Αρχείο για 18 Μαΐου, 2009

«Δεν φοβάμαι την Επίδαυρο»

«Σκηνοθέτης της Χρονιάς», «σκηνοθέτης σταρ» είναι μερικοί μόνο από τους χαρακτηρισμούς που συνοδεύουν το μύθο του Βούλγαρου σκηνοθέτη, ο οποίος από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 ζει κι εργάζεται στη Γερμανία και την Αυστρία με το κοινό και τους κριτικούς να αποθεώνουν τις παραστάσεις του. Εμείς θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε εδώ, στο Εθνικό Θέατρο, τη «Μηχανή Αμλετ» του Χάινερ Μίλερ και τους «Πέρσες» του Αισχύλου στην Επίδαυρο. Τον Ντίμιτερ Γκότσεφ τον συνάντησα ένα ζεστό μεσημέρι μετά την πρόβα του σε μια ταβέρνα στο Γκάζι με διάθεση καλοκαιρινή.

  • Εμαθα ότι ήταν όνειρό σας να ανεβάσετε παράστασή σας στην Επίδαυρο.

Είμαι πολύ πιο ευτυχισμένος από πολλούς Γερμανούς καλλιτέχνες, που ούτε να σκεφτούν μπορούν μια τέτοια προοπτική.

  • Πέρσι ο Ματίας Λάνχοφ ανέβασε τον «Φιλοκτήτη» του Χάινερ Μίλερ στη Μικρή Επίδαυρο και κατά την ώρα της παράστασης διαμαρτυρήθηκε για τις απαγορεύσεις που του επέβαλε το ΚΑΣ.

Προσωπικά δεν έχω κανένα πρόβλημα με την οποιαδήποτε απαγόρευση. Είμαι συνηθισμένος να δέχομαι αρνήσεις, αλλά έχω μάθει να παλεύω τα πράγματα μέσα από τις δυσκολίες τους. Οσον αφορά τη δική μας παράσταση, θα ήταν χρήσιμο αν βοηθούσε το υπουργείο Πολιτισμού.

  • Είδα τους «Πέρσες» σας στο Βερολίνο, στο Deutches Theater, και το σκηνικό σας ήταν εξαιρετικά λιτό. Μόνο ένας μετακινούμενος τοίχος. Τι προβλήματα σας έχει δημιουργήσει αυτή η σκηνογραφική σύλληψη με τις εδώ αρχαιολογικές αρχές;

Είναι όντως λιτό το σκηνικό μας. Και σε καμία περίπτωση δε θα πάμε στην Επίδαυρο για να «φτύσουμε» πάνω στην παράδοση τόσων αιώνων. Αντιθέτως, θέλουμε να παρουσιάσουμε μια παράσταση ακόμα πιο λιτή σε σχέση με εκείνη του Βερολίνου, ακόμα πιο «γυμνή», έτσι όπως συνήθιζαν να είναι οι παραστάσεις τότε. Στην παράσταση της Επιδαύρου ο τοίχος θα είναι μεγαλύτερων διαστάσεων για να προσαρμοστεί στην κλίμακα του αρχαίου θεάτρου και τίποτα άλλο. Το υπόλοιπο σκηνικό θα είναι το φυσικό κάλλος του περιβάλλοντος χώρου.

  • Στη γερμανική εκδοχή των «Περσών» είχατε μόνο τέσσερα άτομα στη διανομή. Εδώ, θα έχετε δεκαεννέα. Ποιες άλλες αλλαγές σκέφτεστε να κάνετε;

Κατ’ αρχάς να διευκρινίσουμε πως δεν πρόκειται για επανάληψη της παράστασης του Deutches Theater. Δεν μου αρέσει να επαναλαμβάνομαι, εξάλλου. Εδώ κρατάμε κάποιες βασικές δομές εκείνης της παραγωγής και διερευνούμε περαιτέρω κάποιες θεματικές ενότητες με τους Ελληνες ηθοποιούς. Πιο συγκεκριμένα, θα έχουμε ένα χορό όχι ανδρών αλλά οκτώ γυναικών, ενώ τον Αγγελιαφόρο θα υποδύονται εφτά άντρες.

  • Στη «Μηχανή Αμλετ» θα παίζετε κι εσείς ο ίδιος. Ποια η διαφορά όταν βρίσκεστε κάτω από τη σκηνή ως σκηνοθέτης και πάνω σε αυτή ως ηθοποιός;

Οταν είμαι από κάτω ζηλεύω τους ηθοποιούς που βρίσκονται εκεί πάνω. Αλλά όταν ανεβαίνω εγώ στη σκηνή, ε, τότε είναι η δική τους σειρά να ζηλέψουν (γελάει).

  • Με τον Χάινερ Μίλερ σάς συνέδεε βαθιά φιλία. Τι είδους άνθρωπος ήταν;

Ο Μίλερ ήξερε από ουίσκι, κάτι που κατάφερα να το μάθω κι εγώ δίπλα του (γελάει). Ο Μίλερ, με ή χωρίς ουίσκι, ήταν ανεξάντλητος.

