Αρχείο για 30 Μαρτίου, 2010

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ
  • Ελευθεροτυπία, Τρίτη 30 Μαρτίου 2010

  • «Οι Γερμανοί θα έπρεπε τη δική μας μύτη να τραβήξουμε και να σκουπίσουμε το δικό μας χαλάκι. Αλλά κι οι τερατώδεις ατασθαλίες των Ελλήνων είναι ασύλληπτες. Το μόνο πράγμα που, κατά τη γνώμη μου, θα μπορούσε να βοηθήσει στην παρούσα δεινή φάση είναι ο αναχαιτισμός του κεφαλαίου.

«Ο  Χορός συνιστά σήμερα το κέντρο της δουλειάς μου πάνω στην αρχαία  τραγωδία», λέει ο Χανσγκίντερ Χάιμε

«Ο Χορός συνιστά σήμερα το κέντρο της δουλειάς μου πάνω στην αρχαία τραγωδία», λέει ο Χανσγκίντερ Χάιμε

Σε σχέση με την Ευρώπη; Πρέπει να προωθήσουμε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Γιατί αυτό που παρακολουθούμε να διαδραματίζεται μοιάζει με ένα παιχνίδι που «πνίγει» τους Ελληνες. Είναι απορριπτέο και τουλάχιστον εξευτελιστικό για όσους το ενορχηστρώνουν».

Ο Χανσγκίντερ Χάιμε, ένας από τους μεγαλύτερους Ευρωπαίους θεατρανθρώπους, απ’ το «πρώτο καλημέρα» δεν μπορεί να κρύψει την αιχμηρή πολιτική του σκέψη. Φέρνει και τη γενέτειρά του προ των ευθυνών της για τον «βρόχο» γύρω απ’ τον λαιμό της παραπαίουσας Ελλάδας. Δεν δίνει βεβαίως άφεση αμαρτιών στην ελληνική «λαμογιά», όμως γνωρίζει πως πρέπει να διανεμηθούν οι «ποινές» σε όποιον αναλογούν. Κι εκτός ελληνικών συνόρων.

Αλλωστε, προτού ασχοληθεί με το θέατρο, είχε σπουδάσει κοινωνιολογία και φιλοσοφία. «Προίκα» που φάνηκε αργότερα στη σκηνή και επιπλέον στην εμμονή του με το αρχαίο ελληνικό δράμα.

Αυτές τις ημέρες πραγματοποίησε, στο πλαίσιο Διεθνούς Συμποσίου για το Αρχαίο Δράμα στο Ινστιτούτο Γκέτε της Αθήνας, τρίωρο βιωματικό εργαστήρι με τίτλο «Αντιγόνη του Σοφοκλή». Επέλεξε τη συγκεκριμένη τραγωδία διότι το καλοκαίρι πρόκειται να τη δουλέψει για έκτη φορά.

Τον Χάιμε τον γνωρίσαμε στην Αθήνα και τους Δελφούς αποκλειστικά με παραστάσεις αρχαίων ελληνικών τραγωδιών: την «Ηλέκτρα» του Ευριπίδη, τα «Θραύσματα» από έργα του Ευριπίδη και τους «Πέρσες» του Αισχύλου. Οι τελευταίοι, όπως και η περσινή παράσταση του συμπατριώτη του Γκότσεφ, ξεσήκωσαν το 1985 θύελλα αντιδράσεων. Ο Ξέρξης εμφανιζόταν με διχτυωτές κάλτσες και το φάντασμα του Δαρείου είχε την όψη Κάιζερ.

  • Εχετε δουλέψει με συγκινητική αφοσίωση την αρχαία τραγωδία. Αισθάνεσθε ότι έχετε «ξεκλειδώσει» τα μυστικά της, ιδίως, στο μείζον ζήτημα του Χορού;

«Οχι. Πάντοτε ο τρόπος δουλειάς είναι καινούργιος. Και κάθε παράσταση διαφορετική. Οπως για παράδειγμα συμβαίνει με την «Αντιγόνη», που φέτος θα δουλέψω για έκτη φορά. Αυτό που άλλαξε μες στον χρόνο είναι ότι ο Χορός σήμερα συνιστά το κέντρο της δουλειάς μου».

