Αρχείο για 9 Μαΐου, 2009

  • Για τέταρτη χρονιά στο τιμόνι του Ελληνικού Φεστιβάλ ο πρόεδρός του ούτε επαναπαύεται στις δάφνες του ούτε είναι διατεθειμένος να γίνει «εικόνα» των φανατικών και μεταμοντέρνων. Κι αν κάποιες από τις φετινές επιλογές του παραξένεψαν, ο ίδιος λέει: «Οψόμεθα»
  • Μια ψηλόλιγνη κοπέλα περιμένει στην είσοδο των γραφείων. Η αρμόδια υπάλληλος την ενημερώνει και της δίνει να δοκιμάσει (σε Medium και Large) δύο από τα πράσινα, κοντομάνικα τισέρτ, με τα διακριτικά «Ελληνικό Φεστιβάλ» που οφείλουν να φορούν οι ταξιθέτες. Φυσικά. Το Ελληνικό Φεστιβάλ, διανύοντας την 4η χρονιά του με την προεδρία του Γιώργου Λούκου, βρίσκεται προ των -θερινών- πυλών. Αλλά η προετοιμασία των νέων ταξιθετών είναι από τα απλούστερα, μάλλον, διεκπεραιωτικά θέματα…

«Δεν έχω σκεφτεί να φύγω. Αν όμως το κάνω, θα το κάνω χωρίς δηλώσεις» λέει ο Γιώργος Λούκος

«Δεν έχω σκεφτεί να φύγω. Αν όμως το κάνω, θα το κάνω χωρίς δηλώσεις» λέει ο Γιώργος Λούκος

Για τα πολυπλοκότερα ρωτάμε τον Γιώργο Λούκο που όχι μόνο έχει αρχίσει να συνηθίζει τον «Μπέκετ» της νεοελληνικής ζωής, αλλά με ορισμένες όψεις του ομολογεί ότι διασκεδάζει. Με άλλες μπορεί και να συγκινηθεί. Δεν θυμώνει ποτέ; Παραμένει ψύχραιμος και προφανώς, όταν χρειάζεται εξασκεί το χιούμορ του. Οπως π.χ. όταν, αυτός που κινείται διαρκώς μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας, ομολογεί ότι τον ακριβότερο καφέ τον έχει πιει στην Αθήνα. Αν τα 5,5 ευρώ για ένα εσπρεσάκι δεν τον θυμώνουν, τότε…

  • Με το σίριαλ του Λυκαβηττού δεν έχετε θυμώσει;

«Οχι ακόμα! Αυτές τις μέρες θα κάνουμε μια σύσκεψη. Περιμένω να… θυμώσω μετά».

  • Ο «Μπέκετ» της νεολληνικής ζωής δεν σας έχει κουράσει;

«Το γεγονός ότι πηγαινοέρχομαι είναι μια μεγάλη δύναμη. Οταν μια κατάσταση με κουράζει, φεύγω και ξεκουράζομαι -χωρίς να σημαίνει ότι έξω δεν δουλεύω πολύ. Αλλά με διασκεδάζει κιόλας ο Μπέκετ της ελληνικής ζωής. Κάποιες όψεις του είναι πολύ ευχάριστες εκπλήξεις. Πχ. τα αντανακλαστικά του ελληνικού κοινού: υιοθέτησε πράγματα που μέχρι τότε δεν έβλεπε ποτέ, με μια εκπληκτική ταχύτητα. Το γαλλικό κοινό θα ήθελε πολύ περισσότερο χρόνο. Υστερα, ο Τύπος έχει έναν ειλικρινή ενθουσιασμό. Στο εξωτερικό ορισμένοι είναι πολύ συγκρατημένοι, «δυσκοίλιοι», φοβούνται μήπως φανούν υπέρ το δέον ενθουσιώδεις».

