδων μιας σαραντάχρονης γυναίκας, η οποία οδηγείται στην ψυχική διαταραχή ύστερα από συγκρούσεις με το οικογενειακό και εργασιακό περιβάλλον. Οταν χωρίσει θα νιώσει στο πετσί της την απόρριψη όχι μόνον από τον πρώην σύζυγο αλλά και από τις γυναίκες συναδέλφους, σ’ ένα σκληρό περιβάλλον επιβίωσης, όπως είναι ο εκδοτικός χώρος όπου εργάζεται.

  • Γιατί επιλέξατε να γράψετε μία νουβέλα, που από την πρώτη ώς την τελευταία σελίδα είναι ένας μονόλογος μιας σαραντάχρονης γυναίκας;

«Είναι το μοναδικό βιβλίο που έχω γράψει σε πρώτο πρόσωπο. Αυτό το θέμα θεώρησα ότι δεν μπορούσα να το γράψω διαφορετικά. Απαιτεί το κοντινό πλάνο, οπότε χρειάστηκε να πλησιάσω σε ανεπαίσθητη απόσταση το πρόσωπο που ήθελα να περιγράψω. Επέλεξα να μη θέσω άλλο πρόσωπο, που να διακόπτει την αφήγηση παρεμβαίνοντας και σχολιάζοντας. Σ’ αυτό το βιβλίο μου τίποτα δεν είναι τυχαίο. Στην πρώτη μορφή του είχε φτάσει τις πεντακόσιες σελίδες και αφαιρώντας έγινε λιγότερο από το μισό».

  • Εχετε αρνητική εικόνα για τους ανθρώπους που εργάζονται στον εκδοτικό χώρο.

«Ετσι έχουν τα πράγματα. Η ηρωίδα μου είναι απολύτως μόνη, επειδή την πρόδωσαν όλοι: και οι συνάδελφοί της και η οικογένειά της».

  • Θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι το βιβλίο διαχειρίζεται την έννοια της προδοσίας;

«Καταρρίπτει τη σημασία της ταυτότητας».

  • Καθόλου τυχαίο λοιπόν ότι η ηρωίδα σας αναφέρεται στις «Φονικές ταυτότητες» του δίγλωσσου Λιβανέζου συγγραφέα Αμίν Μααλούφ;

«Η Αμαλία Κόγιτς ψιθυρίζει συχνά δύο φράσεις του. Η πρώτη: «Η ταυτότητά μου είναι αυτή που με κάνει να μην είμαι ίδιος με κανέναν». Η δεύτερη: «Η ταυτότητα κάθε ατόμου αποτελείται από πλήθος στοιχείων, που προφανώς δεν περιορίζονται σε όσα είναι σημειωμένα στη ληξιαρχική πράξη γεννήσεως»».

  • Μπορούμε να ανακαλύψουμε στο βιβλίο κι ένα σχόλιο για τον φεμινισμό και για ό,τι ακολούθησε;

«Ηθελα να δείξω ότι αν και έχουμε μεγάλες ιδέες για τα πρόσωπα και τα ιστορικά γεγονότα, εντούτοις ο άνθρωπος είναι και παραμένει μόνος του. Και να εστιάσω στην εσωτερική διαδικασία του, πέρα από τις ιδέες και τις ιδεολογίες».

  • Οι νέες θεωρίες για τη λογοτεχνία, τη γλώσσα και τη γραφή βοήθησαν να βρούμε τον δρόμο προς την κατανόηση του κειμένου; Ή μένει πάντα κάτι, που δεν περνάει από την επιστημονική κατανόηση;

«Ολες οι θεωρίες και οι αναλύσεις είναι υπέρ τής λογοτεχνίας. Ομως, δεν αρκούν. Πρώτα γράφτηκαν τα λογοτεχνικά έργα και μετά γεννήθηκαν οι θεωρίες».

  • Στη λογοτεχνία υπάρχουν «μικρά» και «μεγάλα» θέματα;

«Οχι, δεν υπάρχουν «μεγάλα» ή «μικρά» θέματα. Υπάρχει μόνον καλή και κακή λογοτεχνία. Σκεφτείτε πόσα κακά βιβλία έχουν εκδοθεί, βασισμένα σε πολύ μεγάλα θέματα!»

Ενα παράδειγμα;

«Ενα τμήμα της σύγχρονης αμερικανικής λογοτεχνίας, η οποία ασχολείται με υπαρξιακά θέματα όπως τα μυστήρια, ο θάνατος, η αγάπη, μ’ έναν τρόπο εφήμερο και χαμηλού λογοτεχνικού επιπέδου. Μιλάω για τη λογοτεχνία που γράφεται με σκοπό να διασκεδάσει κάποιον που έχει να κάνει ένα υπερπόντιο αεροπορικό ταξίδι».

  • Τι χωρίζει την καλή από την εμπορική λογοτεχνία;

«Ισως δεν θα πρέπει να κάνουμε αυτόν τον διαχωρισμό. Η εμπορικότητα δεν είναι ορισμός του κακού βιβλίου. Τα «Εκατό χρόνια μοναξιάς» του Μάρκες μεταφράστηκαν σ’ όλες τις γλώσσες του κόσμου. Αναφέρομαι στη λογοτεχνία μιας χρήσης, που δεν την κρατάς στη βιβλιοθήκη σου και δεν επιστρέφεις σ’ αυτήν».

  • Πώς κατορθώνετε να ισορροπείτε μεταξύ της συγγραφής και της διπλωματικής σταδιοδρομίας;

«Το γεγονός ότι είμαι συγγραφέας και σκηνοθέτις δεν με δυσκολεύει να είμαι διπλωμάτις. Περισσότερο με βοηθάει. Το κοινό, που έχουν η συγγραφή και η διπλωματία, είναι η επικοινωνία».

  • Ζήσατε σε δύο διαφορετικά καθεστώτα και στο πέρασμα από τον σοσιαλισμό στην ελεύθερη αγορά. Θα θέλατε να κάνετε μια εκτίμηση;

«Για μένα ήταν βαρύ πλήγμα η διάσπαση της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Τα τραύματα μέσα μου δεν έχουν ακόμη ιαθεί. Πιστεύω ότι όταν μπουν όλες οι νέες δημοκρατίες στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ο χώρος αυτός θα αποκτήσει ξανά ενότητα πολιτική, εμπορική και πολιτισμική. Υπάρχει το πνεύμα τών λαών. Οι διαφορές τους είναι αυτές που τους κάνουν να ενδιαφέρεται ο ένας για τον άλλο».

  • Οι ΝΑΤΟϊκοί βομβαρδισμοί είναι μια παλιά ιστορία ή θα επανέρχεται διαρκώς στη μνήμη σας;

«Δεν λησμονάς αυτές τις εικόνες. Περισσότερο θυμάμαι τον Πύργο της τηλεόρασης, όταν σκοτώθηκαν πολλοί δημοσιογράφοι και πολίτες, καθώς και τις βομβαρδισμένες γέφυρες. Πείτε μου, πώς μπορείς να ξεχάσεις;»

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s