Φιλαρέτη Κομνηνού: «Γεννήσαμε τον πολιτισμό, αλλά…»

Posted: Μαρτίου 1, 2009 in Κομνηνού Φιλαρέτη

«Γεννήσαμε τον πολιτισμό, αλλά...»

Πέρσι ερμήνευε τη σκληρή και γεμάτη γωνίες κυρία Μπόρκμαν στο έργο του Ιψεν «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» σε σκηνοθεσία Γιώργου Μιχαλακόπουλου. Φέτος υποδύεται τη φλογερή και γεμάτη χυμούς Κλεοπάτρα στο έργο του Αλεξάντρ Οστρόφκσι «Το ημερολόγιο ενός απατεώνα» σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα. Φέτος, επίσης, είναι η πρώτη φορά που δοκιμάζεται στην κωμωδία.

  • Το είπατε και την κάνατε. Την κωμωδία, εννοώ. Πού σας έχουν βγάλει τα βήματά σας σε αυτή τη νέα σας περιπέτεια;

Κάθε περιπέτεια, κάθε ταξίδι σε άγνωστα εδάφη -όπως είναι τώρα η κωμωδία για μένα- δημιουργεί φόβους και ανασφάλειες. Αλλά καμιά φορά τραβάς επίτηδες το δίχτυ ασφαλείας, για να προκαλέσεις το αίσθημα του κινδύνου. Αλλά, για να εξηγηθώ, δεν μπήκα στον πειρασμό, δεν θα το ήθελα εξάλλου, να δημιουργήσω ρόλο ποντάροντας στην κωμική ατάκα που θα πλασαριστεί κατάλληλα για να βγάλει γέλιο. Οταν ως θεατής «διαβάζω» την πρόθεση του ηθοποιού, όταν δηλαδή το αστείο χάνει την αθωότητά του, δεν γελάω. Με ενοχλεί να με εξαναγκάζουν.

  • Σε προηγούμενη συνέντευξή μας μου λέγατε πως αναζητάτε «τον κίνδυνο και την τρέλα πάνω στη σκηνή» γιατί σας «πνίγει το πολύ “καθώς πρέπει”, το αποστειρωμένο στην τέχνη» σας. Φέτος κάνετε κάτι «τρελό», «επικίνδυνο» και καθόλου «καθώς πρέπει»;

Αυτό ακριβώς είναι ο ρόλος μου. Η Κλεοπάτρα είναι μια τρελή κοσμικιά, καθόλου καθώς πρέπει, «με φλογερό ταμπεραμέντο» -έτσι τη χαρακτηρίζει ο άντρας της- κι επικίνδυνη βέβαια όταν ανακαλύπτει ότι ο Γκλούμοφ την κορόιδεψε. Παρόλο που προσωπικά με γοητεύουν οι ρόλοι που κρύβουν μυστικά και σκοτεινιά, ο συγκεκριμένος ρόλος με την εξωστρέφειά του με οδηγεί σε σκηνικούς ακροβατισμούς που μέχρι τώρα δεν είχα δοκιμάσει. Και δεν σας κρύβω ότι μου αρέσει ιδιαίτερα να ανακαλύπτω πάνω στη σκηνή ένα πιο ανάλαφρο κομμάτι του εαυτού μου.

  • «Το ημερολόγιο ενός απατεώνα» έκανε πρεμιέρα στις 14 Φεβρουαρίου. Είναι ο έρωτας τελικά μια απατεωνιά, ένα τερτίπι στους χαλεπούς καιρούς της συναισθηματο-πιστωτικής κρίσης;

Μα, στον έρωτα όλα είναι αλήθεια κι όλα είναι ψέμα και απάτη ή μάλλον αυταπάτη. Είναι παιδί της αυταπάτης ο έρωτας. Η αθωότερη μορφή διαπλοκής. Και ταυτόχρονα η μόνη σταθερή αξία στο χρηματιστήριο της ζωής, όταν οι μετοχές αξιών εκπίπτουν και χρεοκοπούν. Η μόνη μηχανή επιβίωσης.

  • Ο κεντρικός χαρακτήρας του έργου, ο Γκλούμοφ, είναι ένας απατεώνας ο οποίος καταγράφει στο ημερολόγιό του τα ανομήματα και τις διαπλοκές της ρωσικής υψηλής κοινωνίας. Γιατί οι Γκλούμοφ κάθε εποχής είναι αναγκαίοι στο σύστημα;

