Αρχείο για 17 Ιανουαρίου, 2009

Η «Κυρία Κατάκη» στο Θέατρο

Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ,  Ελευθεροτυπία / 2 – 17/01/2009. Τέσσερις νέοι καλλιτέχνες, δύο ηθοποιοί και δύο μουσικοί, οι Γιώργος Αραχωβίτης, Δώρα Θωμοπούλου, Χρήστος και Γιάννης Γαλίτης, οι τρεις πρώτοι συμφοιτητές (επί πτυχίω σήμερα) στη Σχολή Θεατρολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, έφτιαξαν την ομάδα «Σύρραξις» και ντεμπουτάρουν στη σκηνή χάρη στην Ιωάννα Καρυστιάνη.

Η κυρία Λέλα-Δώρα Θωμοπούλου και ο Αθανάσιος Μεγαβάτης – Γιώργος Αραχωβίτης, οι δύο… ζωντανεμένοι ήρωες της συλλογής «Η κυρία Κατάκη» της Ι. Καρυστιάνη

Την τόλμη την οφείλουν σε τέσσερις σπαρταριστούς ήρωες από την εξαιρετική παρθενική συλλογή διηγημάτων της «Η κυρία Κατάκη» («Καστανιώτης», 1995). Ο πράος Αθανάσιος Μεγαβάτης, δημόσιος υπάλληλος, λάτρης των ανθέων του κήπου του, της σεζ λονγκ και των αεροπλάνων (« Ηχώ των Αιθέρων»), η κυρία Λέλα, 20 χρόνια χήρα, που έχει εμμονικό έρωτα με το ψυγείο της («Ψυγείο»), η Στάσα με το «κινέζικο βυζί» και την άτυχη ερωτική συζυγική ζωή («Αψε Σβήσε») και ο ξεχασμένος ταχυδακτυλουργός Τζακ με «περασμένα μεγαλεία που διηγώντας τα να κλαις» («Τζακ») είναι οι «Μοναχά Μονάχοι» στην ομώνυμη παράσταση που ανέβασε η νεανική τετράδα, συν-σκηνοθετώντας και συν-σκηνογραφώντας, στο θέατρο «Αλεκτον» (Σφακτηρίας 23, Κεραμεικός).

«Οι μονόλογοι της «Κυρίας Κατάκη» είναι απότοκοι του ισχυρού κλονισμού από το θάνατο ηλικιωμένων στον μεγάλο καύσωνα του ’87», θυμάται σήμερα η Ιωάννα Καρυστιάνη. «Κι επειδή πιστεύω ότι κάθε βιβλίο είναι και μια απόπειρα ψυχοθεραπείας, έτσι κι εγώ προχώρησα σ’ αυτό. Μάλιστα θα έλεγα ότι το νήμα των ηρώων πιάνει ώς το «Σουέλ», όπου πάλι επανέρχονται οι ηλικιωμένοι ήρωες -γιατί δεν αντέχω την ποινικοποίηση του γήρατος!»

  • Εχετε αγωνία που ερμηνεύουν τους μιας κάποιας ηλικίας χαρακτήρες σας νεαρότατοι καλλιτέχνες;

«Δεν τους ζήτησα ούτε βιογραφικά ούτε τις προθέσεις τους. Και δεν επενέβην σε κανένα στάδιο. Ηταν ελεύθεροι να κάνουν ό,τι θέλουν. Δικός τους είναι ο αγώνας. Ολη μου η έγνοια είναι να πάρουν και να δώσουν χαρά. Αγαπώ τόσο πολύ τους ηθοποιούς, που δεν υπήρχε περίπτωση να τους πω σε κάτι «όχι». Τους αγαπώ από παιδί. Αυτό ενισχύθηκε με τρεις σκηνοθέτες στην οικογένεια – σύζυγο, κόρη και γιο. Τώρα ξεχνώ ότι έχω γράψει τα κείμενα εγώ. Δεν έχω αγωνία προσωπικής δικαίωσης. Ποτέ δεν επιστρέφω σ’ αυτά, ποτέ δεν τα ξανανοίγω. Βρίσκονται κάπου στο σπίτι -αν υπάρχουν!- σκονισμένα!».

  • Δεν τα ξαναδιαβάζετε;

«Ποτέ. Τα θεωρώ τετελεσμένα. Δεν επιδέχονται προσθήκες ούτε διορθώσεις. Αλλωστε ξέρω τώρα, με τα λίγα που έχω γράψει, ότι σε όλα μού έχει διαφύγει κάτι μείζον, που θα διαφεύγει και στα επόμενα γραπτά μου. Και ίσως αυτό να είναι το κίνητρο για κάθε επόμενη απόπειρα: να ανιχνεύεις κι άλλα κενά, να βρίσκεις κι άλλα ερωτήματα κι όχι να λες την τελευταία λέξη. Τελευταία λέξη δεν υπάρχει».

