Δύσκολα μπορεί κάποιος ν’ αγαπήσει τον Ιψεν

Posted: Οκτώβριος 14, 2009 in Φόσε Γιον

«Εχετε μια ωραία χώρα. Τουλάχιστον ωραία ως «σκηνικό»». Είναι κάτι που γνωρίζει από «πρώτο χέρι» ο κορυφαίος 50χρονος Νορβηγός δραματουργός Γιον Φόσε. Το 1985 ξεχειμώνιασε στην Αθήνα. «Ετσι κι αλλιώς, επειδή όπως κάθε μορφωμένος Ευρωπαίος έχω σπουδάσει συγκριτική λογοτεχνία και φιλοσοφία, έχω στενή σχέση με την Ελλάδα».

Ιωσήφ Πολυζωίδης, ο άνδρας, που βρίσκεται αντιμέτωπος ξαφνικά με Αυτήν, τη Γαλήνη Λυμπεροπούλου, και Αυτόν, τον Πέτρο Αλατζά, στο σκοτεινό σύμπαν που στήνει ο Φόσε

Ιωσήφ Πολυζωίδης, ο άνδρας, που βρίσκεται αντιμέτωπος ξαφνικά με Αυτήν, τη Γαλήνη Λυμπεροπούλου, και Αυτόν, τον Πέτρο Αλατζά, στο σκοτεινό σύμπαν που στήνει ο Φόσε

Ισως αυτός να είναι και ο λόγος που ο σημαντικότερος εν ζωή Σκανδιναβός θεατρικός συγγραφέας, μοναδικός «διάδοχος» για πολλούς του Ιψεν (έχει τιμηθεί και με το βραβείο Ιψεν), παρακολουθεί ζεστά την επικαιρότητά μας. Γνωρίζει τι συνέβη στην Αθήνα τον περασμένο Δεκέμβριο. Εχει άποψη και για τους Ελληνες πολιτικούς.

Αυτό τον καιρό παρουσιάζεται στο θέατρο «Χώρα» από την ομάδα «Κυανούς Λέων» (σε σκηνοθεσία του Λ. Γιοβανίδη) το θεατρικό του «Κάποιος θα ‘ρθει». Τους τρεις ήρωες υποδύονται οι Πέτρος Αλατζάς, Γαλήνη Λυμπεροπούλου και Ιωσήφ Πολυζωίδης.

Φυσικά ο Φόσε είναι παλιός γνώριμος της ελληνικής σκηνής. Μας πρωτοσύστησε τον μινιμαλιστικό, γεμάτο υπαινιγμούς θεατρικό λόγο του η Πειραματική Σκηνή του «Τέχνης» με το «Παιδί», ακολούθησε το «Αμόρε» με τον «Χειμώνα» κι έπειτα το «Επί Κολωνώ» («Κοιμήσου, γλυκό μου παιδάκι») και το «Πορεία» («Είμαι ο άνεμος»).

«Η γραφή μου έχει περισσότερη σχέση με τη νύχτα παρά με τη μέρα. Ιδίως με το φως της νύχτας», υποστηρίζει ο Γιον Φόσε

«Η γραφή μου έχει περισσότερη σχέση με τη νύχτα παρά με τη μέρα. Ιδίως με το φως της νύχτας», υποστηρίζει ο Γιον Φόσε

  • Είναι εύκολο να επιτυγχάνετε την ισορροπία μεταξύ πρόζας και ποίησης;

«Είμαι ποιητής σε οτιδήποτε γράφω. Δεν προήλθα απλώς από την ποίηση».

  • Η ελλειπτικότητα της θεατρικής πρόζας σας, το γεγονός ότι οι παύσεις και οι ανάσες είναι ψηφίδες του λόγου, συνδέεται με αυτό;

«Ναι. Οταν έγραψα το πρώτο έργο μου, το «Κάποιος θα ‘ρθει», χρησιμοποίησα για πρώτη φορά τη σιωπή ως μέσο για τη διατύπωση νοημάτων. Τα έργα είναι σαν τα αρνητικά των φωτογραφιών. Ισως το πιο σημαντικό να εκφράζεται διά της μη διατύπωσής του. Στις παύσεις. Για μένα έτσι κι αλλιώς το θέατρο, σε μεγάλο βαθμό, αφορά το αόρατο».