  • Αντιστοίχως, όμως, σας έχουν προσάψει ότι ως Ελληνας του εξωτερικού ενθουσιάζεστε κι εσείς εύκολα π.χ. με το ελληνικό τραγούδι…

«Αυτό που θα ‘πρεπε να σκεφτούν ορισμένοι συνάδελφοί σας (γιατί διάβασα κάτι ανυπόστατα σχόλια ότι «δεν θα πρέπει το δημόσιο χρήμα να δίνεται στις δισκογραφικές εταιρείες») είναι ότι το ελληνικό τραγούδι όχι μόνο δεν στοιχίζει, αλλά φέρνει λεφτά στο φεστιβάλ, εν αντιθέσει με την κλασική μουσική, για την οποία χάνουμε λεφτά. Πρόπερσι π.χ. οι δύο συναυλίες της Χαρούλας Αλεξίου ήταν sold out και γι’ αυτό προσθέσαμε και μια τρίτη. Η ίδια πήρε ελάχιστα χρήματα γι’ αυτήν, το φεστιβάλ όμως έβγαλε αρκετά για να μπορέσει να πληρώσει μια κλασική ορχήστρα που άφησε κατά 60% άδειο το Ηρώδειο».

  • Υπάρχει όμως και η άποψη ότι το φεστιβάλ, για να εκπαιδεύσει μουσικά το κοινό, οφείλει να στηρίζει ό,τι δεν μπορεί ή δεν θέλει να στηρίξει ένας ιδιωτικός φορέας.

«Αυτό, εν μέρει, το κάνουμε. Αλλά ας μας πουν οι διαφωνούντες, κατά τη γνώμη τους, σε τι ποσοστό θα οφείλαμε να το εφαρμόζουμε; Πέρυσι π.χ. στο αφιέρωμα στον Μπάρτοκ, δεν είχαμε κόσμο, παρότι είχαμε κάνει μια σχετική προβολή. Πόσα λεφτά παραπάνω έπρεπε να ξοδέψουμε στη διαφήμιση για να πείσουμε τους Ελληνες να ακούσουν Μπάρτοκ αν δεν θέλουν; Δεν έχουμε σκοπό να αλλάξουμε την ψυχολογία του Ελληνα. Ούτε μπορούμε να τον υποχρεώσουμε βιαίως ν’ αγαπήσει το μπαρόκ και να εγκαταλείψει το ελληνικό τραγούδι. Του προτείνουμε, όμως, ορισμένα πράγματα που ελπίζω πως θα τον αλλάξουν λίγο λίγο. Κι άλλωστε τέτοια μουσική διαμάχη δεν υπάρχει αλλού -ούτε έχει λόγο να υπάρχει. Στην Ισπανία κανείς δεν λέει «να μην ακούμε φλαμένκο, αλλά μόνον κλασική μουσική»».

  • Επιστρέφω σε όσα μας θυμώνουν. Π.χ. το θέμα της Πειραιώς: δεν σας την παραχωρούν επιτέλους…

«Μας είπαν ότι φέτος θα αγοράσει τον χώρο το υπουργείο Πολιτισμού για το φεστιβάλ. Βέβαια μας το ‘χουν πει κι άλλοτε. Ελπίζω, τουλάχιστον, αυτή τη φορά, να το κάνουν. Δεν ξέρω πόσοι από τον πολιτικό κόσμο έχουν συνειδητοποιήσει τι συμβαίνει με την Πειραιώς, γιατί οι περισσότεροι πολιτικοί δεν έρχονται. Δεν έχουν άμεση σχέση οι περισσότεροι από τον πολιτικό κόσμο με τον πολιτισμό.

  • Στους καινούργιους χώρους είναι και ο «Παρνασσός». Πώς τον σκεφτήκατε;

«Κάπου είχα διαβάσει ότι είναι κρίμα να μην αξιοποιείται. Πήγαμε και τον επισκεφτήκαμε την εποχή που γίνονταν εργασίες συντήρησης. Ως… «Ελληνας του εξωτερικού» συγκινήθηκα μάλιστα απ’ όλες αυτές τις παλιές φωτογραφίες των πολιτικών και των διανοουμένων της εποχής. Θέλησα να δω πώς λειτουργεί αυτός ο χώρος στο κέντρο της Αθήνας».