  • Με τα χρόνια δεν μετακινηθήκατε και σε άλλα ζητήματα της τέχνης σας;

«Εχουν αλλάξει πολλά στον τρόπο που βλέπω το θέατρο. Σχεδόν όλα. Ποτέ δεν είχα όμως μια παγιωμένη θεωρία. Για παράδειγμα, δουλεύω διαφορετικά στην Καλκούτα απ’ ό,τι στο Λουντβιχσχάφεν, τη θεατρική βάση μου. Εργάζομαι αλλιώτικα σήμερα σε σχέση με πριν από 20 χρόνια. Βέβαια, κατ’ αυτό τον τρόπο άλλαξαν όλη η γνώση και η «θεωρία» μου. Οφείλει η «θεωρία» να μεταλλάσσεται για να πλησιάζει τον άνθρωπο».

  • Θεωρείτε το θέατρο ως τον τόπο όπου μπορεί κανείς να συζητήσει για νέα κοινωνικά μοντέλα. Είναι μια υπεραισιόδοξη θέση.

«Σε κάθε περίπτωση το θέατρο πρέπει να αντιμετωπίζει την κοινωνία, να την αλλάζει. Να προσπαθεί να προσελκύει το άτομο προκειμένου να αντιμετωπίσει τον εαυτό του και να οδηγηθεί στην αυτογνωσία. Ολα άλλαξαν στις σύγχρονες κοινωνίες δυσχεραίνοντας τις συνθήκες για το θέατρο».

  • Τι ευθύνεται κυρίως;

«Δεν θα ονοματίσω ως πρώτο αίτιο το χρήμα -αν και σχετίζεται πολύ με την αποδοχή της θεατρικής δουλειάς μας. Παρ’ όλο που απειλείται οικονομικά, το γερμανικό θέατρο παραμένει σημαντικό και επίκαιρο, ένα θέατρο που ακόμα επηρεάζει τους ανθρώπους. Η εμπορευματοποίησή του είναι τεράστια και πρέπει να αγωνίζεσαι μέρα και νύχτα. Ούτως ή άλλως ζούμε σε δύσκολες εποχές. Και στην Αθήνα πρέπει να αλλάξει το θέατρο, όπως στο Λουντβιχσχάφεν, όπου εργάζομαι. Ενα σημείο, που αφορά τη διαρκώς αυξανόμενη δυσκολία να κάνεις σήμερα θέατρο με αιχμή, είναι η ολοένα αυξανόμενη παραμόρφωση των ψυχών μας. Δεν ισχύει αυτό που ξέραμε πριν από 20 χρόνια. Πρέπει να βρεις νέους τρόπους προσέγγισης του κοινού».

  • Δηλαδή;

«Η σκηνική δουλειά πρέπει να τροποποιηθεί, με στόχο την ενδυνάμωση της επίδρασης του καλλιτέχνη, που εμφανίζεται μπροστά στο κοινό ζωντανός. Η αληθινή ζωή είναι παράμετρος που μόνο στο θέατρο υπάρχει κι όχι στις τετράγωνες οθόνες».

  • Ποιοι πηγαίνουν στο θέατρο; Το παραδοσιακό θεατρικό κοινό έχει εν μέρει συνείδηση των αιτημάτων της σκηνής ακόμη και για μια «ουτοπία». Οι υπόλοιποι;

«Το θέατρο είναι κάτι τόσο φανταστικό. Καταφεύγουν σ’ αυτό πολύ λίγοι άνθρωποι. Και από αυτούς οι περισσότεροι μπερδεύουν την ουτοπία, που έτσι κι αλλιώς είναι κάτι ανέφικτο. Ομως το ταξίδι και όχι ο προορισμός αξίζει τον κόπο. Σε κάθε παράσταση το ερώτημα πρέπει να τίθεται διαφορετικά. Για ποιες ηλικιακές ομάδες και για ποιες κοινωνικές διαστρωματώσεις μιλάμε; Ποιες προϋποθέσεις και ποια κατάλοιπα μόρφωσης υπάρχουν; Δεν μπορούμε να προϋποθέσουμε σήμερα τη γνώση των αρχαίων κειμένων. Καθώς ο αστός κοντεύει να εκλείψει, αναρωτιέμαι κι εγώ πού μπορεί το θέατρο να αγκυροβολήσει;».

  • Ποια είναι η «κληρονομιά» σας από τη θητεία σας δίπλα στον Ερβιν Πισκάτορ;

«Η πολιτική ευθύνη ολόκληρης της έως σήμερα δουλειάς μου, ο σεβασμός απέναντι στην ποιότητα του κειμένου, η προσοχή στις συναναστροφές με ανθρώπους πάνω στη σκηνή». *