  • Θα επιχειρήσω μια τολμηρή προσέγγιση κι εγώ. Θα μπορούσαμε να παραλληλίσουμε, μεταφορικά μιλώντας, την πυκνότητα και το άρωμα ενός καλού malt ουίσκι με το έργο του Μίλερ;

Ακριβώς. Αυτό που ενώνει τον Μίλερ με τον Αισχύλο είναι ένα καλό ουίσκι, αυτή η πυκνότητα νοημάτων ή αρωμάτων.

  • Ο μετεωρισμός του Αμλετ περιγράφει τη δική σας υπαρξιακή θέση;

Και βάλε. Εκφράζει την απογοήτευσή μου για τη ματαίωση κάθε ελπίδας σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Και η «Μηχανή Αμλετ» και οι «Πέρσες» μιλούν για την ήττα και την απώλεια, τη σύγχρονη κατάσταση του ανθρώπου.

  • Για τη βαθιά πολιτισμική κρίση κάτω από το παγόβουνο της οικονομικής ύφεσης;

Σίγουρα. Οσο για την οικονομική κρίση, είμαστε παλαιοί γνώριμοι, καθώς προσωπικά βρισκόμουν σε μόνιμη οικονομική κρίση χρόνια πριν. Δεν με φοβίζει λοιπόν η όποια οικονομική κρίση. Αυτό που διαπραγματεύομαι από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου είναι η προσωπική μου, υπαρξιακή κρίση. Κι έχω μάθει να την ευχαριστιέμαι. Ο πολιτισμός μας ήταν πάντα σε κρίση. Είναι ευτυχία το ότι βρισκόμαστε ακόμα εν καιρώ κρίσης. Μόνο έτσι μπορούμε να βγούμε από τη νηνεμία της αρμονίας. Νομίζω πως η κρίση, η σύγκρουση, ο θυμός είναι υλικά τέχνης και πολιτισμού. Δεν είμαστε λοιπόν θύματα της κρίσης. Εργαζόμαστε σκληρά και περνάμε στην επόμενη κρίση.

  • Τι σας κάνει ευτυχισμένο;

Ενα καλό τσίπουρο. Και μια καλή πρόβα.

  • Κι όταν η πρόβα δεν εξελίσσεται σύμφωνα με τις προσδοκίες σας;

Πηγαίνω στο μπαρ με τους ηθοποιούς και όλα λύνονται την επόμενη μέρα. Δεν είμαστε αλκοολικοί, φυσικά. Είμαστε κάτι χειρότερο. Κροκόδειλοι.

  • Κροκόδειλοι όπως Βαλκάνιοι;

Τέλεια παρομοίωση. Ναι, εδώ στην Ελλάδα νιώθω πολύ οικεία, Βαλκάνιος γαρ. Ακούω ρεμπέτικα, βλέπω τους ανθρώπους γύρω μου, δουλεύω με πολύ καλούς Ελληνες ηθοποιούς και νιώθω ευτυχισμένος. Τα Βαλκάνια είναι η πατρίδα μου.

  • Τη δεκαετία του ’60 η Ελλάδα ήταν για τους ξένους «ήλιος, θάλασσα, Ωνάσης, Κάλλας». Σήμερα ποια είναι η εικόνα της Ελλάδας στο εξωτερικό;

Χαίρομαι που υπάρχει ακόμα το μπλε εδώ.

  • Εχει χαθεί όμως το πράσινο, ειδικά μετά τις πρόσφατες πυρκαγιές.

Η ανθρωπότητα παλεύει με ό,τι έχει εξαφανιστεί. Παλεύει με τις επιθυμίες της, τις νοσταλγίες της. Ο Μίλερ γράφει σε ένα ποίημά του: «Και η αλήθεια σιγανή και αβάσταχτη». Αυτό το σχόλιο για την αλήθεια, αυτός ο στίχος θα έπρεπε να είναι ένας στόχος για το θέατρο. Ενα από τα ζητούμενά μου σε αυτή την παράσταση είναι να ακουστεί αυτή η αλήθεια. Σιγανή και αβάσταχτη. Να ακουστεί η σιωπή.

  • Φοβάστε το κοινό της Επιδαύρου; Πέρσι με τη «Μήδεια» του Βασίλιεφ αντέδρασε αρκετά έντονα.

Οχι, δεν το φοβάμαι. Είμαι καλός άνθρωπος και δεν ήρθα να βλάψω κανέναν. Επιπλέον, είμαι Βούλγαρος. Δεν είμαι ούτε Γερμανός ούτε Ρώσος. Κι από την πλευρά της μητέρας μου κατάγομαι από τη Μακεδονία, τη Θεσσαλονίκη.

  • ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΛΑΤΣΟΥ, Ελεύθερος Τύπο, Κυριακή, 17.05.09