  • Ενα από τα γερά φεστιβαλικά χαρτιά φέτος είναι το πρόγραμμα της Επιδαύρου…

«Γηράσκω αεί διδασκόμενος. Αν υπάρχει μια ευχαρίστηση σ’ όλες τις δουλειές, είναι ότι σταδιακά μαθαίνουμε να τις κάνουμε κάπως καλύτερα -αλλά ποτέ τέλεια. Φέτος λοιπόν οι δημοσιογράφοι λένε ότι είναι γερό χαρτί η Επίδαυρος…».

  • Εσείς γιατί πιστεύετε ότι επισημάνθηκε αυτό;

«Ισως επειδή έρχονται τρεις ξένοι θίασοι και ονόματα όπως οι Ζαν Μορό, Ελεν Μίρεν, Ιθαν Χοκ. Δεν σημαίνει, όμως, υποχρεωτικά ότι ως πρόταση θα είναι η καλύτερη. Φέτος π.χ. η «Φαίδρα» δεν έχει ανέβει ακόμα στο Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας. Μπορεί να είναι εχέγγυο ότι ο Νίκολας Χάιτνερ είναι καλός σκηνοθέτης κι ότι πρωταγωνιστεί η Ελεν Μίρεν, αλλά δεν ξέρουμε σίγουρα αν θα λειτουργήσει στην Επίδαυρο. Κι επίσης δεν ξέρουμε αν θα λειτουργήσει η μεταφορά του Σέξπιρ, που είδα στη Νέα Υόρκη και μου άρεσε. Ενδιαφέρουσες θεωρώ πάντως φέτος και όλες τις ελληνικές προτάσεις».

  • Υπαινιχθήκατε πιέσεις που άσκησαν οι ντόπιοι για να παραμείνει ο αριθμός των παραστάσεων στις 8. Τέτοιου είδους πιέσεις έχετε δεχτεί κι από άλλους;

«Την πρώτη χρονιά είχαμε κάνει στην Επίδαυρο 6 Σαββατοκύριακα αντί για 8. Αποτέλεσμα; Πρόσθεσαν άλλα δύο ως παραχωρήσεις κι ο Τύπος όλο αυτό το χτύπησε. Κι όντως είχα δεχτεί τότε πιέσεις κι από τη Νομαρχία που ήθελε περισσότερες παραστάσεις για τουριστικούς λόγους. Γενικά όμως δέχομαι πολύ λιγότερες πιέσεις από άλλους -ίσως γιατί έρχομαι από το εξωτερικό. Δεν είναι, όμως, αυτό το πρόβλημα της Επιδαύρου».

  • Ποιο είναι;

«Οι συνεργασίες. Το φεστιβάλ οφείλει να δείχνει πρωτογενείς ελληνικές παραγωγές, για τις οποίες κάποιος πρέπει να πληρώσει. Αλλά για να έχεις συμπαραγωγούς, πρέπει να υπάρχουν θεσμοί με λεφτά και διάθεση. Αν 3-4 ΔΗΠΕΘΕ αποφάσιζαν να βάλουν από 50.000 ευρώ το καθένα, θα έβαζα κι εγώ άλλα 200.000 και με 400.000 θα κάναμε μια παράσταση. Αλλά αυτό είναι αδύνατο, γιατί τα 4 ΔΗΠΕΘΕ έχουν 4 διευθυντές που θέλουν όλοι να κάνουν τη σκηνοθεσία».

  • Εξαρχής καταστήσατε σαφές ότι οι άλλοτε «αυτονόητοι» του φεστιβάλ θα χάσουν το αυτονόητο, όχι όμως και την πρόσβαση εφόσον σας κάνουν μια πρόταση ενδιαφέρουσα…

«Για ποιους το λέτε αυτό;».

  • Για τα ΔΗΠΕΘΕ, τη Λαϊκή Ορχήστρα Μίκης Θεοδωράκης κ.ά.