Είναι αναγκαίοι γιατί με την ευφυΐα και τον αμοραλισμό που διαθέτουν λαδώνουν καλύτερα τα γρανάζια της εξουσίας. Οσο υπάρχουν φιλόδοξοι νέοι, πρόθυμοι να πουλήσουν τον εαυτό τους για να αναρριχηθούν και να εισχωρήσουν στο σύστημα, ο γκλουμοφισμός θα θριαμβεύει. Κι ο Οστρόφσκι αυτό ακριβώς επισημαίνει. Οτι το σύστημα, ακριβώς επειδή χρειάζεται τέτοιους τύπους, θα βρει τρόπους να τους αφομοιώσει σε περίπτωση που απειληθεί από αυτούς, να τους «ξεδοντιάσει» κάνοντάς τους επίτιμα μέλη του. Σε αυτό το επικίνδυνο bra de fer που παίζει κανείς με τους μηχανισμούς της εξουσίας είναι αφελές να πιστεύει ότι θα νικήσει εύκολα το σύστημα. Εδώ το έχει καταφέρει με ιδεολόγους επαναστάτες που πολεμώντας το τέρας έγιναν οι ίδιοι στο τέλος τέρατα, δεν θα το πετύχει με καιροσκόπους τυχοδιώκτες;

  • Ο Οστρόφσκι στηλιτεύει στο έργο του την κενότητα, την ανοησία και τη ματαιοδοξία της εποχής του. Ενας σύγχρονος Οστρόφσκι τι θα κατέγραφε;

Την κενότητα, την ανοησία και τη ματαιοδοξία της εποχής μας. Διαχρονικές «αξίες» τελικά, ε; Το εκρηκτικό υλικό που πυροδότησε το έργο του Οστρόφσκι είναι το ίδιο δυστυχώς με το σημερινό.

  • Κατά τη διάρκεια των νέων Δεκεμβριανών, δύο μήνες πριν, η παλαιά και κραταιά τάξη πραγμάτων ήρθε σε σύγκρουση με την ανάγκη της νέας γενιάς να ονειρεύεται και να ελπίζει. Τώρα επικρατεί μια περίεργη σιωπή. Αυτό ήταν λοιπόν; Ή μήπως, απλώς, το καζάνι σιγοβράζει λίγο πριν ξαναεκραγεί;

Θα ήθελα να σας μεταφέρω κάποιες σκέψεις των ίδιων των παιδιών και μαθητών μου: «Θέλουμε να προλάβουμε να μη γίνουμε ίδιοι με αυτό που μας έκανε “αφασικούς”. Ξέρουμε ότι το σύστημα θα προσπαθήσει να αγκαλιάσει την απεγνωσμένη κίνησή μας ώστε να την αφομοιώσει και να τη μεταλλάξει σε κίνημα μόδας… Ακόμα κι αν μας κοιμίσετε, ο ύπνος μας θα είναι ανήσυχος».

Μιλούσα τις προάλλες με μια μαθήτριά μου που πήρε μέρος στις πορείες. Κάποια στιγμή κινδύνεψε να φάει ξύλο από τα ΜΑΤ. Μπήκαν όμως μπροστά της τα άλλα παιδιά σαν ασπίδα προστασίας και τη γλίτωσε. «Εάν δεν πεθαίνει ο ένας για τον άλλον, είμαστε ήδη νεκροί» μου είπε. «Πού τον ξέρεις τον Λειβαδίτη» τη ρώτησα απορημένη. «Τον ανακάλυψα αυτές τις μέρες» μου απάντησε. Και μου αρέσει πολύ που στον περιρρέοντα κυνισμό της εποχής οι νέοι αντιπαραβάλλουν την ποίηση. Δεν ξέρω τι θα γίνει από δω και πέρα. Μου αρκεί ότι τα παιδιά βγήκαν από την αφασία τους.

  • Εσάς τι θα σας κατέβαζε στους δρόμους; Για τι θα διαδηλώνατε;

Αισθάνομαι ότι σαν λαός δεν έχουμε συγκεκριμένη ταυτότητα. Μετέωροι μια ζωή ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση. Αμήχανοι με την πολιτιστική μας κληρονομιά. «Γεννήσαμε» βέβαια τον πολιτισμό, αλλά φοβάμαι ότι το «παιδί» το υιοθέτησαν άλλοι. Κάποια παράσταση στην Επίδαυρο ή η τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων φροντίζουν να μας το θυμίζουν, αλλά επί της ουσίας πόσο μοιάζουμε στους προγόνους μας; Στην αγωνία μας να ανήκουμε κάπου, γίναμε ξενομανείς με ένα σύμπλεγμα κατωτερότητας απέναντι στους Ευρωπαίους. Και ξέρετε, ένας λαός που δεν έχει αυτοσεβασμό και ταυτότητα, παραπαίει και λειτουργεί ευκαιριακά, με τη λογική της αρπαχτής. Και δεν φταίει αυτός πάντα. Δεν τον έχουν εμπνεύσει οι ηγέτες του να λειτουργεί μακροπρόθεσμα επενδύοντας στο μέλλον.

  • ΜΠΛΑΤΣΟΥ ΙΩΑΝΝΑ, Ελεύθερος Τύπος, Κυριακή, 01.03.09
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s