  • Η θεατρική ποιότητα που τόσοι διέκριναν στα διηγήματα της «Κυρίας Κατάκη» και τα ανέβασαν στη σκηνή, από πού… απορρέει;

«Μάλλον βασίζεται στην πολύ βαθιά και επίμονη παρατήρηση της ζωής, στο ενδιαφέρον που έχω για τους ανθρώπους και στην οξυδέρκεια που συστηματικά καλλιεργώ στον πόνο, στις δύσκολες καταστάσεις και στη μοναχικότητα. Αυτό κατά βάθος κάνει τους μονολόγους της «Κατάκη» πειστικούς και γλαφυρούς. Τώρα, μπορώ να γράψω καλύτερη πεζογραφία; Αυτό είναι το ζητούμενο. Ούτε το έχω λυμένο ούτε το χόρτασα για να εισέλθω σ’ άλλα πεδία».

  • Το λέτε αυτό για να δικαιολογήσετε την άρνησή σας να συνθέσετε θεατρικά έργα; Σας το έχουν κατ’ επανάληψη ζητήσει γνωστοί θεατράνθρωποι, αλλά το αρνείστε.

«Θέλω κάποια στιγμή να γράψω κι άλλα πορτρέτα ηρώων της καθημερινότητας, για να προχωρήσω στη δική μου χαρτογράφηση των μοναχικών. Οχι για να τα δω ανεβασμένα πάνω σε σκηνές».

  • Πρόσφατα διεκόπηκαν παραστάσεις από ομάδες νέων. Συμφωνείτε με την πρακτική «αφύπνισης»;

«Η ζωή και η τέχνη είτε αλληλοενεργοποιούνται είτε αλληλοαπενεργοποιούνται. Η ακινησία βλάπτει, γιατί φτιάχνει ένα σκηνικό υποταγής. Είναι επομένως καλοδεχούμενες τέτοιες διακοπές. Τα γεγονότα, που ακολούθησαν τη δολοφονία του 15χρονου Γρηγορόπουλου, παρέχουν, πιστεύω, συνταρακτικό υλικό στοχασμού, αναστοχασμού και επαναπροσδιορισμού της προσωπικής στάσης. Δεν ήταν μια ανεπιθύμητη παρένθεση, αλλά ένας απαραίτητος δραματικός συναγερμός. Οι νέοι στριμώχνονται σε υπερωρίες εξουθένωσης, σε σχολειά και λογής λογής φροντιστήρια, χωρίς την εξασφάλιση δουλειάς και την προοπτική ενός καλύτερου αύριο σε έναν πιο ανθρώπινο κόσμο».

  • Παλαιότερα ήταν καλύτερα;

«Μέσα σε χίλιες άλλες δυσκολίες, είχαμε μπροστά μας ένα υπεσχημένο μέλλον, ίσως όχι εκτυφλωτικό, πάντως δικαιότερο, εντιμότερο. Πατούσαμε πάνω στα θεμέλια στέρεων τότε ιδεών, που από μόνες τους αρκούσαν για να παρέχουν κάποια ενθάρρυνση, αισιοδοξία, και την απαραίτητη στην ανθρώπινη φύση ονειροπόληση. Τώρα ξεθεμελιώθηκε το όραμα, εξέλιπε η ενθάρρυνση, επιβλήθηκε η απαισιοδοξία. Το μέλλον δεν είναι πια υπεσχημένο, κι αυτό πλήττει χειρότερα τους νέους που έχουν μπροστά τους άλλα 50-60 χρόνια. Ο χρόνος φαντάζει ως απειλή, και όχι ως πλεονέκτημα. Τι βλέπουν, τι ακούν, τι ζουν; Κομπίνες, διαφθορά, επίδειξη πλούτου, μονοκαλλιέργεια του εποχικού πολιτικού και συνδικαλιστικού καβγά, παροξυσμική παραπολιτική υποκουλτούρα στα κανάλια των πανίσχυρων οικονομικών συμφερόντων. Ζουν ένα ντόμινο απογοητεύσεων, φόβων, εξαπάτησης. Περιστοιχίζονται από τις δυσαρεστημένες και δυσάρεστες φάτσες μας. Χίμηξαν, λοιπόν, φωνάζοντάς μας «Δεν είναι ζωή αυτή!»». *

**Η «Κυρία Κατάκη» ευτύχησε να ανεβεί στη σκηνή σχεδόν ταυτόχρονα από δύο ΔΗΠΕΘΕ: το Λάρισας, σε σκηνοθεσία Κώστα Τσιάνου, με ομώνυμη ηρωίδα την Ειρήνη Ιγγλέση, και το Βόλου, σε σκηνοθεσία Κοσμά Φοντούκη. Το 1997 παρουσιάστηκε ως χοροθέατρο από την ομάδα «Ανάλια» της Μαίρης Τσούτη, με ερμηνεύτρια την Αμαλία Μουτούση (ακουγόταν και η φωνή της Δέσπως Διαμαντίδου). Στο «Θέατρο της Ανοιξης» ανέβηκε το 1998 σε σκηνοθεσία Σ.Γκάκα. Το διήγημα «Τζακ» παρουσιάστηκε πρόσφατα και στο Νεανικό Φεστιβάλ τού «Τόπος Αλλού».