«Εισέπραξα ήδη κάποιες επιφυλάξεις. Υπήρξαν π.χ. άνθρωποι που μου μίλησαν για το ΔΗΠΕΘΕ της Κοζάνης. Δεν ντρέπομαι να πω ότι δεν ξέρω τη σκηνοθετική δουλειά του Γιάννη Καραχισαρίδη. Ηταν όμως επί 5 χρόνια διευθυντής αυτού του θεσμού. Και όταν μου κάνει μια πρόταση, το θεωρώ χειρονομία αβρότητας, να μην τον αποκλείσω. Εχει αυτή τη θέση και θέλει να κάνει κάτι με δύο ηθοποιούς πολύ γνωστούς και δημοφιλείς, τον Κιμούλη και τον Πιατά, σ’ ένα χώρο που τους χρειάζεσαι για να γεμίσεις, μ’ ένα έργο που δεν είναι τυχαίος· τον «Δον Κιχώτη». Εάν όντως είναι συμβατικός ως σκηνοθέτης, όπως κρίνουν μερικοί, εγώ έχω να πω ότι κι οι συμβατικοί έχουν ίσα δικαιώματα με τους μεταμοντέρνους και στην επιτυχία και στην αποτυχία. Διάβασα επίσης ένα αρνητικό σχόλιο επειδή ο Μπέζος και παίζει και σκηνοθετεί, ενώ δεν είναι σκηνοθέτης. Για όλα αυτά, οψόμεθα».

  • Τα οικονομικά του φεστιβάλ πώς είναι;

«Δεν είναι καλά, γιατί τα χρήματα που δώσαμε για τα έργα στην Πειραιώς, δεν μας επεστράφησαν ποτέ. Οταν πρωτόρθα, είχα την τύχη να υπάρξει υπέρ του φεστιβάλ μια αύξηση του τακτικού προϋπολογισμού -επειδή ακριβώς κάνουμε πολλές πρωτογενείς παραστάσεις. Τελικά ,ίσως, θα πρέπει να κάνουμε λιγότερες. Αλλά κι εκείνοι πρέπει να μας δώσουν ορισμένα χρήματα ώστε να μπορέσουμε να πληρώσουμε κάποια χρέη κι ας κάνουμε κι ένα μικρότερο φεστιβάλ. Ηδη φέτος είδατε πως είναι συντομότερο κατά 15 μέρες. Του χρόνου, αν τα οικονομικά μας συνεχίσουν να είναι έτσι, μπορεί να διαρκεί μόνο ένα μήνα». *

  • Ο συγγραφέας μιλάει για Το Κίτρινο Σκυλί που εμπνεύστηκε από την πρόσφατη ιστορία της μαχητικής συνδικαλίστριας: ένας μονόλογος στο Από Μηχανής Θέατρο

  • Εν θερμώ: Πώς αλλιώς εξηγείται η ταχύτητα της γραφής αλλά και της προετοιμασίας για το ανέβασμα του μονολόγου «Το Κίτρινο Σκυλί» που έγραψε ο Μισέλ Φάις θέλοντας να «μιλήσει» για την ιστορία της Κωνσταντίνας Κούνεβα. Χωρίς και ο ίδιος να το συνειδητοποιήσει, βρέθηκε επί ένα εικοσαήμερο να γράφει συνεχώς με τη μορφή του «κατεπείγοντος»… Στη θέση της Κούνεβα γεννήθηκε η Ρούσκα Ρούσεβα.
  • Η πραγματική ηρωίδα, ενημερωμένη για την έκδοση και την παράσταση από τον δημιουργό, το δέχθηκε πολύ θετικά-«θα καλέσουμε τα οικεία της πρόσωπα και ελπίζουμε να τα έχουμε κοντά μας»λέει ο Μισέλ Φάις, που μαζί με όλη την ομάδα συμφώνησαν να καταθέσουν τα έσοδα από την πρώτη και την τελευταία παράσταση (στις 10 Μαΐου και στις 2 Ιουνίου) στον τραπεζικό της λογαριασμό.