  • Πώς πρωτοπήρατε απόφαση να γράψετε ένα θεατρικό;

«Βιοπορίζομαι ως ελεύθερος συγγραφέας. Σε μια περίοδο που είχα ανάγκη από χρήματα, μου ζήτησαν να γράψω την αρχή ενός θεατρικού έργου και τη σύνοψη του υπόλοιπου. Επειδή μισώ τις συνόψεις -είναι το εκ διαμέτρου αντίθετο της ποίησης- έγραψα όλο το έργο. Ηταν η αρχή».

  • Ποιες είναι οι απαιτήσεις της θεατρικής γραφής;

«Πρέπει να είναι ακριβής. Τα έργα μου έχουν κλειστή φόρμα, παραπλήσια στη μουσική. Μ’ ενδιαφέρει η ακρίβεια, η οποία όμως θα δώσει στο κείμενο φτερά. Αυτή η διπλή πλευρά, η τρομακτική ακρίβεια και η δυνατότητα της «απογείωσης», είναι η πρόκληση».

  • Ο συγγραφέας πρέπει να δίνει απαντήσεις;

«Καμία. Πρέπει να δημιουργεί τις συνθήκες για τις απαντήσεις. Ενα ποίημα δεν πρέπει να σημαίνει, αλλά να υπάρχει».

  • Βασικό θέμα των έργων σας είναι ο θάνατος. Εμμονή;

«Γράφοντας για τη ζωή, ταυτόχρονα γράφεις για το θάνατο. Δεν υπάρχει τίποτα προσωπικό σ’ αυτό. Δεν είμαι αυτοβιογραφικός συγγραφέας. Μάλλον ένας υπαρξιστής ποιητής είμαι».

  • Σας θεωρούν πεσιμιστή. Εχετε φτάσει στο σημείο να παραδεχτείτε ότι το «Κάποιος θα ‘ρθει» είναι «το πιο χαρούμενο έργο που έχω γράψει ποτέ».

«Ειρωνικά ίσως το είπα. Ως άνθρωπος δεν είμαι ούτε αισιόδοξος ούτε απαισιόδοξος».

  • Οι χαρακτήρες του έργου μοιάζουν με φαντάσματα. Είναι πρόθεσή σας να γίνονται σύμβολα;

«Απεχθάνομαι τη συμβολική γραφή. Οι ήρωές μου είναι περισσότερο «ήχοι» παρά «ψυχές»».

  • Το ζευγάρι του «Κάποιος θα ‘ρθει» αποφασίζει να απομακρυνθεί από τους συνανθρώπους του για να ζήσει στην απομόνωση. Τι κάνει τη σχέση του τόσο ευάλωτη;

«Το ότι αγαπά ο ένας τον άλλο».

  • Τότε γιατί ένα «τρίτο» πρόσωπο εμφανίζεται ως μία απειλή;

«Είναι το άτομο από το οποίο προσπαθούν να ξεφύγουν. Γιατί στο βάθος, είναι ο θάνατος».

  • Σας απασχολεί το πώς ανεβαίνουν τα θεατρικά σας;

«Και ναι και όχι. Τα έργα μου μπορούν να ανεβούν καλά με πολλούς τρόπους. Μπορούν να ανεβούν άθλια αμέτρητες φορές. Εγώ πάντως τα σκέφτομαι σαν μελωδίες που μπορούν να τραγουδηθούν σε πολλές γλώσσες: ροκ, τζαζ, κλασικές κ.ο.κ. Ολες μπορούν να λειτουργήσουν θαυμάσια, όπως και το αντίθετο. Αυτό είναι το θέατρο. Κι ένας απλός κανόνας: Ενα καλό έργο πρέπει να έχει τη δυνατότητα να γίνεται καλύτερο επί σκηνής και όχι μέσω της απλής ανάγνωσής του».

  • Θεωρείστε ο διάδοχος του Ιψεν. Δεν είναι τεράστιο φορτίο;

«Με συγκρίνουν με τον Ιψεν αλλά είναι άδικο. Και για τους δυο. Ο Ιψεν είναι σπουδαίος συγγραφέας. Θαυμάζω το έργο του, αλλά δεν το αγαπώ. Δύσκολα κάποιος μπορεί να αγαπήσει τα γραπτά του. Είναι δαιμονικός και καταστροφικός».

* Εως 18 Οκτωβρίου. Απόψε εκτάκτως προστίθεται μία παράσταση. *

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2009
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s