– Κύριε Φάις, είναι το «Κίτρινο Σκυλί» μια έγγραφη διαμαρτυρία κατά της βίας και του ρατσισμού;

  • «Το “Κίτρινο Σκυλί” είναι ένα κείμενο επείγουσας γλωσσικής πραγματικότητας, υπό την έννοια ότι γράφτηκε στον πυρετό ενός βίαιου γεγονότος, με τον βρασμό μιας γλώσσας που προσπαθεί να εκφράσει το αδιανόητο. Και η μόνη γλώσσα που εκφράζει το αδιανόητο είναι η γλώσσα της αγάπης. Το κείμενο το διαπερνά ο “εφιάλτης του καλού”, όπως λέει σε κάποιο σημείο η Ρούσκα Ρούσεβα (η ονειρική αντανάκλαση της Κούνεβα). Γι΄ αυτό και η ηρωίδα μετεωρίζεται ανάμεσα στο “εμίσησάν με δωρεάν” (Ιωάννης) και στο “ούτοι συνέχθειν αλλά συμφιλείν έφυν” (Αντιγόνη). Συνεπώς το κείμενο και η παράσταση δεν μάχονται κατά κανενός, μάχονται υπέρ της αγάπης. Ξέρετε, ο ρατσισμός είναι ένα πανάρχαιο παιχνίδι ανάμεσα στο Ίδιο και στο Άλλο. Ακόμη και ο μετανεωτερικός ρατσισμός (συμφωνήσαμε να διαφέρουμε όλοι με τον ίδιο ακριβώς τρόπο) έχει τη θέση του στο κείμενο».

– Κατά πόσο ο μονόλογός σας παραπέμπει στο πραγματικό γεγονός; ΄Η μήπως είναι απλώς το έναυσμα για ένα μεταφυσικό κείμενο;

  • «Το κείμενο γράφτηκε εξ αφορμής του γνωστού ωμού γεγονότος. Στοχεύει στην Κούνεβα που όλοι κρύβουμε μέσα μας. Δηλαδή, στην εμπειρία του λιθοβολημένου και στην εμπειρία αναίρεσης του λιθοβολισμού. Καταλύτης σ΄ αυτή την επώδυνα αποκαλυπτική διαδρομή είναι το σχετικά αποσιωπημένο μαρξιστικό ρηθέν “η αγάπη ανταλλάσσεται μόνο με αγάπη” (που κρύβει έναν αυθεντικό τόνο αλήθειας). Από τη σκοπιά αυτή η Ρούσκα Ρούσεβα διεκδικεί έναν κόσμο αγάπης ταυτόχρονα μέσα από την “πολιτική” του ανυπεράσπιστου εαυτού και τη “μεταφυσική” του μη περαιτέρω εαυτού».

– Η σύγχρονη ειδησεογραφία αποτελεί υλικό για θέατρο;

  • «Ο άνθρωπος της γραφής ανέκαθεν μετεωρίζεται ανάμεσα στην πραγματικότητα των πραγμάτων και στην πραγματικότητα των λέξεων. Αυτό το πήγαινε-έλα ανάμεσα στην επινοημένη πραγματικότητα και στην αδιαμεσολάβητη πραγματικότητα είναι το ουκ άνευ για το εργαστήρι του εαυτού και της γραφής».

– Μπορεί ένα έργο να δράσει με την κατεπείγουσα εκδοχή του;

  • «Δεν σας κρύβω ότι κι εγώ εξεπλάγην με την αντίδρασή μου. Βασανίζω και βασανίζομαι από ένα μυθιστόρημα έξι χρόνια και αίφνης ένας μονόλογος σπάζει την πόρτα μου, με σέρνει από το κρεβάτι και μου κρατάει στανικά τα χέρια πάνω στο πληκτρολόγιο. Επί 20 ημέρες κοιμόμουν και ξυπνούσα με τη Ρούσκα. Νιώθω σαν να είχα ανεβάσει ψηλό πυρετό και αυτό το κείμενο να ήταν η μόνη αγωγή ώστε να επανέλθω στον κόσμο των απύρετων… Μακάρι να αδράξει τον αναγνώστη και κατόπιν τον θεατή, όπως άδραξε κι εμένα αυτός ο ευλογημένος πυρετός».

– Συμμετέχετε στο πέρασμα του θεατρικού σας από το χαρτί στο σανίδι;

  • «Προέρχομαι από εκείνο το κομμάτι της γραφής που ο χαρακτήρας, όσο “ζωντανός” κι αν είναι, άμα κλείσεις το βιβλίο, επιστρέφει στη φασματική του ζωή. Εδώ τα πράγματα περιπλέκονται. Οι χαρακτήρες και οι διερμηνευτές τους, εν προκειμένω η Αλεξία Καλτσίκη και η Λίλλυ Μελεμέ, ζητούν κι άλλο, κι άλλο, κι άλλο- υπερβάλλω και χαριτολογώ. Η δεύτερη ζωή ενός χαρακτήρα, από το χαρτί στο σανίδι, είναι πάντα συναρπαστική. Με τη Λίλλυ και την Αλεξία μιλήσαμε, τσακωθήκαμε, αγαπηθήκαμε επί μακρόν γι΄ αυτή την παράσταση…».

– Γιατί το «Κίτρινο Σκυλί» είναι μονόλογος και όχι νουβέλα;

  • «Γιατί η φόρμα καθορίζει όχι μόνο το “πώς” (λες μια ιστορία) αλλά και το “τι” (λέει η ιστορία). Η μορφή δεν είναι ένα απλό κέλυφος, το ταρατατζούμ μιας πλοκής, είναι το βαθύτερο άγγιγμα αυτού που δεν λέγεται, αυτού που δεν λέγεται και επειδή δεν λέγεται σε ταράζει».

– Τελικά τι σημαίνει ο τίτλος;

  • «Ας μείνει αινιγματικός και ανοιχτός, όπως είναι και στο κείμενο και στην παράσταση. Είναι το σκυλί που μπουγελώνεται με βιτριόλι; Είναι το κίτρινο φως που πέφτει, κατά διαστήματα, και κλονίζει το παραμιλητό της ηθοποιού; Είναι η αρνητική αγάπη που σκοτεινιάζει κατά στιγμές το έργο; Είναι το εξιλαστήριο θύμα μιας συλλογικής αδιαφορίας;».
  • Πρεμιέρα στο Από Μηχανής Θέατρο στις 10 Μαΐου. Διάρκεια: ως τις 2 Ιουνίου. Συμπαραγωγή της εταιρείας θεάτρου Συν, Επί (+Χ) και της καλλιτεχνικής εταιρείας «Λίθος». Σκηνοθεσία: Λίλλυ Μελεμέ. Με την Αλεξία Καλτσίκη. Ο μονόλογος «Το Κίτρινο Σκυλί» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

Μια καθημερινή ηρωίδα

  • Μαχητική συνδικαλίστρια στον χώρο των καθαριστριών,με καταγωγή από τη Βουλγαρία. Εργαζόταν σε εταιρεία ενοικίασης καθαριστριών, που είχε αναλάβει την καθαριότητα στους ΗΣΑΠ. Δέχτηκε επίθεση με βιτριόλι από άγνωστους ως τώρα δράστες, έξω από το σπίτι της, στα Πετράλωνα, το βράδυ της προπαραμονής των Χριστουγέννων. Οι δράστες τής πέταξαν το καυστικό υγρό στο πρόσωπο και στο σώμα ενώ την εξανάγκασαν να καταπιεί μεγάλη ποσότητα. Εκτοτε νοσηλεύεται στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός», έχοντας υποβληθεί σε σειρά εγχειρήσεων,στο πρόσωπο και στον οισοφάγο. Εχει χάσει την όρασή της από το ένα μάτι,ενώ μόλις πριν από λίγες ημέρες άρχισε να διακρίνει αμυδρά ορισμένα πράγματα και σκιές από το άλλο. Με αφορμή την επίθεση εναντίον της πραγματοποιήθηκαν το προηγούμενο διάστημα δεκάδες πορείες και καταλήψεις διαμαρτυρίας για το μεσαιωνικό καθεστώς εργασίας στις εργολαβίες που αναλαμβάνουν τον καθαρισμό δημόσιων υπηρεσιών,πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και μεγάλων ιδιωτικών εταιρειών.
  • της MYΡΤΩΣ ΛΟΒΕΡΔΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 3 Μαΐου 2009